Abdominal Aort Anevrizması | Belirtiler Nelerdir?

İnsan vücudunun dolaşım sistemindeki en kritik yapı taşı olan aort damarı, kalpten çıkan oksijenlenmiş temiz kanı tüm dokulara dağıtan ana ana arterdir. Bu devasa damar sistemi, göğüs kafesini geçip diyaframı aştıktan sonra karın boşluğuna ulaşır ve burada "abdominal aort" ismini alır. Karın bölgesindeki hayati organların beslenmesinden sorumlu olan bu bölüm, aynı zamanda damar cerrahisinde en sık karşılaşılan ve hayati risk taşıyan "Abdominal Aort Anevrizması" (AAA) riskinin de merkezidir.

A Life Ankara Etimesgut Hastanesi, uzman cerrah kadrosu ve ileri düzey hibrit ameliyathane altyapısı ile anevrizma teşhis ve tedavisinde Ankara’nın batı yakasında (Eryaman, Sincan, Bağlıca, Yapracık, Ümitköy) nihai otorite merkez konumundadır.

Aort damarı nedir sorusuna en kapsamlı yanıt; sol karıncıktan başlayıp vücudun en uç noktalarına kadar kan taşıyan, yüksek basınca dayanıklı en büyük atardamardır cevabıdır. Peki, aort damarı nerede bulunur? Göğüs kafesi içinde bir yay (arkus aorta) çizerek omurga boyunca aşağı iner. Karın bölgesine ulaştığında ise hayati organları beslemek için stratejik ayrılmalar yapar. Abdominal aort dalları, karın içi organların canlılığını sürdürmesi için milimetrik bir düzenle yerleşmiştir:

1. Çölyak Trunkus (Truncus Coeliacus): Mide, karaciğer ve dalağı besleyen ilk ana daldır. Bulbus aorta çıkışından sonra aşağıda yer alan bu dal, üst sindirim sisteminin can damarıdır.

2. Süperior Mezenterik Arter (SMA): İnce bağırsakların ve kalın bağırsağın büyük bir kısmının ana kan kaynağıdır.

3. Renal Arterler: Sağ ve sol böbreğe kan taşıyan, kan basıncının düzenlenmesinde kritik rol oynayan çift damarlardır. Aort kökü dilatasyonu veya asendan bölgedeki sorunlar buradaki kan akışını da dolaylı etkileyebilir.

4. İnferior Mezenterik Arter (IMA): Kalın bağırsağın son kısımlarını ve rektumu besler.

5. İliyak Arterler: Aortun karın sonunda ikiye ayrılarak bacaklara kan gönderdiği son duraktır.

Bu karmaşık damar ağı, yüksek basınçlı kan akışına maruz kaldığı için duvar yapısındaki herhangi bir zayıflık anevrizmatik dilatasyon yani kalıcı genişleme ile sonuçlanır. Özellikle böbrek damarlarının altındaki bölge, abdominal aort anevrizması gelişimi için en riskli alandır.

Abdominal aort anevrizması nedir sorusunun en yalın tıbbi tanımı; karın aortunun normal çapının %50'sinden fazla (genellikle 3 cm ve üzeri) kalıcı olarak genişlemesidir. Normal bir yetişkinde aort çapı yaklaşık 2 santimetredir. Damar çapı genişledikçe, fizik kuralları gereği damar duvarına binen gerilim artar. Bu durum damarın tıpkı aşırı şişirilmiş bir balon gibi patlamasına (rüptür) veya duvar katmanlarının birbirinden ayrılmasına (aort diseksiyonu) neden olur.

Aort damarı neden yırtılır veya neden genişler? Bunun temelinde damar duvarındaki elastik liflerin ve kolajen yapısının bozulması yatar. A Life Ankara Etimesgut Hastanesi uzmanlarımızın klinik gözlemlerine göre en temel nedenler şunlardır:

• Ateroskleroz (Damar Sertliği): Damar duvarında kalsiyum birikmesi ve plak oluşumu (aort cidar kalsifikasyonu), duvarın esnekliğini yok ederek kırılganlaştırır.

• Hipertansiyon: Kontrolsüz yüksek tansiyon, damar duvarına her an aşırı yük bindirerek genişlemeyi tetikler.

• Sigara Kullanımı: Anevrizma büyüme hızını 3 kat artıran en tehlikeli faktördür.

• Genetik Faktörler: Ailede anevrizma öyküsü olması riski ciddi oranda artırır.

• Enfeksiyonlar ve Travmalar: Nadiren damar duvarındaki iltihaplanmalar yapıyı bozar.

Etimesgut, Sincan ve Eryaman bölgelerinden gelen ve özellikle 65 yaş üstü erkek hasta grubunda, bu risk faktörlerinin takibi hayati önem taşır.

Aort anevrizması genellikle "sessiz katil" olarak adlandırılır çünkü patlayana kadar çoğu zaman belirgin bir ağrı yapmaz. Ancak dikkatli hastalar vücutlarındaki değişimleri fark edebilir. Sıkça karşımıza çıkan "karın pıt pıt atması neden olur" veya "midede nabız atması" şikayetleri aslında anevrizmanın en tipik erken uyarısı olabilir.

Hastalarımız sıklıkla şu ifadelerle KVC polikliniğimize başvurmaktadır:

• "Karında kalp atışı hissediyorum."

• "Midenin kalp gibi atması" veya "göbeğin kalp gibi atması".

• "Karnımda bir şey atıyor" hissi.

• "Göbekte damar atması" fark edilmesi.

Bu durum, genişleyen damarın karın duvarına yaklaşması ve güçlü nabız dalgalarının dışarıdan hissedilir hale gelmesidir. Bunun yanı sıra, karın seyirmesi zannedilen durumlar bazen büyük bir anevrizmanın çevre dokulara baskı yapmasıdır. Sırt ağrısı tansiyon yaparmı sorusu da burada devreye girer; zira aorttaki genişleme sırt bölgesine ve bele vuran, geçmeyen bir ağrıya neden olabilir ve bu durum tansiyon yüksekliği ile birleştiğinde dissekan aort anevrizması riskini akla getirmelidir. Ayrıca, ses kısıklığı (torasik aort anevrizması belirtisidir), yutma güçlüğü veya boğazda nabız atması gibi semptomlar anevrizmanın daha üst bölgelerde olduğunu işaret edebilir.

Teşhis sürecinde aort çapı ölçümü, tedavi haritasını belirleyen en kritik veridir. A Life Ankara Etimesgut radyoloji ve laboratuvar birimlerimizde, milimetrik hassasiyetle çalışan görüntüleme teknolojileri kullanılmaktadır.

Peki, aort çapı kaç olmalı?

• Normal bir abdominal aort 2 cm civarındadır. 3 cm üzeri "anevrizma" olarak kabul edilir.

• Aort kökü kaç cm olmalı? Genellikle 3.7 - 4.0 cm üzeri aort kökü dilatasyonu olarak değerlendirilir.

• Asendan aort çapı 5 cm'yi geçtiğinde cerrahi müdahale ciddi bir seçenek haline gelir.

• Aort topuzu nedir? Akciğer grafisinde aortun kavis yaptığı bölgenin belirginleşmesidir. Aort topuzu belirgin ne demek sorusu, genellikle uzun süreli tansiyon veya damar sertliği nedeniyle damarın o bölgede genişlediğini ifade eder.

A Life Etimesgut Hastanemizde; asendan aortada genişleme veya aortik ark (yay) bölgesindeki sorunlar; Renkli Doppler Ultrasonografi, Bilgisayarlı Tomografi (BT) Anjiyografi ve MR Anjiyografi ile saniyeler içinde teşhis edilmektedir. Özellikle Keçiören, Pursaklar ve Altındağ gibi yoğun nüfuslu bölgelerden gelen hastalarımız için ulaşım kolaylığı olan şubemizde, hızlı raporlama sayesinde teşhis süresi minimize edilmektedir.

Aort anevrizması tedavisi, genişlemenin yerine ve çapına göre planlanır. Küçük çaplı (4 cm altı) genişlemelerde ilaçla takip yeterli olurken, rüptür riski taşıyan vakalarda cerrahi kaçınılmazdır. A Life Ankara Etimesgut Hastanesi, kapalı (kapalı aort stenti) yöntemlerinde Ankara'nın en tecrübeli merkezlerinden biridir.

Karın bölgesindeki anevrizmaların kapalı yöntemle tedavisidir. Kasıktan açılan küçük deliklerden girilerek damarın içine bir stent (yapay damar) yerleştirilir.

• Avantajları: Karın kesilmez, yoğun bakım süresi 1 gündür, enfeksiyon riski çok düşüktür.

• EVAR ne demek? Kelime anlamı olarak damar içinden yapılan onarımdır.

TEVAR; Torasik aort anevrizması yani göğüs kafesi içindeki genişlemelerin stent ile onarılmasıdır. Özellikle asendan aort dışındaki bölgelerde birincil tercihtir.

Eğer damar yapısı stent takılmasına uygun değilse, genişleyen bölge çıkarılarak yerine yapay damar dikilir.

• Yapay damar ömrü: Bu greftler vücutla tam uyumlu olup, ömür boyu dayanacak şekilde tasarlanmıştır.

• Aort damarı ameliyatı riskli mi? Gelişmiş anestezi ve cerrahi teknikler sayesinde aort anevrizması ameliyatı başarı oranı merkezimizde %95'in üzerindedir. Ancak tedavi edilmeyen bir anevrizmanın ölüm riski %100'e yakındır.

Birçok hasta "karında şişlik için hangi doktora gidilir" veya "tansiyon için hangi bölüme randevu alınır" sorularının cevabını ararken zaman kaybetmektedir. Aort anevrizması, diseksiyonu veya damar genişlemeleri ile doğrudan Kalp ve Damar Cerrahisi bölümü ilgilenir.

Aort anevrizması hangi bölüm bakar? Hastalığın yönetimi, stent uygulamaları ve cerrahi müdahaleler KVC (Kalp Damar Cerrahisi) uzmanları tarafından yapılır. A Life Etimesgut Hastanesi, sunduğu hibrit ameliyathane olanakları ile Sincan, Bağlıca, Yapracık ve Ümitköy sakinleri için en yakın ve en donanımlı merkezdir.

Hastanemizin teknolojik üstünlükleri:

• Görüntüleme Gücü: Çok kesitli BT ve ileri düzey anjiyografi cihazları ile teşhis doğruluğu.

• Laboratuvar Hızı: Ameliyat öncesi ve sonrası tüm parametrelerin dakikalar içinde sonuçlanması.

• Erişilebilirlik: Ankara’nın her noktasından (Hasköy, Subayevleri, Aydınlıkevler, Güneşevler) kolay ulaşım ve otopark imkanı.

• 7/24 KVC Nöbeti: Acil damar yırtılmaları ve rüptürler için hazır ekip.

Aortunuzun sağlığı, tüm organlarınızın sağlığı demektir. Aort genişlemesi bir kez oluştuktan sonra geriye dönmez, ancak büyümesi durdurulabilir. Damar sağlığını korumak için şu kurallar altın değerindedir:

• Tuz Tüketimine Dikkat: Tansiyonu kontrol altında tutmak için günlük tuz miktarını 5 gramın altına düşürün.

• Sigarasız Yaşam: Damar duvarındaki elastin liflerini korumanın tek yolu sigarayı tamamen bırakmaktır.

• Beslenme: Akdeniz tipi beslenme, zeytinyağı ve sebze ağırlıklı öğünler aort cidar kalsifikasyonu riskini azaltır.

• Egzersiz: Ağır yük kaldırmaktan kaçının (bu anevrizmayı patlatabilir), ancak düzenli tempolu yürüyüşler damar esnekliğini artırır.

Karnınızda bir şişlik hissediyorsanız, midede çarpıntı neden olur diye merak ediyorsanız veya ailenizde anevrizma öyküsü varsa, vakit kaybetmeden A Life Ankara Etimesgut Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanlarımızdan randevu almalısınız. Unutmayın, aort cerrahisinde başarı; tecrübeli eller ve ileri teknolojinin birleştiği noktada başlar.