Artroskopi İşlemleri

Modern ortopedinin "anahtar deliği" cerrahisi olarak adlandırılan artroskopi, eklemi tamamen açmadan (açık cerrahinin aksine), sadece birkaç milimetrelik giriş kanallarından eklem içine sızma sanatıdır. Bir cerrahın bakış açısıyla artroskopi; eklemin karanlık ve dar labirentlerini, optik sistemlerin gücüyle aydınlatarak tüm patolojileri doğrudan görme ve eş zamanlı tedavi etme imkanı tanır.

Ankara A Life Sağlık Grubu olarak 2026 yılındaki cerrahi vizyonumuzda, artroskopiyi sadece bir "operasyon" olarak değil, eklemin biyolojik ömrünü uzatan bir "restorasyon süreci" olarak görüyoruz. Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ lokasyonlarımızdaki teknolojik altyapımız, cerrahlarımıza milimetrik hata payı ile hareket etme kabiliyeti sunarken, hastalarımıza da "A Life'ta Sağlığınız Özel" mottosuyla en yüksek konforu sağlamaktadır.

Artroskopinin yolculuğu, 20. yüzyılın başlarında basit bir "eklem içine bakma" merakıyla başladı. İlk zamanlarda sadece tanı koymak amacıyla kullanılan bu yöntem, fiber optik teknolojisindeki devrimle birlikte bugün ortopedinin en güçlü silahı haline gelmiştir.

2026 yılı tıp dünyasında artık 4K ve 8K ultra yüksek çözünürlüklü kameralar, dokuyu lazer hassasiyetinde tıraşlayan "shaver" sistemleri ve biyobozunur akıllı implantlar devrededir. Eskiden diz eklemi kırıklarında veya bağ yaralanmalarında yapılan 15-20 santimetrelik kesiler, yerini artık kalem ucu kadar küçük izlere bırakmıştır. Bu gelişim, sadece cerrahın işini kolaylaştırmamış; aynı zamanda "ameliyat korkusunu" tıp literatüründen silmeye başlamıştır.

Neden açık cerrahi yerine artroskopi? Bu sorunun cevabının sadece "küçük yara izi" olmadığını, biyomekanik bir üstünlük olduğunu vurgulamalıyız.

• Eklem Kapsülü Koruması: Açık cerrahide eklem kapsülü ve kaslar geniş ölçüde kesilir. Artroskopide ise eklem stabilitesini sağlayan bu yapılar korunur.

• Minimal Kan Kaybı: Kapalı sistemde eklem içi sürekli steril sıvı ile yıkandığı için kanama kontrolü maksimum düzeydedir.

• Propriyosepsiyonun Korunması: Eklem çevresindeki sinir uçları (hareket algısı) daha az hasar gördüğü için beyin ve eklem arasındaki iletişim ameliyat sonrası çok daha hızlı kurulur.

• Enfeksiyon Bariyeri: Geniş kesi alanı olmadığından, ameliyat sonrası enfeksiyon riski açık cerrahiye oranla dramatik şekilde düşüktür.

Artroskopi, sadece bir tedavi aracı değil, aynı zamanda radyolojinin (MR/BT) yetersiz kaldığı durumlarda "kesin tanı" koyan en güçlü tanı aracıdır.

Artroskopi kararı, genellikle konservatif tedavilerin (ilaç, fizik tedavi, enjeksiyonlar) yanıt vermediği ve hastanın yaşam kalitesinin düştüğü durumlarda verilir. Ancak bazı akut durumlarda (örneğin kilitli diz veya septik artrit), artroskopi acil bir gerekliliktir. Temel endikasyonları iki ana başlıkta toplayabiliriz: Mekanik engeller ve biyolojik/enflamatuar bozukluklar.

Eklemin pürüzsüz hareketini engelleyen her türlü yapısal bozukluk "mekanik engel" olarak tanımlanır.

• Menisküs Yırtıkları: Özellikle "kova sapı" olarak tabir edilen yırtıklarda, yırtılan parça eklem arasına girerek dizin kilitlenmesine neden olur. Artroskopi ile bu parçalar ya dikilir (menisküs onarımı) ya da temizlenir (menisektomi).

• Eklem Faresi (Serbest Cisimler): Kıkırdaktan kopan küçük parçalar veya kemik kırıntıları eklem içinde serbestçe dolaşır. Bu "fareler" aniden eklem arasına sıkışarak şiddetli ağrı ve takılma hissi yaratır. Artroskopik yöntemle bu cisimler saniyeler içinde yakalanıp dışarı alınır.

Eklem sadece mekanik parçalardan ibaret değildir; aynı zamanda canlı bir doku döşemesine (sinovyum) sahiptir.

• Sinovit: Eklem zarının aşırı büyümesi ve iltihaplanmasıdır. Romatizmal hastalıklarda veya aşırı zorlanmalarda görülür. Artroskopi ile bu hastalıklı doku temizlenerek (sinovektomi) eklem rahatlatılır.

• Septik Artrit: Eklem içi enfeksiyon bir ortopedik acildir. Eklemin hızla yıkanması ve iltihaptan arındırılması gerekir. Artroskopi, eklemi en az travmayla, en geniş hacimli yıkama (lavaj) imkanı sunan yöntemdir.

Kıkırdak dokusu, kanlanması olmadığı için kendini yenileme yeteneği en düşük dokudur. Küçük kıkırdak hasarlarında (lezyonlarda), kemik yüzeyine artroskopik aletlerle minik delikler açarak "mikrokırık" oluşturuyoruz. Bu işlem, kemik iliğinden kök hücrelerin bölgeye gelmesini sağlayarak hasarlı alanın yeni bir (fibrokartilaj) dokuyla örtülmesini tetikler.

Aşağıdaki tablo, hastalarımızın en sık dile getirdiği şikayetlerin artroskopik karşılığını özetlemektedir:

Artroskopi süreci, eklemin steril sıvı ile şişirilmesi (distansiyon) ve bir "triangülasyon" (üçgenleme) tekniği ile başlar. Cerrah, genellikle iki veya üç adet küçük giriş kanalı (portal) açar. Bu kanallardan birinden yüksek çözünürlüklü kamera (artroskop) girerken, diğerlerinden cerrahi el aletleri yönlendirilir.

Eklemin içi, sürekli bir sıvı akışı ile yıkanır. Bu yıkama hem cerrahi sahanın temiz kalmasını sağlar hem de eklem içindeki basıncı kontrol ederek kanamayı durdurur. 2026 model akıllı pompa sistemlerimiz, eklem içi basıncı milimetrik olarak ölçerek cerrahın dokuları en doğal formunda görmesine imkan tanır. Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ lokasyonlarımızdaki ameliyathanelerimizde, bu süreç tamamen dijital entegrasyonla yönetilir.

Bir cerrahın başarısı, gördüğü detayın keskinliği ile sınırlıdır. Eski nesil fiber-optik sistemler yerini artık 4K Ultra High Definition (UHD) teknolojisine bırakmıştır.

• Derinlik Algısı ve Netlik: 4K çözünürlük, kıkırdak üzerindeki mikroskobik çatlakları bile çıplak gözün görebileceğinden çok daha net bir şekilde ekranlara taşır. Bu, özellikle erken evre kireçlenmelerin saptanmasında hayatidir.

• LED Işık Kaynakları: Eklemin karanlık iç hacmini aydınlatmak için kullanılan soğuk LED ışık kaynakları, dokularda ısı hasarı (termal hasar) yaratmadan gün ışığı kalitesinde bir görüş sağlar.

• Geniş Açılı Lensler: 30 derece ve 70 derece açılı lensler sayesinde, cerrah bileğini bile oynatmadan eklemin en ücra köşelerini (arka çapraz bağın arkası gibi) panoramik olarak tarayabilir.

Artroskopik cerrahide kullanılan aletler, eklemin dar alanlarında manevra yapabilecek şekilde tasarlanmış mikro-mühendislik ürünleridir.

1. Shaver (Tıraşlayıcı) Sistemleri: Eklemin içindeki hastalıklı dokuları (yırtık menisküs parçaları veya büyümüş eklem zarları) yüksek devirde dönen bıçaklar yardımıyla tıraşlayan ve aynı zamanda vakumlayarak dışarı alan cihazlardır. 2026 model shaverlar, doku tipini algılayarak devir sayısını otomatik olarak ayarlar.

2. Punch ve Makaslar: Dokuyu kesmek veya yakalamak için kullanılan, ucu sadece 2-3 mm olan hassas mekanik aletlerdir.

3. Probe (Kanca): Cerrahın eklem içindeki "parmağı"dır. Dokunun gerginliğini, kıkırdağın yumuşama derecesini ve bağların sağlamlığını bu kanca ile dokunarak test ederiz.

Radyofrekans (RF) probları, modern artroskopinin en etkileyici araçlarından biridir. Bu cihazlar, dokuyu yakmak yerine "plazma alanı" oluşturarak doku parçalarını buharlaştırır (vaporizasyon).

• Pürüzsüz Yüzeyler: Kıkırdak saçaklanmalarını ütüler gibi düzelterek pürüzsüz bir yüzey oluşturur.

• Kanama Kontrolü: Kanamaya meyilli dokuları temas anında mühürleyerek ameliyat sonrası şişlik riskini azaltır.

• Kısaltma ve Gerginleştirme: Bazı bağ gevşekliklerinde, kontrollü ısı vererek doku kolajenini büzüştürür ve bağı gerginleştirir.

Geleceğin cerrahisi artık bugünün gerçeği. Nano-artroskopi, sadece 1.9 mm çapındaki iğne uçlu kameralarla yapılan işlemdir. Bu teknoloji sayesinde, birçok tanısal işlem artık ameliyathane yerine poliklinik şartlarında, dikiş bile gerektirmeden yapılabilmektedir. Ankara A Life Sağlık Grubu olarak, bu "iğne deliği" teknolojisini tanı süreçlerimize entegre ederek hastalarımızın işlerine aynı saat içinde dönmelerini sağlıyoruz.

Hangi yöntemin neden daha üstün olduğunu aşağıdaki profesyonel karşılaştırma tablosunda görebilirsiniz:

Artroskopi başlangıçta sadece diz eklemiyle özdeşleşmiş olsa da, günümüzde omuz, kalça, ayak bileği, el bileği ve hatta dirsek eklemlerinde bile primer tedavi yöntemi haline gelmiştir. Bu kapalı teknikle, eklem çevresindeki kas ve tendonlara zarar vermeden doğrudan hedefe odaklanmak mümkündür. Her eklemde "portal" adı verilen giriş noktaları, hayati damar ve sinir yapılarından uzak, en güvenli anatomik pencerelerden seçilir.

Diz eklemi, artroskopinin en sık ve en başarılı uygulandığı bölgedir. Günümüzde diz artroskopisinde temel felsefe "korumak" üzerine kuruludur.

• Menisküs Onarımı: Eskiden yırtık menisküs dokusunun çıkarılması (menisektomi) yaygınken, artık 2026 tıp dünyasında "all-inside" (tamamı içeriden) dikiş teknikleriyle menisküsü dikerek korumayı hedefliyoruz. Bu, eklemin ileride kireçlenmesini önleyen en kritik adımdır.

• Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Rekonstrüksiyonu: Tamamen kopan bir bağın artroskopik yöntemle, hastanın kendi tendonlarından (greft) yeniden inşa edilmesidir. 4K görüntüleme sayesinde tünellerin anatomik yerleşimi milimetrik hassasiyetle yapılarak, dizin rotasyonel stabilitesi tam olarak geri kazandırılır.

Omuz artroskopisi, dar bir alanda (subakromiyal boşluk) gerçekleştirilen yüksek teknik beceri gerektiren bir işlemdir.

• Rotator Manşet Onarımı: Omuzu hareket ettiren ana tendon yırtıklarının, kemiğe yerleştirilen "suture anchor" (dikişli çapa) adı verilen küçük implantlarla kapalı olarak dikilmesidir.

• Bankart Onarımı: Omuz çıkıkları sonrası gelişen labrum (eklem dudakçığı) yırtıklarının onarılmasıdır. Artroskopik yöntem, açık cerrahide sık görülen hareket kısıtlılığı riskini minimize eder.

Kalça artroskopisi, eklemin derinliği ve sıkılığı nedeniyle teknik olarak en zorlu alanlardan biridir. Burada traksiyon (çekme) sistemi kullanımı hayati önem taşır. Kalça eklemi, bir "top ve yuva" yapısında olduğu için vakum etkisiyle birbirine sıkıca tutunur. Eklem aralığına kamera yerleştirebilmek için hastanın özel bir traksiyon masasına alınması ve bacağın belirli bir kuvvetle çekilerek femur başı ile yuva (asetabulum) arasında yaklaşık 10-15 mm'lik bir boşluk oluşturulması şarttır. Bu sistem sayesinde kıkırdak yüzeylerine zarar vermeden labrum yırtıkları ve kemik çıkıntıları (sıkışma sendromu) tedavi edilebilir.

Ayak bileğinde ise artroskopi; kıkırdak hasarlarının (osteokondral lezyonlar) temizlenmesi ve "futbolcu bileği" olarak bilinen kemik çıkıntılarının tıraşlanmasında mükemmel sonuçlar verir.

Artroskopi sonrası iyileşme, açık cerrahiye göre çok daha hızlıdır çünkü kaslar kesilmez, sadece aralarından geçilir. Bu durum, ameliyat sonrası ağrıyı minimize ederken, hastanın erken hareket etmesine olanak tanır. Ancak spora dönüş süreci, sadece takvim yapraklarıyla değil, fonksiyonel testlerle belirlenir. Günümüz spor hekimliği kriterlerine göre, bir sporcunun sahaya dönmesi için ameliyatlı bacağın gücünün, sağlam bacağın en az %90'ına ulaşmış olması gerekir.

Vücudumuz oldukça ekonomiktir; kullanılmayan kası hızla "kapatır". Ameliyat sonrası ilk 48 saat içinde kuadriseps gibi ana kas gruplarında zayıflama (atrofi) başlar.

• İzometrik Egzersizler: Ameliyatın hemen ertesi günü, eklemi hareket ettirmeden kasları kasmayı içeren egzersizlere başlıyoruz.

• Nöromüsküler Kontrol: Sadece kas gücü yetmez; beynin eklemin konumunu algılama yeteneği (propriyosepsiyon) artroskopi sonrası yeniden eğitilmelidir.

• Ağrı-Hareket Dengesi: "Ağrı varsa dur" kuralı yerine, "Kontrollü ve ağrı sınırında hareket" prensibini benimsiyoruz.

İyileşmenin en büyük engeli ödemdir. Eklem içindeki şişlik, kasların kasılmasını engelleyen bir refleks oluşturur.

• Kriyoterapi: Sadece buz torbası değil, günümüz teknolojisiyle sunduğumuz kontrollü soğuk uygulama cihazları, eklemi sabit 10°C - 12°C arasında tutarak doku iyileşmesini hızlandırır.

• Kompresyon: Lenfatik drenajı destekleyen basınçlı çizmeler ve bandajlar, ameliyat sonrası kan birikmesini önleyerek iyileşme süresini %30 oranında kısaltır.

Tam yük verme zamanı, yapılan işleme göre değişir. Sadece bir menisküs temizliği (menisektomi) yapıldıysa hasta aynı gün basabilirken; ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu yapıldıysa bu süre 2-4 hafta arasında kademeli olarak artırılır.

Temel Kriterler:

1. Eklemde şişliğin tamamen inmiş olması.

2. Tam eklem hareket açıklığına (ROM) ulaşılması.

3. Tek ayak üzerinde denge ve sıçrama testlerinin başarıyla geçilmesi.

Aşağıdaki tablo, standart bir artroskopik onarım sonrası beklenen iyileşme yol haritasıdır:

Artroskopi cerrahisinde başarı, cerrahın el becerisi ile hastanenin teknolojik gücünün "kusursuz uyumu" demektir. Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ yerleşkelerimizde bu uyumu şu avantajlarla sunuyoruz:

1. 4K UHD Görüntüleme Standartı: Ekleminizin içini en karanlık köşelerine kadar 4K çözünürlükte görüntülüyor, milimetrik hasarları bile atlamıyoruz.

2. Multidisipliner Yaklaşım: Sadece cerrahi değil; radyoloji, spor hekimliği ve fizik tedavi birimlerimizle koordineli çalışarak, ameliyat sonrası spora dönüş sürecinizi profesyonelce yönetiyoruz.

3. Minimal İnvaziv Vizyon: "En küçük delik, en büyük onarım" felsefesiyle dokularınıza saygı duyuyor, enfeksiyon riskini ve iyileşme süresini minimuma indiriyoruz.

4. Hızlı Rehabilitasyon: "A Life'ta Sağlığınız Özel" mottomuz gereği, her hastaya özel hazırlanan soğuk uygulama ve kompresyon protokolleriyle ameliyat sonrası ödem ve ağrıyı kontrol altına alıyoruz.