Uzm. Dr. Seda Koşak Kağanoğlu

Nöroradyolojik görüntüleme; beyin ve omurilik patolojilerini mikrometre düzeyinde netleştiren kilit tanı aracıdır. Özellikle difüzyon Manyetik Rezonans (MR), beyin tomografisi ve BT anjiyo yöntemleri; inmenin ilk dakikalarında damar tıkanıklığını saptamak, tümörleri evrelemek, anevrizmaları haritalamak ve multipl skleroz plaklarını izlemek için hayati doğruluk sağlar.

Ayda 15 günden fazla baş ağrısı çeken kronik migren hastalarında botulinum toksin uygulaması FDA onaylı koruyucu bir tedavidir. Alın, şakaklar, ense ve boyun kaslarındaki 31 ila 39 kritik sinir sonlanma noktasına ince uçlu iğnelerle uygulanır; ağrı sinyallerinin merkezi sinir sistemine iletilmesini aylarca bloke eder.

Bruksizm (diş sıkma), çiğneme kası olan masseterin istemsiz ve aşırı kasılmasıyla ortaya çıkar; şiddetli çene ve şakak ağrılarına yol açar. Kasa uygulanan botulinum toksin, sinir-kas kavşağındaki asetilkolin salınımını geçici olarak durdurur; kası gevşeterek çene eklemini korur ve yüz hattını estetik olarak inceltir.

Yüz bölgesinde fasyal sinir dalları, arterler ve mimik kasları karmaşık ve kişiye özel bir anatomik ağ oluşturur. Kadavra temelli ileri anatomi eğitimi; dolgu veya botoks yapılırken damar içi tıkanma (emboli), doku nekrozu veya sinir felci riskini sıfıra indirmek ve doğal mimikleri korumak açısından en kritik güvenlik standardıdır.

İnmede her saniye milyonlarca beyin hücresi ölür. Yüzde ani asimetri veya kayma, kolda ya da bacakta güç kaybı, konuşma veya anlama güçlüğü en yaygın işaretlerdir. Bu semptomlar fark edildiği an ilk 4,5 saatlik "altın pencere" içinde hasta nöroloji ve inme merkezine ulaştırılmalı, pıhtı eritici tedaviler gecikmeden başlatılmalıdır.

Nöbet anında hasta yere yatırılmalı, başının altına yumuşak bir destek konmalı ve etraftaki kesici cisimler uzaklaştırılmalıdır. Çene kilitlense dahi ağzı zorla açılmamalı, dişlerin arasına kaşık sokulmamalı ve soğan koklatılmamalıdır; nöbet bitiminde hasta hava yolunu korumak amacıyla yan yatış (koma) pozisyonuna getirilmelidir.

Fonksiyonel tıp; migren, fibromiyalji ve nörodejeneratif süreçlerde semptomları sadece ilaçla baskılamak yerine kök nedenleri araştırır. Bağırsak mikrobiyotası, mitokondriyal enerji üretimi, hücresel enflamasyon, besin intoleransları ve toksin yükü analiz edilerek kişiye özel beslenme, uyku ve mikronütrient protokolleri oluşturulur; sinir dokusunun kendini onarması hedeflenir.

Kollara veya bacaklara yayılan uyuşma, karıncalanma, yanma hissi ve güç kaybı durumlarında elektromiyografi (EMG) testi yapılır. EMG ile sinir iletim hızları ölçülerek hasarın sinir kökünde mi yoksa periferik sinirde mi olduğu saptanır; ameliyatsız medikal tedaviler, fizik tedavi veya cerrahi gerekliliği netleştirilir.

Yaşa bağlı olağan unutkanlık ile demans (bunama) arasındaki ayrım; nöropsikolojik bilişsel testler, ayrıntılı kan tahlilleri (B12, tiroit, folat) ve beyin MR taramalarıyla yapılır. Erken teşhis; hafıza hücrelerinin harabiyetini yavaşlatan ilaçların zamanında başlanmasını ve hastanın günlük yaşam bağımsızlığını uzun yıllar korumasını mümkün kılar.

Bell paralizisi, 7. kranial sinirin iltihaplanması veya ödemi sonucu yüzün bir yarısındaki kasların aniden hareketsiz kalmasıdır. Göz kapağının kapanamaması ve ağız kenarının sarkmasıyla belirir. İlk 72 saatte başlanan kortizon tedavisi ve gözü koruyan damlalarla hastaların büyük çoğunluğu birkaç hafta içinde kalıcı hasar kalmadan tamamen iyileşir.

Aniden başlayan şimşek çakar gibi şiddetli baş ağrıları, vücudun bir yarısında karıncalanma veya his kaybı, geçici körlük, çift görme, dengesiz yürüme, istemsiz kas seğirmeleri veya titremeler görüldüğünde vakit kaybetmeden nöroloji polikliniğine başvurulmalı; ayrıntılı klinik nörolojik muayene ve görüntüleme tetkikleri geciktirilmeden tamamlanmalıdır.