Eklem Faresi Nedir? Eklem Faresi Belirtileri Nelerdir?

Eklem faresi, tıbbi adıyla "eklem içi serbest cisim", eklem boşluğu içerisinde serbestçe dolaşan kemik veya kıkırdak parçalarına verilen halk arasındaki isimdir. Genellikle diz ekleminde görülmekle birlikte dirsek, kalça ve ayak bileğinde de oluşabilir. Bu küçük parçalar eklem içinde hareket ettikçe, tıpkı bir farenin kaçması gibi yer değiştirir ve eklemin mekanik yapısını bozarak ani kilitlenmelere yol açar.

Ankara’da spor yaralanmaları veya kireçlenme şikayetiyle A Life Sağlık Grubu Ortopedi polikliniklerimize başvuran hastalarımızda, "dizimde bir şey takılıyor" şikayetinin arkasında yatan en yaygın nedenlerden biri eklem faresidir.

Eklem faresi (serbest cisim), eklem boşluğu içinde kopan ve serbestçe dolaşan parçalardır. Bu parçalar genellikle kıkırdak, kemik veya her ikisinin birleşimi olabilir. Ankara’daki hastanelerimizde (Etimesgut, Pursaklar, Altındağ) tedavi ettiğimiz vakalarda, eklem faresinin oluşumuna zemin hazırlayan mekanik ve biyolojik pek çok faktör tespit edilmektedir.

Eklemin pürüzsüz hareketini bozan bu serbest cisimlerin oluşum nedenlerini bilmek, erken teşhis ve eklem sağlığının korunması açısından hayati önem taşır.

Düşme, çarpma veya spor sırasında meydana gelen ani burkulmalar, eklem yüzeyinde yüksek basınç oluşturur. Bu basınç neticesinde kıkırdaktan küçük bir parça kopabilir veya kemik yüzeyinde mikro kırıklar oluşarak bir parça eklem boşluğuna düşebilir. Özellikle futbol, basketbol ve voleybol gibi temaslı sporlarla ilgilenen Ankara sakinlerinde travmatik eklem faresi sık görülür.

Eklem faresinin en spesifik tıbbi nedenlerinden biridir. Bu hastalıkta, eklem yüzeyinin hemen altındaki kemik dokusunun bir kısmında kan akışı bozulur. Kanlanması bozulan kemik parçası ve üzerindeki kıkırdak tabakası zamanla ana kemikten ayrılarak eklem boşluğuna düşer ve "fare" olarak adlandırılan serbest cismi oluşturur.

Yaşa bağlı olarak gelişen kireçlenme sürecinde eklem kıkırdağı zayıflar ve pürüzlenir. Sürekli sürtünme ve aşınma sonucunda kıkırdaktan kopan minik parçalar eklem içine dökülür. Ayrıca kireçlenmeye bağlı olarak oluşan "osteofit" adı verilen kemik çıkıntılarının kırılması da eklem faresine neden olabilir.

Bu, eklem zarının (sinoviyum) nadir görülen ve iyi huylu bir hastalığıdır. Eklem zarı, bilinmeyen bir nedenle küçük kıkırdak parçaları üretmeye başlar. Bu parçalar zamanla sertleşir, kemikleşir ve eklem içine dökülerek düzinelerce eklem faresine yol açabilir.

Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklarda, kırık hattından kopan küçük kemik fragmanları eklem içinde kalabilir. Eğer bu parçalar cerrahi olarak temizlenmez veya yerinde kaynamazsa, eklem içinde serbest dolaşan cisimlere dönüşürler.

Eklem faresi (serbest cisim), eklem boşluğu içerisinde serbestçe dolaşan kemik veya kıkırdak parçalarıdır. Bu parçalar çoğu zaman sessiz kalsa da, eklem yüzeylerinin arasına sıkıştığında ani ve şiddetli semptomlara yol açar. Ankara’nın yoğun temposunda yürürken veya merdiven çıkarken aniden diziniz kilitleniyorsa, bu durum bir eklem faresinin habercisi olabilir.

A Life Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji uzmanlarımız, eklem faresinin belirtilerini ve bu durumun ekleme verdiği zararları sizler için detaylandırdı.

Eklem faresi, belirtileri bakımından oldukça karakteristiktir. Parçanın eklem içindeki konumuna göre semptomlar anlık olarak değişebilir. İşte en belirgin işaretler:

Eklem faresinin en tipik belirtisidir. Serbest dolaşan parça, eklem yüzeyleri (örneğin dizde uyluk ve kaval kemiği) arasına girdiğinde mekanik bir engel oluşturur. Bu durum bacağın veya kolun aniden kilitlenmesine, tam açılıp kapanamamasına neden olur.

Parça eklem arasına sıkıştığında, çevre dokularda ve sinirlerde ani bir baskı yaratarak bıçak saplanır tarzda keskin bir ağrı oluşturur. Parça yer değiştirdiğinde ağrı aniden hafifleyebilir, ancak tekrar sıkıştığında aynı şiddetle geri döner.

Diz Kapağı Ağrısı Çekiyorsanız ve Sebebi Hakkında Detaylı Bilgi Almak İstiyorsanız Diz Kapağı Ağrısı Nedir? Sayfamızı İnceleyebilirsiniz.

Serbest cisim, eklem içindeki hassas zarı (sinoviyum) sürekli tahriş eder. Bu tahriş, eklem sıvısının artmasına ve bölgede belirgin bir şişliğe yol açar. Ankara’da (Etimesgut, Pursaklar, Altındağ) hastanelerimize başvuran pek çok hastada, kronikleşmiş diz şişliğinin altından eklem faresi çıkmaktadır.

Bazı durumlarda, serbest cisim deri yüzeyine çok yakın bir noktaya gelir. Hasta, eklem çevresinde eliyle dokunduğunda sert, fındık büyüklüğünde ve hareketli bir yapıyı hissedebilir. Halk arasında bu duruma "eklem faresi" denmesinin sebebi, parçanın elden kaçıyormuş gibi hızlıca yer değiştirmesidir.

Özellikle diz ekleminde görülen eklem fareleri, yürüme esnasında dizin aniden "boşalacakmış" gibi hissedilmesine neden olur. Bu durum, hastanın dengesini kaybetmesine ve düşme riskine yol açabilir.

Eklem faresi tedavisi, eklem içerisinde serbestçe dolaşan ve "fare" olarak adlandırılan kemik veya kıkırdak parçalarının mekanik olarak dışarı çıkarılması işlemidir. Bu parçalar eklem içinde kaldığı sürece sağlıklı kıkırdağı bir zımpara gibi aşındırır. Ankara’da sporcular ve kireçlenme sorunu yaşayan hastalarımız için sunduğumuz modern cerrahi çözümlerle, eklemi bu "yabancı cisimlerden" temizleyerek kalıcı iyileşme sağlıyoruz.

A Life Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji birimi olarak, eklem faresi tedavisinde dünya standartlarında Artroskopik Cerrahi (kapalı ameliyat) teknolojisini kullanıyoruz.

Eklem faresi ameliyatı, ilaçla eriyebilen veya fizik tedaviyle yok edilebilen bir yapı değildir. Mekanik bir engel olduğu için tedavisi de mekanik (cerrahi) olmalıdır. Günümüzde bu işlem, eklemi tamamen açmaya gerek kalmadan "kapalı yöntemle" yapılmaktadır.

• Küçük Kesi (Portal): Eklem çevresinde (genellikle dizde) sadece 0,5 cm boyutunda iki küçük delik açılır.

• Görüntüleme: Bir delikten yüksek çözünürlüklü kamera (artroskop) ile girilerek eklem içi detaylıca taranır ve "fare"nin tam konumu belirlenir.

• Temizleme: Diğer delikten girilen özel tutucu aletler yardımıyla serbest cisim eklem dışına alınır.

• Kıkırdak Onarımı: Eğer eklem faresinin koptuğu bölgede taze bir kıkırdak hasarı varsa, aynı seansta kıkırdak onarımı (mikrokırık veya mozaikplasti) da yapılabilir.

Hastalarımızdan en çok gelen sorulardan biri de "Ameliyatsız eklem faresi tedavisi mümkün mü?" sorusudur.

• İlaç Tedavisi: Sadece ağrıyı ve ödemi geçici olarak dindirir, cismi yok etmez.

• Fizik Tedavi: Eklem çevresi kaslarını güçlendirerek eklemin yükünü azaltabilir ancak cismin eklem arasına sıkışıp kilitlenmesini engelleyemez.

Unutulmamalıdır ki: Eklem faresinin eklem içinde kalması, erken yaşta kireçlenmeye (artroz) ve ileride diz protezi ameliyatı gereksinimine yol açar. Bu nedenle kesin tedavi cerrahidir.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda gerçekleştirdiğimiz artroskopik işlemler sonrasında:

• Hastalarımız genellikle ameliyattan birkaç saat sonra destekle yürümeye başlar.

• Aynı gün veya ertesi gün taburcu olabilirler.

• Kesi izi yok denecek kadar azdır ve enfeksiyon riski açık ameliyatlara göre çok düşüktür.

• Sporcular, uzman fizyoterapistlerimiz eşliğinde 4-6 hafta içinde sahalara dönebilirler.