Aort Anevrizması Nedir? | Aort Anevrizması Neden Olur?

İnsan vücudunun en stratejik yapısı olan Aort damarı, kalbin sol karıncığından çıkan ve tüm organ sistemlerine (beyinden bacaklara kadar) hayat veren temiz kanı taşıyan ana otobandır. Bu hayati damarın duvar yapısının çeşitli nedenlerle zayıflayıp, normal çapının 1,5 katından fazla (bir balon gibi) genişlemesine aort anevrizması denir. Tıbbi literatürde "sessiz katil" olarak tanımlanan bu durum, çoğu zaman hiçbir belirti vermeden ilerler ve sinsi bir şekilde hayati risk oluşturur.

A Life Sağlık Grubu olarak, Ankara (Etimesgut) Hastanemizde ileri teknoloji Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) altyapımız ve uzman doktor kadromuzla, anevrizmaların yırtılma aşamasına gelmeden teşhis edilmesini ve dünya standartlarında modern yöntemlerle tedavi edilmesini sağlıyoruz.

Hastalığı anlamak için öncelikle aort damarı nedir sorusuna yanıt vermek gerekir. Aort, vücudun en büyük ve en yüksek basınca maruz kalan atardamarıdır. Kalpten çıktıktan sonra bir yay çizerek göğüs boşluğundan geçer ve karın bölgesine kadar uzanır. Peki, aort damarı nerede bulunur? Aort, kalbin sol karıncığından başlar, göğüs kafesi içinde yukarı doğru çıkar (asendan aort), bir kavis yapar (arkus aorta veya aortik ark) ve ardından omurganın önünden aşağı doğru inerek (desendan aort) diyaframı geçip karın boşluğuna (abdominal aort) ulaşır. Karın bölgesinde ise organları besleyen dallar verdikten sonra iki ana kol halinde bacaklara ayrılır.

Bu damarın yapısı üç ana tabakadan oluşur: İç tabaka (intima), kas tabakası (media) ve dış tabaka (adventisya). Bu tabakalarda meydana gelen herhangi bir yapısal bozulma, damarın esnekliğini kaybetmesine ve anevrizmatik dilatasyon yani kalıcı genişleme oluşmasına neden olur.

Aortun Bölümleri

1. Aort Kökü (Aortic Root): Kalpten hemen çıkış noktasıdır. Aort kökü kaç cm olmalı? sorusunun cevabı normalde 3.5 - 4.0 cm altıdır.

2. Asendan Aort (Çıkan Aort): Kalpten yukarı, baş bölgesine doğru çıkan kısımdır. Asendan aort anevrizması, en riskli türlerden biridir.

3. Arkus Aorta (Aort Arkı): Baş ve kol damarlarının ayrıldığı "U" dönüşü bölgesidir.

4. Torasik Aorta (Göğüs Aortu): Göğüs kafesi içinden aşağı inen kısımdır.

5. Abdominal Aort (Karın Aortu): Diyaframın altından başlayıp bacaklara ayrılan bölümdür. Abdominal nedir? sorusu cerrahide "karın bölgesi" olarak yanıtlanır.

Aort anevrizmaları oluştukları bölgeye göre farklı isimler alır ve her birinin hayati riski ve tedavi yaklaşımı farklıdır:

1. Abdominal Aort Anevrizması (AAA): Aortun karın bölgesinde kalan kısmındaki genişlemedir. Tüm vakaların yaklaşık %75'ini oluşturur. Genellikle 65 yaş üstü erkeklerde ve sigara içenlerde daha sıktır.

2. Torasik Aort Anevrizması (TAA): Göğüs kafesi içindeki aort bölgesini kapsar.

   • Asendan Aort Anvrizması: Kalpten hemen çıkış noktasındaki bölgedir. Aort kökü dilatasyonu veya bulbus aorta genişlemesi ile birlikte görülebilir. Bu durum sıklıkla aort yetmezliği dediğimiz kapak sorununa da yol açar.

   • Arkus Aorta Genişlemesi: Beyne giden damarların ayrıldığı "kavis" bölgesindeki anevrizmalardır.

3. Aort Diseksiyonu ve Dissekan Aort Anevrizması: Damar duvarının iç tabakasının yırtılarak kanın katmanlar arasına dolmasıdır. Bu durum aort damarı yırtılması olarak da bilinir ve anevrizmadan farklı olarak çok daha acil, ölümcül bir tablodur.

Klinik protokollerinde anevrizmanın konumu, takip ve cerrahi eşik değerlerini belirler:

Aort anevrizması olan birçok hasta, rutin bir check-up veya başka bir şikayetle yapılan ultrason sırasında hastalığını tesadüfen öğrenir. Ancak anevrizma büyüdükçe çevre dokulara baskı yapar ve halk arasında sıkça araştırılan şu semptomlar ortaya çıkar:

Halk arasında "karın pıt pıt atması neden olur" sorusu en sık AAA belirtisidir. Hastalar genellikle şu ifadelerle doktora başvurur:

• "Karında kalp atışı hissediyorum."

• "Midenin kalp gibi atması" veya "midede nabız atması".

• "Göbeğin kalp gibi atması" ve "göbekte damar atması".

• "Karnımda bir şey atıyor" hissi.

Bu durum, genişleyen damarın karın duvarına yakınlaşması ve güçlü nabız dalgalarının dışarıdan hissedilmesiyle oluşur. Karında nabız atması veya midede çarpıntı neden olur gibi endişeler yaşıyorsanız, bu durum bir anevrizmanın veya karın seyirmesi zannedilen bir damar genişlemesinin habercisi olabilir.

• Boğazda nabız atması ve ses kısıklığı.

• Yutma güçlüğü veya inatçı öksürük (damarın yemek borusu veya nefes borusuna baskısı).

• Sırt ağrısı tansiyon yaparmı? Aslında yüksek tansiyon sırt ağrısına neden olabileceği gibi, aorttaki bir genişleme de iki kürek kemiği arasında şiddetli ağrıya yol açabilir.

Aort damarı neden yırtılır veya genişler? Bunun temelinde damar duvarının yapısal bütünlüğünün bozulması yatar:

• Ateroskleroz (Damar Sertliği): En yaygın sebeptir. Damar duvarında kalsiyum birikmesi sonucu oluşan aort cidar kalsifikasyonu, duvarı kırılganlaştırır.

• Hipertansiyon: Kontrolsüz yüksek tansiyon, damar duvarına her an basınç uygulayarak genişlemeyi tetikler.

• Genetik Sendromlar: Marfan veya Ehlers-Danlos gibi doku hastalıkları.

• Sigara Kullanımı: Damar elastikiyetini yok eden en büyük düşmandır.

• Aort Dilatasyonu: Damarın zamanla çapının artması sürecidir.

Tanı aşamasında radyolojik incelemeler ve milimetrik ölçümler hayat kurtarır. Aort çapı kişiden kişiye değişse de genel tıbbi sınırlar şöyledir:

• Aort çapı kaç olmalı? Normal bir abdominal aort yaklaşık 2 cm, asendan aort ise 3 cm civarındadır.

• Aort kökü kaç cm olmalı? Genellikle 3.7 - 4.0 cm üzeri aort kökü dilatasyonu olarak kabul edilir ve takibe alınır.

• Asendan aort çapı 5 cm veya 5.5 cm üzerine çıktığında cerrahi müdahale gündeme gelir.

• Aort topuzu nedir? Akciğer grafisinde görülen aort kavisinin belirginleşmesidir. Aort topuzu belirgin ne demek sorusu genellikle damar sertliği veya tansiyona bağlı bir genişlemeye işaret eder.

A Life Etimesgut Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi birimimizde, anevrizma tedavisi hastanın anatomik yapısına ve risk durumuna göre planlanır.

Günümüzde cerrahide devrim yaratan kapalı yöntemler, hastanemizde başarıyla uygulanmaktadır.

• EVAR nedir tıp (Endovasküler Anevrizma Onarımı): Karın bölgesindeki anevrizmaların, kasıktan küçük bir delikle girilerek içeriden stent ile kapatılmasıdır.

• TEVAR (Kapalı Aort Stenti): Göğüs bölgesindeki (torasik) anevrizmalar için uygulanan kapalı yöntemdir.

• Aort damarına stent takılır mı? Evet, uygun anatomiye sahip hastaların %80-90'ında artık bu yöntem tercih edilmektedir.

Eğer damar yapısı kapalı yönteme uygun değilse (özellikle asendan aortada genişleme varsa), aort damarı değişimi ameliyatı yapılır. Bu işlemde genişleyen bölge çıkarılır ve yerine yapay damar dikilir.

• Yapay damar ömrü: Bu greftler vücutla tam uyumlu olup, ömür boyu dayanacak şekilde tasarlanmıştır.

• Aort damarı ameliyatı riskli mi? Modern anestezi ve cerrahi tekniklerle aort anevrizması ameliyatı başarı oranı A Life Etimesgut gibi tecrübeli merkezlerde %95'in üzerindedir.