Konjonktivit Nedir?

Konjonktivit, halk arasında "göz nezlesi" veya "kırmızı göz" olarak bilinen, göz akını ve göz kapaklarının iç yüzeyini kaplayan şeffaf tabakanın (konjonktiva) iltihaplanmasıdır. Gözdeki kılcal damarların belirginleşmesiyle gözün kırmızı veya pembe bir renk almasına neden olan bu durum, oldukça yaygın görülen bir göz sağlığı problemidir.

A Life Ankara Hastanelerimizde, konjonktivit vakaları; Göz Hastalıkları birimimizde ileri teknolojik mikroskobik muayeneler ve hassas laboratuvar testleri ile teşhis edilip kişiye özel yöntemlerle tedavi edilmektedir.

Konjonktivit belirtileri, gözün beyaz kısmını kaplayan şeffaf tabakanın (konjonktiva) iltihaplanması sonucu ortaya çıkan; gözde belirgin kızarıklık, kaşıntı, sulanma, yanma hissi ve sabahları göz kapaklarının birbirine yapışmasına neden olan çapaklanmadır. Belirtiler, enfeksiyonun türüne göre (viral, bakteriyel veya alerjik) sarı-yeşil akıntıdan şeffaf sulanmaya kadar değişkenlik gösterebilir.

• Yabancı Cisim Hissi: Gözün içinde "kum varmış" gibi hissettiren sürekli bir batma hissi.

• Fotofobi (Işığa Duyarlılık): Parlak ışığa bakarken ağrı ve gözü kısma ihtiyacı.

• Pruritus (Şiddetli Kaşıntı): Alerjik vakalarda baskındır. Gözü ovuşturma isteği enflamasyonu daha da artırır.

• Pürülan (İltihaplı) Akıntı: Genellikle Bakteriyel kaynaklıdır. Koyu kıvamlı, sarı veya yeşil renktedir. Sabahları gözlerin açılmasını engelleyen yoğun kabuklanma yapar.

• Seröz (Sulu) Akıntı: Genellikle Viral kaynaklıdır. Göz yaşarması gibidir ancak daha yapışkan olabilir.

• Mukoid (İpliksi) Akıntı: Genellikle Alerjik konjonktivit belirtisidir. Beyaz, uzayan ve yapışkan bir yapıdadır.

• Hiperemi (Göz Kızarıklığı): Gözdeki kan damarlarının genişlemesi sonucu oluşan "pembe göz" görünümü. Genellikle gözün beyaz kısmında (sklera) yaygın bir pembelik şeklinde başlar.

• Kemozis (Konjonktiva Ödemi): Şeffaf tabakanın sıvı toplayarak şişmesi. Göz yüzeyinde jelatinimsi bir tabaka varmış gibi görünmesine neden olur.

Konjonktivit; virüsler (özellikle adenovirüs), bakteriler, alerjenler (polen, toz) veya kimyasal irritanların (klor, duman) gözün en dış tabakası olan konjonktivayı tahriş etmesi sonucu oluşur. En yaygın neden, oldukça bulaşıcı olan viral enfeksiyonlardır. Enfeksiyöz konjonktivit genellikle kirli ellerle göze temas, ortak eşya kullanımı veya solunum yolu damlacıklarıyla bulaşırken; alerjik konjonktivit vücudun çevresel faktörlere verdiği aşırı bağışıklık yanıtı nedeniyle ortaya çıkar.

Hijyen eksikliği ve doğrudan temas en büyük etkendir.

• Patojenler: Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae en sık görülen bakterilerdir.

• Bulaş: Kirli eller, son kullanma tarihi geçmiş makyaj malzemeleri veya iyi temizlenmemiş kontakt lensler.

• Mekanizma: Bakteriler dokuda çoğalarak lökosit birikimine (sarı-yeşil iltihaplı akıntı) neden olur.

Gözün savunma bariyerini fiziksel olarak bozan dış etkenlerdir.

• Klor ve Hava Kirliliği: Havuzlardaki yoğun klor veya şehirlerdeki egzoz dumanı kronik iritasyon nedenidir.

• Kontakt Lens Kullanımı: Lenslerin uzun süre çıkarılmaması veya solüsyon alerjileri "Dev Papiller Konjonktivit"e yol açabilir.

Viral konjonktivit, genellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarına eşlik eder.

• Adenovirüsler: Vakaların %65-90'ından sorumludur. Havuz sularından veya hava yoluyla çok hızlı yayılır.

• Herpes Simplex (Uçuk Virüsü): Daha nadir fakat görme sağlığı için daha riskli bir nedendir; genellikle tek gözü etkiler.

• Mekanizma: Virüs, konjonktiva hücrelerine yerleşerek hücre yıkımına ve yoğun bir sulanmaya (seröz akıntı) yol açar.

Vücudun savunma mekanizmasının zararsız maddeleri "tehdit" olarak algılamasıdır.

• Tetikleyiciler: Polenler, ev tozu akarları, kedi-köpek tüyü ve bazı kozmetik ürünler.

• Mekanizma: Alerjenle temas sonrası salgılanan histamin, kan damarlarının genişlemesine ve şiddetli kaşıntıya yol açar.

Konjonktivit teşhisi; uzman bir göz hekimi tarafından yapılan detaylı fiziksel muayene, hastanın semptom öyküsü (kaşıntı, yanma, akıntı tipi) ve biyomikroskop (yarık lamba) cihazı ile yapılan inceleme sonucunda konur. Çoğu vakada klinik görünüm teşhis için yeterlidir; ancak tedaviye dirençli, kronik veya yenidoğanlarda görülen vakalarda akıntıdan alınan örneklerle laboratuvar kültürü yapılarak konjonktivitin tam nedeni (bakteri, virüs veya mantar) kesinleştirilir.

Göz hekimi, biyomikroskop kullanarak gözün ön segmentini yüksek büyümede inceler.

• Foliküler Reaksiyon: Göz kapağı içindeki küçük kabarcıklar genellikle Viral konjonktivit işaretidir.

• Papiller Reaksiyon: Daha büyük, düz tepeli yapılar genellikle Alerjik veya kontakt lens kaynaklı tahrişi gösterir.

• Kornea Kontrolü: İltihabın korneaya (gözün şeffaf tabakası) sıçrayıp sıçramadığı, görme kaybı riski açısından incelenir.

• Pürülan (İltihaplı): Sarı-yeşil, yapışkan akıntı = Bakteriyel.

• Seröz (Sulu): Şeffaf, yoğun yaşarma = Viral.

• Mukoid (İpliksi): Beyaz, uzayan yapışkan sıvı = Alerjik.

Eğer durum standart tedavilere yanıt vermiyorsa şu yollar izlenir:

• Kültür ve Yayma: Gözden alınan sürüntü örneği laboratuvara gönderilerek bakterinin türü ve hangi antibiyotiğe duyarlı olduğu belirlenir.

• PCR Testleri: Özellikle Adenovirüs veya Herpes (Uçuk) virüsü şüphesinde kesin sonuç verir.

Konjonktivit tedavisi, hastalığın altında yatan nedene (viral, bakteriyel veya alerjik) göre planlanır. Bakteriyel konjonktivit vakalarında antibiyotikli göz damlaları ve merhemler birincil çözümken; viral konjonktivit genellikle kendiliğinden iyileşir ve sadece suni gözyaşları ile soğuk kompres gibi rahatlatıcı destekler uygulanır. Alerjik konjonktivitte ise antihistaminik damlalar ve alerjenden uzak durmak esastır. Tedavi süresince göz hijyenine dikkat etmek ve elleri sık sık yıkamak, hem iyileşmeyi hızlandırır hem de bulaşma zincirini kırar.

Hızlı bulaşan bu türde amaç, bakteriyel yükü azaltmak ve komplikasyonları önlemektir.

• Antibiyotikli Damlalar: Genellikle geniş spektrumlu antibiyotikler (Örn: Tobramisin, Moksifloksasin) günde birkaç kez damlatılır.

• Göz Merhemleri: Özellikle çocuklar için gece uyumadan önce sürülmesi, ilacın göz yüzeyinde daha uzun süre kalmasını sağlar.

• İyileşme Süresi: Tedaviye başlandıktan sonraki 24-48 saat içinde bulaşıcılık azalır, semptomlar 1 hafta içinde tamamen geçer.

Virüslere karşı doğrudan bir damla (uçuk virüsü hariç) yoktur; vücudun virüsü yenmesi beklenir.

• Semptomatik Rahatlama: Gözdeki "batma" hissini azaltmak için koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlaları kullanılır.

• Soğuk Kompres: Günde birkaç kez 5-10 dakika uygulanan soğuk kompres, göz kapağındaki ödemi ve yanma hissini hafifletir.

• Antiviral İlaçlar: Eğer etken Herpes Simplex (uçuk) ise, hekim kontrolünde özel antiviral damla ve haplar reçete edilir.

Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisini kontrol altına almaya odaklanır.

• Antihistaminik ve Mast Hücresi Stabilizatörleri: Kaşıntıyı anında kesen ve alerjik reaksiyonu durduran damlalardır.

• Alerjen Eliminasyonu: Polen, toz veya evcil hayvan tüyü gibi tetikleyicilerden uzak durmak tedavinin başarısını %100 etkiler.

• Sunilikten Kaçış: Gözü yıkamak (steril solüsyonlarla), yüzeydeki alerjenleri temizlemeye yardımcı olur.

Ankara’nın her iki yakasında (Etimesgut, Pursaklar, Altındağ) hizmet veren hastanelerimizde; konjonktivit tedavisini sadece ilaçla sınırlı tutmuyoruz. Göz hekimlerimiz, enfeksiyonun korneaya (gözün şeffaf tabakası) zarar verip vermediğini ileri tetkiklerle kontrol ederek görme kalitenizi güvence altına alıyor. Özellikle çocuklarda hızla yayılan kreş salgınlarına karşı koruyucu tedavi protokollerimizle yanınızdayız.