Orşiopeksi Nedir?

Orşiopeksi, doğumdan sonra testis torbasına (skrotum) inmemiş olan bir veya her iki testisin cerrahi müdahale ile torbaya indirilmesi ve orada sabitlenmesi işlemidir. İnmemiş testis ameliyatı olarak bilinen bu prosedür, testisin gelişimini sürdürmesi, üreme potansiyelinin korunması ve ileride oluşabilecek sağlık risklerinin önlenmesi amacıyla uygulanan hayati bir cerrahi yöntemdir.

Erkek bebeklerde testisler anne karnındayken karın içinde gelişir ve doğuma yakın bir süreçte skrotum adı verilen torbaya iner. Ancak bazı durumlarda bu iniş tamamlanamaz. Testislerin vücut ısısından daha serin bir ortam olan torbada bulunması, sağlıklı sperm üretimi için bir zorunluluktur. Orşiopeksi ameliyatının temel amaçları şunlardır:

• Fertilite (Üreme) Sağlığı: Vücut ısısına uzun süre maruz kalan testislerde sperm üreten hücreler zarar görebilir. Erken müdahale, ileride oluşabilecek kısırlık riskini minimize eder.

• Kanser Riskinin Takibi: İnmemiş testislerde testis kanseri riski normal popülasyona göre daha yüksektir. Testis torbaya indirildiğinde, olası bir kitlenin elle muayene ile erken teşhis edilmesi kolaylaşır.

• Fiziksel Koruma ve Estetik: Karın kanalında veya kasıkta kalan testisler, travmalara (darbelere) ve kendi etrafında dönme (torsiyon) riskine karşı daha savunmasızdır.

Modern üroloji ve çocuk cerrahisi protokollerine göre, kendiliğinden inmesi beklenen testisler için gözlem süresi genellikle ilk 6 aydır. Eğer 6. aydan sonra testis halen torbaya inmemişse, operasyon planlanmalıdır. Genel kabul görmüş görüş, işlemin 6 ay ile 18 ay arasında tamamlanması yönündedir. 2 yaşından sonraya bırakılan vakalarda testis dokusundaki hasar riski artış göstermektedir.

Orşiopeksi ameliyatı, testisin bulunduğu konuma göre açık cerrahi veya laparoskopik (kapalı) yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Testis kasık kanalındaysa küçük bir kesi ile torbaya indirilirken; karın içerisinde çok yukarda yer alıyorsa kamera yardımıyla kapalı yöntem tercih edilir. Başarı oranı oldukça yüksek olan bu operasyon, uzman ellerde yapıldığında çocuğun gelecekteki cinsel ve üreme sağlığını güvence altına alır.

"Çocuğumun ameliyat olması gerçekten şart mı?" Bir ebeveyn olarak bu soruyu sormanız ve endişe duymanız son derece doğal. Ancak inmemiş testis, "bekleyelim, belki kendiliğinden iner" denilerek ihmal edilecek bir durum değil, tıbbi bir zorunluluktur. Testislerin torbaya (skrotuma) inmesi, sadece estetik bir durum değil; testisin fonksiyonel ömrünü ve çocuğunuzun gelecekteki baba olma şansını belirleyen biyolojik bir ihtiyaçtır.

İnmemiş testis genellikle doğum sonrası yapılan rutin kontrollerde fark edilir. Ancak ebeveynlerin de evde gözlemleyebileceği bazı fiziksel işaretler mevcuttur:

• Boş Torba Görünümü: Testis torbasının (skrotum) bir veya her iki tarafının normalden daha küçük, sönük veya gelişmemiş görünmesi en belirgin işarettir.

• Testisin Hissedilememesi: Banyo sırasında veya bez değişimi esnasında elle yapılan kontrolde torba içinde sertlik (testis dokusu) hissedilememesi.

• Asimetri: Bir taraf dolgun ve normal görünürken, diğer tarafın tamamen boş veya düz görünmesi.

• Kasık Bölgesinde Şişlik: Testis bazen torbaya inmek yerine kasık kanalında sıkışıp kalabilir; bu durum o bölgede küçük bir yumru şeklinde fark edilebilir.

Testislerin vücut dışında, özel bir torba içinde bulunmasının hayati bir sebebi vardır: Isı kontrolü. Testislerin sağlıklı fonksiyon görmesi ve sperm üretebilmesi için vücut ısısından yaklaşık 1-2 derece daha serin bir ortamda bulunması gerekir.

1. Sperm Kalitesi ve Kısırlık Riski

Vücut ısısına uzun süre (özellikle 1-2 yaşından sonra) maruz kalan testislerde, sperm üretiminden sorumlu olan hücreler hızla bozulmaya başlar. Erken dönemde yapılan orşiopeksi, testisi serin ortama taşıyarak bu hücrelerin hasar görmesini engeller ve ileride oluşabilecek kısırlık (infertilite) riskini ciddi oranda azaltır.

2. Testis Torsiyonu (Boğulma) Riski

İnmemiş testisler, torbadaki sabit testislerin aksine daha hareketli bir yapıdadır ve kasık kanalında kendi etrafında dönebilir. Testis torsiyonu olarak bilinen bu durum, kan akışının kesilmesine ve acil müdahale edilmezse testisin tamamen kaybedilmesine neden olabilir.

3. Testis Kanseri ve Erken Teşhis

Bilimsel araştırmalar, inmemiş testis geçmişi olan bireylerde testis kanseri riskinin bir miktar daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak ameliyatın en büyük avantajı teşhistir; testis torbaya indirildiğinde, olası bir kitle veya değişiklik elle muayene ile çok daha erken fark edilebilir.

4. Fıtık ile Birliktelik

İnmemiş testis vakalarının büyük bir kısmına kasık fıtığı da eşlik eder. Orşiopeksi ameliyatı sırasında eşlik eden fıtık da genellikle aynı seansta onarılır, böylece çocuğun ikinci bir operasyon geçirmesine gerek kalmaz.

İnmemiş testis cerrahisinde yöntem seçimi, testisin "yolculuğunu" nerede durdurduğuna bağlıdır. Eğer testis kasık kanalında el ile hissedilebiliyorsa Açık Orşiopeksi altın standarttır; ancak testis karın boşluğunun derinliklerindeyse Laparoskopik (Kapalı) Orşiopeksi üstün görüş açısı sağlar. Her iki yöntem de minimal invaziv prensiplerle uygulanarak doku hasarını en aza indirmeyi hedefler.

Açık cerrahide, kasık kanalındaki doğal katlanma çizgilerine gizlenen küçük bir kesi ile testis serbestleştirilir. Laparoskopik yöntemde ise kamera yardımıyla karın içi anatomisi büyütülerek izlenir; bu durum özellikle damar yapılarının çok kısa olduğu yüksek yerleşimli vakalarda cerraha manevra kabiliyeti kazandırır. Her iki prosedürde de dikişlerin cilt altında kalması, operasyon sonrası estetik kaygıları ortadan kaldırır.

Orşiopeksi ameliyatı, çocuk cerrahisi ve ürolojisinin en hassas mikro-cerrahi prosedürlerinden biridir. Operasyonun başarısı, testisin torbaya indirilmesinden ziyade, testisi besleyen hayati damar ve sinir yapılarına zarar vermeden bu işlemi gerçekleştirmektir. Ebeveynlerin en çok merak ettiği "İnmemiş testis ameliyatı ne kadar sürer?" sorusunun yanıtı, testisin başlangıç konumuna göre değişmekle birlikte genellikle 45 ile 90 dakika arasındadır.

İşte adım adım modern orşiopeksi süreci:

1. Hazırlık ve Genel Anestezi

Çocuklarda gerçekleştirilen tüm inmemiş testis operasyonları, cerrahi konfor ve güvenlik amacıyla genel anestezi altında yapılır. Anestezi uzmanı, çocuğun yaşına ve kilosuna uygun dozları belirleyerek derin ve ağrısız bir uyku süreci sağlar. İşlem başlamadan önce bölge sterilize edilerek cerrahi sahaya hazırlanır.

2. Cerrahi Erişim ve Testisin Bulunması

Testisin konumuna göre iki farklı yol izlenir:

• Kasık Yaklaşımı: Testis kasık kanalındaysa, kasık bölgesindeki doğal deri katlantısı üzerinden küçük bir kesi yapılır.
• Laparoskopik Yaklaşım: Testis el ile hissedilemiyorsa (karın içindeyse), göbek deliğinden yerleştirilen bir kamera ile karın içi taranarak testisin tam yeri saptanır.

3. Mobilizasyon: Spermatik Kordun Serbestleştirilmesi

Bu aşama operasyonun en kritik bölümüdür. Testisi torbaya indirmek için onu tutan çevre dokulardan ayrıştırılması gerekir.

• Spermatik Kord: Testisi besleyen arterler, venler ve sperm taşıyan kanalın (vas deferens) oluşturduğu bu yapı çok hassastır.

Cerrah, mikroskobik büyüteçler kullanarak bu yapıları çevreleyen zarları nazikçe temizler. Amaç, damarları gerginliğe sokmadan testisin torbaya kadar uzanabileceği "yolun" açılmasıdır.

4. Skrotal Yuva (Dartos Poşu) Hazırlığı

Testis torbaya (skrotum) indirilmeden önce, burada kalıcı olarak durabileceği güvenli bir yuva oluşturulur. Cilt ve cilt altı dokusu arasında "Dartos Poşu" adı verilen küçük bir cep hazırlanır. Bu cep, testisin daha sonra tekrar yukarı kaçmasını önleyen doğal bir bariyer görevi görür.

5. Sabitleme (Orşiopeksi)

Serbestleştirilen testis, hazırlanan tünelden geçirilerek torbadaki yuvaya yerleştirilir. Testisin dönmesini veya yer değiştirmesini önlemek için dokuya uyumlu, eriyebilen dikişlerle torba içine sabitlenir. Bu işlem sırasında kan akışının (perfüzyon) sağlıklı olduğundan emin olunur.

Bazı durumlarda testis karın içerisinde çok yüksekte yer alır ve onu besleyen ana damarlar (spermatik damarlar) torbaya kadar uzanamayacak kadar kısadır. Bu gibi kompleks vakalarda Fowler-Stephens tekniği uygulanır:

1. Birinci Aşama: Testisin kısa olan ana damarları bağlanır. Bu, testisin ikincil (kollateral) damarlardan beslenmesini teşvik eder.

2. İkinci Aşama: Yaklaşık 6 ay sonra, güçlenen yan damarlar sayesinde testis torbaya güvenle indirilir.

Ameliyatın Tamamlanması

Operasyon sonunda kesi yerleri estetik (cilt altı) dikişlerle kapatılır. Bu dikişler kendiliğinden eridiği için operasyon sonrası dikiş aldırma stresi yaşanmaz. Küçük bir pansuman ile işlem sonlandırılır ve çocuk uyandırma odasına alınır.

Orşiopeksi ameliyatı genellikle "günübirlik" bir prosedürdür; yani çocuğunuz sabah operasyona girer ve bir aksilik olmazsa öğleden sonra evine dönebilir. Cerrahi sonrası ilk birkaç gün ebeveynler için endişeli geçse de, modern teknikler sayesinde iyileşme süreci oldukça hızlı ve konforludur. Çocuğunuzun sağlığına tam anlamıyla kavuşması için evdeki bakım süreci en az cerrahi kadar kritiktir.

Ameliyat sonrası ilk saatlerde çocuğunuz anestezinin etkisiyle biraz uykulu veya huzursuz olabilir. Ancak genel durumu toparladığında:

• Erken Hareket: Çocuğun ameliyattan birkaç saat sonra ayağa kalkıp kısa yürüyüşler yapması (mobilizasyon) kan dolaşımı için faydalıdır. Bebeklerde ise bacaklarını serbestçe hareket ettirmesine izin verilmelidir.

• Beslenme: Anestezi sonrası doktorunuzun onayladığı saatte hafif gıdalarla beslenmeye başlanabilir.

• Ağrı Kontrolü: Cerrahınızın reçete ettiği ağrı kesiciler, özellikle ilk 48 saat düzenli kullanılmalıdır.

Bez kullanan bebeklerde ameliyat bölgesinin temiz tutulması enfeksiyon riskini önlemek için hayati önem taşır:

• Sık Bez Değişimi: İdrar veya dışkının dikiş yerleriyle temas süresini en aza indirmek için bebeklerin bezi normalden daha sık değiştirilmelidir.

• Banyo Zamanı: Genellikle operasyondan sonraki 48-72 saat boyunca bölgeye su değdirilmemelidir. Sonrasında ılık ve ayakta duş şeklinde banyo yapılabilir; ancak dikiş bölgesi ovalanmamalıdır.

• Dikişler: Modern orşiopeksi ameliyatlarında kendiliğinden eriyen dikişler kullanılır, bu nedenle dikiş aldırma stresi yaşanmaz.

Çocuklar kendilerini iyi hissettiklerinde hızla oyun oynamak isteyeceklerdir. Ancak dikişlerin ve testisin sabitlendiği bölgenin korunması için bazı kısıtlamalar şarttır:

1. Hafif Oyunlar: Ameliyattan 2-3 gün sonra ev içinde sakin oyunlara başlanabilir.

2. Binicilik ve Bisiklet: Testis torbası üzerine baskı yapabilecek etkinliklerden (bisiklete binme, sallanan at, yürüteç veya çocuğun bacaklarını ayırarak bindiği her türlü oyuncak) en az 2-3 hafta uzak durulmalıdır.

3. Okula Dönüş: Genellikle operasyondan 5-7 gün sonra okula veya kreşe dönülebilir; ancak beden eğitimi derslerinden bir süre muaf tutulması önerilir.

Orşiopeksi sadece bir günübirlik ameliyat değildir; testisin gelişimi uzun vadede izlenmelidir. İlk hafta kontrolünün ardından; 3. ay, 6. ay ve yıllık periyotlarla fiziksel muayene ve gerekirse testis ultrasonu yapılır. Bu takipler, testisin torbada sabit kalıp kalmadığını ve sağlıklı bir şekilde büyüyüp büyümediğini teyit eder.

A Life Sağlık Grubu, Ankara’nın Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ yerleşkelerinde pediatrik üroloji alanında uzmanlaşmış kadrosuyla hizmet vermektedir. Çocuk cerrahisindeki hassasiyetimiz, sadece cerrahi başarıyla sınırlı kalmayıp; çocuk dostu hastane ortamımız ve ebeveynleri her adımda bilgilendiren şeffaf süreç yönetimimizden beslenmektedir. Teknolojik altyapımız, en karmaşık inmemiş testis vakalarında bile minimal travma ve hızlı iyileşme prensibiyle hareket etmemizi sağlar. Çocuğunuzun geleceğini ve üreme sağlığını korumak için A Life'ın uzman ellerine güvenebilirsiniz.