Uzm. Dr. Nazanın Salahi

Kalp yetmezliği; kalbin vücudun oksijen ve besin ihtiyacını karşılayacak miktarda kanı pompalayamaması durumudur. Genellikle geçirilmiş kalp krizleri veya kontrolsüz tansiyon sonucu gelişir. En belirgin belirtileri merdiven çıkarken veya düz yatarken artan nefes darlığı, bacaklarda ve ayak bileklerinde ödem, çabuk yorulma ve kronik halsizliktir.

Aritmi; kalbin normalden çok hızlı (taşikardi), aşırı yavaş (bradikardi) veya düzensiz atmasıdır. Göğüste kuş kanadı çırpınması hissi, baş dönmesi, bayılma ve nefes darlığı ile kendini belli eder. Tanı Holter ve EKG ile konur; tedavide ritim düzenleyici ilaçlar, kardiyoversiyon veya ablasyon gibi girişimsel yöntemler kullanılır.

Ekokardiyografi, ses dalgaları (ultrason) kullanılarak kalbin anatomik yapısının, odacık boyutlarının ve kasılma gücünün incelendiği radyasyonsuz, güvenli bir tanı yöntemidir. Kalp kasının hareketleri, kalp yetmezliğinin derecesi, doğuştan gelen kalp delikleri ve kalp duvarlarının kalınlığı EKO sayesinde ayrıntılı biçimde değerlendirilir.

Transözofageal ekokardiyografi (TEE); endoskopi benzeri ince bir probun yemek borusuna indirilerek kalbin çok yakından ve yüksek netlikte görüntülenmesidir. Göğüs kafesi üzerinden yapılan standart EKO'nun yetersiz kaldığı durumlarda kalp içi pıhtı arayışında, inme nedenlerinin araştırılmasında ve protez kapak enfeksiyonlarının tespitinde altın standarttır.

Stres ekokardiyografi; efor bandında egzersiz yaptırılarak ya da özel ilaçlar verilerek kalbin iş yükü artırıldığında kalp kasının nasıl çalıştığını inceleyen ileri bir testtir. Dinlenme anında belirti vermeyen gizli koroner damar tıkanıklıklarını (iskemi) ve kapak hastalıklarının eforla kötüleşme derecesini hassas şekilde ortaya çıkarır.

Üç boyutlu ekokardiyografi; kalbi ve kapakçıkları derinlik algısıyla, tıpkı cerrahın ameliyat sırasında gördüğü gibi gerçek zamanlı modelleyen gelişmiş bir görüntüleme teknolojisidir. Özellikle karmaşık mitral kapak kaçaklarının tamir planlamasında, protez kapakların anatomik uyumunda ve kalp içi kitlelerin cerrahi sınırlarının belirlenmesinde kritik rol oynar.

Açık kalp ameliyatı sırasında uygulanan transözofageal EKO, cerraha ameliyat anında rehberlik eden hayati bir uygulamadır. Yapılan kapak tamirinin başarısı, protez kapağın kaçak yapıp yapmadığı veya kalpten hava kabarcıklarının tamamen tahliye edilip edilmediği cerrahi bitmeden bu yöntemle kontrol edilerek ameliyat başarısı artırılır.

Kalp kapak hastalıkları; aort, mitral veya triküspit kapakların tam kapanamaması (yetmezlik) veya yeterince açılamamasıyla (darlık) seyreder. Hafif vakalar ilaçla takip edilirken, ileri derece kaçak veya darlıklarda kalbin büyümesini önlemek için cerrahi kapak onarımı/değişimi veya anjiyo benzeri yöntemlerle kapak tamiri (TAVI, MitraClip) uygulanır.

Koroner iskemi; kalbi besleyen damarların ateroskleroz (plak birikimi) nedeniyle daralması sonucu kalp kasına yeterli kan ve oksijenin ulaşamamasıdır. Eforla gelen, dinlenmekle geçen, göğüste baskı, yanma veya sol kola vuran ağrı tipik belirtisidir. Tanıda Efor testi, Stres Eko ve koroner anjiyografi kullanılır.

Kronik olarak kontrol altına alınamayan yüksek tansiyon, kalbin kanı pompalarken sürekli yüksek basınca karşı çalışmasına neden olur. Bu durum zamanla kalp kasının kalınlaşmasına (hipertrofi), kalp damarlarının sertleşmesine, ritim bozukluklarına ve ilerleyen evrelerde kalp yetmezliği tablosunun gelişmesine yol açar; düzenli tansiyon takibi şarttır.

Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü olanlar, sigara içenler, diyabet ve tansiyon hastaları 30'lu yaşlardan itibaren yılda bir kez kardiyoloji kontrolünden geçmelidir. Hiçbir şikayeti olmayan sağlıklı bireylerin ise olası gizli damar sertliğini ve kapak problemlerini erken yakalamak adına 40 yaşından sonra düzenli kardiyolojik muayene yaptırması önerilir.