Hematemez, mide veya üst sindirim sisteminden gelen kanın kusulması durumudur. Genellikle mide, yemek borusu veya onikiparmak bağırsağında meydana gelen kanamalar sonucunda ortaya çıkar. Kusmuk, taze kırmızı renkte olabileceği gibi kahve telvesi görünümünde de olabilir. Bu durum, sindirilmiş kanın mide asidiyle etkileşime girdiğini gösterir.
Hematemez, kusma sırasında kanın görünür bir şekilde karıştığı veya kusmanın tamamen kan olduğu durumlarda ortaya çıkabilir. Ayrıca, kusma sonrası ağızda metalik bir tat veya kan kokusu olabilir. Diğer belirtiler arasında mide bulantısı, karın ağrısı, baş dönmesi ve halsizlik yer alabilir. Eğer hematemez, mide veya bağırsaklardan gelen kanın kusulması değil de ağızdan gelen kanın yutulması sonucu oluşuyorsa, dışkıda da kan görülebilir.
Hematemez tek başına bir semptom olmakla birlikte, genellikle aşağıdaki belirtilerle birlikte ortaya çıkar:
Hematemez, birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. En yaygın nedenler arasında mide veya bağırsak ülserleri, mide veya bağırsak kanseri, yemek borusu yaralanmaları, karaciğer hastalıkları, kan pıhtılaşma bozuklukları ve aspirin veya diğer kan inceltici ilaçların kullanımı yer alabilir. Ayrıca, aşırı alkol tüketimi, aşırı miktarda aspirin veya diğer ağrı kesicilerin kullanımı, mide veya bağırsak enfeksiyonları ve mide veya bağırsak tıkanıklıkları da hematemez nedenleri arasında sayılabilir.
Hematemez, farklı hastalıkların belirtisi olarak ortaya çıkabilir. Yaygın nedenleri arasında şunlar bulunur:
Hematemez ciddi bir sağlık sorunu olduğundan, acil tıbbi müdahale gerektirir. Teşhis için şu yöntemler uygulanabilir:
Tedavi, altta yatan nedene bağlı olarak değişir. Endoskopik müdahalelerle kanama durdurulabilir, ilaç tedavisi uygulanabilir veya gerekirse cerrahi girişimler yapılabilir.
Eğer ani kan kusma veya şiddetli baş dönmesi gibi belirtiler yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önemlidir.
Hematemez tedavisi, altta yatan nedenin belirlenmesine bağlıdır. Eğer hematemez, ciddi bir tıbbi sorunun belirtisi ise, hemen tıbbi yardım alınmalıdır. Doktorunuz, kan kaybını durdurmak ve altta yatan nedeni tedavi etmek için uygun tedaviler önerecektir. Bu tedaviler arasında ilaçlar, cerrahi müdahaleler ve diğer tıbbi prosedürler yer alabilir. Ayrıca, hematemez nedeni olan ilaçların kullanımı durdurulmalı ve alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır.
Hematemez, bazı durumlarda önlenebilir. Örneğin, aspirin veya diğer kan inceltici ilaçların kullanımı sırasında kanama riskini azaltmak için doktorunuzun önerdiği dozda kullanılmalıdır. Ayrıca, alkol tüketimini sınırlandırmak ve mide veya bağırsak enfeksiyonlarını önlemek için hijyen kurallarına dikkat etmek de hematemez riskini azaltabilir. Eğer mide veya bağırsak ülseri veya kanseri gibi ciddi bir tıbbi sorununuz varsa, doktorunuzun önerdiği tedavi planını takip etmek de hematemez riskini azaltabilir.
Araştırdığınız Hastalık Hakkında Uzman Hekimlerimiz Size Dönüş Sağlasın.
Hematemez nedir, hematemez ne demek veya hematemez nedir tıp? Üst sindirim sisteminden (yemek borusu, mide veya onikiparmak bağırsağı) kaynaklanan kanın ağız yoluyla kusulması durumudur. Tıbbi dilde hematemez ne demek tıp tanımı; parlat kırmızı taze kanın veya mide asidiyle temas ederek kahve telvesi görünümünü almış pıhtılı kanın kusulmasıyla seyreden acil tıbbi bir klinik tablodur.
Klinik değerlendirmelerde hematemez nedenleri; mide ve onikiparmak bağırsağı ülserleri, yemek borusu varis patlamaları ve mide mukozasındaki erozyonlardır. Şiddetli kusma sonrası gelişen yemek borusu yırtılmaları (Mallory-Weiss sendromu), gastrit, yemek borusu veya mide kanserleri ile kontrolsüz ağrı kesici (NSAİİ) ve kan sulandırıcı kullanımı da bu kanamayı doğrudan tetikleyen temel faktörler arasındadır.
Kusmuğun rengi kanamanın şiddeti ve odağı hakkında bilgi verir. Parlak kırmızı taze kan kusulması, kanamanın çok hızlı, aktif ve masif olduğunu gösterir. Kahve telvesi görünümündeki kusma ise kanın mide asidiyle bir süre temas ederek sindirildiğini (hemokromatine dönüştüğünü) işaret eder; her iki durum da hayati risk taşır.
Hematemez mide veya yemek borusundan kaynaklanır; kusmukla birlikte gelir, koyu renkli veya pıhtılıdır ve genellikle mide bulantısı ile karın ağrısı eşlik eder. Hemoptizi ise akciğer veya solunum yollarından gelir; köpüklü, parlak kırmızı renklidir, öksürükle atılır ve mide içeriği barındırmaz.
Yoğun kan kayıplarında vücut hipovolemik şoka girebilir. Şiddetli kanlı kusmaya baş dönmesi, göz kararması, soğuk terleme, solukluk, hızlı ve zayıf nabız, tansiyon düşüklüğü (hipotansiyon) ile zihin bulanıklığı eşlik eder. Bu belirtiler vücuttan masif miktarda kan kaybedildiğini gösteren son derece tehlikeli acil uyarı işaretleridir.
Şüpheli kanamalarda hasta derhal müsabakaya alınır; damar yolu açılarak sıvı ve kan takviyesi başlatılır. Kanama odağını ve sebebini milimetrik olarak saptamak adına acil "Üst GİS Endoskopisi" yapılır. Endoskopi sayesinde hem kanayan damar veya ülser alanı tespit edilir hem de aynı seansta enjeksiyon veya klipsle kanama durdurulur.
Mide veya onikiparmak bağırsağında oluşan ülserler zamanla mukoza altındaki damar tabakasına kadar derinleşir. Damar duvarının erozyona uğraması ve patlaması sonucu mide içine masif kan birikir. Mide biriken bu kanı tolere edemeyerek bulantı refleksiyle dışarı atar ve kanlı kusma tablosu şekillenir.
Siroz hastalarında karaciğer içi damar basıncı (portal hipertansiyon) tırmanır. Vücut kanı tahliye etmek için yemek borusu çevresinde varis adı verilen varisli genişlemiş damarlar oluşturur. Bu hassas varislerin patlaması durdurulması son derece güç, fışkırır tarzda taze kanlı kusmalara yol açarak dakikalar içinde hayati tehdit oluşturur.
Evet, belirgin şekilde tırmandırır. Bilinçsiz kullanılan non-steroid antiinflamatuar ağrı kesiciler mide koruyucu mukozayı eriterek mideyi kendi asidine karşı korumasız bırakır ve akut gastrit/ülser yapar. Kan sulandırıcı (aspirin, kumadin vb.) ilaçlar ise pıhtılaşmayı engellediği için küçük bir mukoza sıyrığında dahi durdurulamayan masif kanamalara neden olur.
Tedavide hasta yoğun bakım veya gastroenteroloji servisinde takibe alınır. Endoskopik müdahaleyle kanama durdurulduktan sonra mide asidini tamamen sıfırlayan yüksek doz proton pompası inhibitörleri (PPİ) damardan verilir. Varis kanamalarında damar büzücü medikal ilaçlar kullanılır; durmayan kanamalarda ise acil cerrahi veya girişimsel radyoloji uygulanır.
Kanama kontrol altına alındıktan sonra hasta bir süre ağızdan beslenmeyip damardan desteklenir. Ardından kademeli olarak sıvı ve yumuşak gıdalara geçilir. Mide mukozasını irite eden acı, turşu, alkol, kafein ve sigara tamamen bırakılmalıdır. Mideyi yoran sert ve işlenmiş gıdalardan uzak durulmalı, doktor önerisi olmadan kesinlikle ağrı kesici alınmamalıdır.
Hematemez vakaları zaman kaybetmeden müdahale edilmesi gereken mutlak bir medikal acildir. Ağızdan taze kan veya kahve telvesi şeklinde kusma görüldüğü an hiç vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya en yakın hastanenin Acil Servis birimine başvurulmalıdır. Takip ve ileri tedaviler Gastroenteroloji uzmanlarınca yürütülür.
7/24 tüm soru ve sorunlarınız için buradayız.