Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC)

Kalp sağlığı söz konusu olduğunda hastalar tarafından en sık karıştırılan iki branş Kardiyoloji ve Kalp Damar Cerrahisidir. Her iki bölüm de aynı organ sistemine odaklanmakla birlikte, uyguladıkları tanı ve tedavi yöntemleri açısından birbirlerinden kesin hatlarla ayrılırlar:

1. Tedavi Yaklaşımı (Medikal / Girişimsel vs. Cerrahi):

   • Kardiyoloji; kalbin dahili birimidir. Hastalıkları ilaçla (medikal), yaşam tarzı değişiklikleriyle veya anjiyografi laboratuvarında göğüs kafesini açmadan kasık/el bileğinden girerek balon ve stent (girişimsel radyoloji/kardiyoloji) yöntemleriyle tedavi eder.

   • Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) ise; kalbin cerrahi birimidir. Kardiyolojinin stentle açamadığı çoklu damar tıkanıklıklarında, ağır kapak harabiyetlerinde veya aort yırtılmalarında göğüs kafesini açarak (açık kalp ameliyatı) ya da minimal invaziv (küçük kesi / koltuk altı) yöntemlerle doğrudan bıçak altına yatılması gereken ameliyat süreçlerini yönetir.

2. Klinik İşleyiş ve Koordinasyon:

   • Kalp şikayetiyle hastaneye başvuran bir hastanın ilk muayene yeri, EKO, EKG veya Efor testi gibi tetkiklerin yapıldığı yer Kardiyoloji polikliniğidir.

   • Yapılan anjiyografi sonucunda damarların yapısı stent takılamayacak kadar kireçli veya çoklu tıkanıklık içeriyorsa, kardiyoloji hekimi hastayı ameliyat kararı için Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına (cerraha) sevk eder.

Kalp kafesinde hissedilen, sol kola veya çeneye yayılan, baskı ve yanma tarzındaki inatçı ağrılar acil bir kalp krizinin habercisi olabilir. Aşağıdaki tabloda kalp damar sistemine ait semptomlar ve bu süreçlerin kliniklerimizdeki yönetim basamakları özetlenmiştir:

Göğüs bölgenizde sıkışma hissi yaşıyor, bacak damarlarınızdaki tıkanıklık veya varis şikayetlerinden yakınıyorsanız; kalp ve damar sağlığınızda ani ve geri dönüşümsüz tıkanıklıkların önüne geçmek adına A Life Sağlık Grubu Kardiyoloji ve Kalp Damar Cerrahisi (KVC) birimlerimizle iletişime geçebilir, tam donanımlı ameliyathane ve yoğun bakım olanaklarımızdan yararlanmak adına uzman hekim kadromuzdan randevunuzu oluşturabilirsiniz.

Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) bölümü; kalp, vücudun ana atardamarı olan aorta, kolları ve bacakları besleyen çevre damarlar (periferik arterler) ile toplardamarlara ait hastalıkların cerrahi (ameliyat) yöntemlerle tedavi edilmesini üstlenen tıp dalıdır. Kardiyoloji ve dahiliye birimlerinin ilaçla veya stent uygulamalarıyla tam olarak çözümleyemediği, doğrudan ameliyathane koşullarında yapısal, mekanik veya anatomik onarım gerektiren tüm ileri evre kalp ve damar rahatsızlıkları bu bölümün uzmanlık alanıdır. Kalp ve damar cerrahisi hastalıkları şu şekildedir:

• Koroner Arter Hastalığı (İleri Evre Tıkanıklıklar): Kalp damarlarının stentle açılamayacak düzeyde tıkandığı veya çoklu damar harabiyetlerinin saptandığı durumlarda uygulanan Koroner Arter Baypas (Bypass) Ameliyatları.

• Kalp Kapağı Hastalıkları: Kalp içindeki mitral, aort, triküspit ve pulmoner kapakların darlıkları veya geriye kan kaçırmaları (yetmezlikleri) durumunda uygulanan kapak tamiri ya da protez kapakla değiştirilmesi (replasman) operasyonları.

• Aort Damarı Genişlemeleri ve Yırtılmaları: Vücudun en büyük atardamarı olan aortun balonlaşması (Aort Anevrizması) veya iç katmanından yırtılması (Aort Diseksiyonu) gibi acil cerrahi müdahale gerektiren hayati tablolar.

• Şah Damarı (Karotis Arter) Tıkanıklıkları: Beyne giden kan akımını keserek inmeye (felç) neden olabilecek şah damarı daralmalarının cerrahi olarak temizlenmesi (Karotis Endarterektomi).

• Periferik Damar Hastalıkları: Bacak ve kol atardamarlarında gelişen tıkanıklıkların cerrahi olarak açılması, temizlenmesi veya suni damar köprüleri (periferik baypas) kurulması.

• Toplardamar ve Varis Hastalıkları: Bacaklardaki toplardamar yetmezliğine (venöz yetmezlik) bağlı gelişen ileri evre varislerin kapalı (Lazer, Radyofrekans, Biyolojik Zamk/VenaSeal) veya açık cerrahi yöntemlerle kapatılması; derin ven trombozu (pıhtı) ameliyatları.

• Doğuştan Kalp Delikleri ve Anomalileri: Yetişkinlik dönemine ulaşmış ASD (Atriyal Septal Defekt) ve VSD (Ventriküler Septal Defekt) gibi kalıtsal kalp deliklerinin ameliyatla kapatılması.

Koroner arter hastalığı; kalbin kendisini besleyen ve "koroner arter" olarak adlandırılan damarların, yağ plakları (ateroskleroz) nedeniyle daralması veya tıkanması sonucu gelişen hayati bir tablodur. Kalp kasına giden kan akışı azaldığında göğüs ağrısı (anjina) ve nefes darlığı başlar; damar tamamen tıkandığında ise kalp krizi (miyokard enfarktüsü) meydana gelir.

Kardiyolojide uygulanan balon veya stent yöntemleriyle açılamayacak kadar kireçli, uzun veya çoklu damar tıkanıklıklarında Koroner Arter Baypas Greft (CABG) ameliyatı altın standart tedavidir. Baypas ameliyatı, tıkanıklığın ilerisine vücudun başka bir yerinden alınan (göğüs, kol veya bacak damarı) sağlıklı damarlarla köprüler kurarak kalp kasına yeniden kesintisiz kan ulaştırılması işlemidir.

Geleneksel koroner baypas ameliyatlarında kalp tamamen durdurulur ve vücudun kan dolaşımı "kalp-akciğer makinesine" bağlanır. Çalışan kalpte baypas (off-pump) cerrahisi ise, kalp durdurulmadan ve hasta yapay bir makineye bağlanmadan, kalbin atmaya devam ettiği esnada uygulanan ileri bir cerrahi tekniktir. Ameliyat sırasında özel stabilizatör (sabitleyici) cihazlar kullanılarak sadece baypas yapılacak damar bölgesi hareketsizleştirilir, kalbin diğer kısımları ise vücuda kan pompalamaya devam eder.

Bu yöntem, kalp-akciğer makinesinin yaratabileceği sistemik yan etkilerden korunması gereken şu riskli hasta gruplarında öncelikli olarak tercih edilir:

• İleri yaşta olan ve akciğer kapasitesi yetersiz (ağır KOAH hastası) bireyler.

• Ciddi böbrek yetmezliği veya karaciğer fonksiyon bozukluğu olanlar.

• Daha önce felç (inme) geçirmiş veya şah damarında (karotis) ağır darlık olanlar.

• Kanser tedavisi gören veya bağışıklık sistemi aşırı zayıflamış hastalar.

Kalbin içinde kanın tek yönlü ve düzenli akmasını sağlayan dört adet kapak (mitral, aort, triküspit ve pulmoner) bulunur. Bu kapakların romatizmal hastalıklar, yaşlanmaya bağlı kireçlenmeler veya genetik kusurlar nedeniyle tam açılması engellenebilir (kapak daralması) ya da tam kapanamayarak kanı geriye kaçırabilir (kapak yetmezliği).

Kapak harabiyeti kalbin aşırı yorulmasına, büyümesine ve ileri evrede kalp yetmezliğine yol açtığında cerrahi müdahale zorunlu hale gelir. Cerrahi yaklaşımda öncelik her zaman hastanın kendi kapağının korunmasını sağlayan kapak tamiri işlemlerindedir. Ancak tamirin mümkün olmadığı ileri derece kireçli kapaklarda, biyolojik (hayvan dokusundan yapılan) veya mekanik (metal) protez kapaklar kullanılarak kapak değişimi (replasman) cerrahisi uygulanır.

Modern kalp ve damar cerrahisinde, göğüs kafesinin önden tamamen kesildiği klasik yöntemlerin yerini hastaya çok daha yüksek konfor sunan minimal invaziv (küçük kesi) yöntemler almıştır:

• Mitral Kapak Ameliyatı: Günümüzde mitral kapak tamirleri veya değişimleri, sağ koltuk altından açılan 4-5 santimetrelik küçük kesilerle (endoskopik/kapalı yöntem) başarıyla yapılabilmektedir. Göğüs kemiği kesilmediği için kemik enfeksiyonu riski ortadan kalkar ve hasta sosyal hayatına çok daha hızlı döner.

• Aort Kapak Ameliyatları: İleri yaş veya ek hastalıklar nedeniyle açık ameliyatı kaldıramayacak hastalar için anjiyografik bir yöntem olan TAVI (kasık damarından girerek kapak yerleştirilmesi) uygulanabileceği gibi; cerrahi sınırda olan hastalarda mini sternotomi (göğsün üst kısmından küçük bir kesi) ile aort kapak replasmanı gerçekleştirilir.

• Triküspit Kapak Ameliyatları: Genellikle mitral veya aort kapak hastalıklarına ikincil olarak gelişen triküspit yetmezliklerinde, kapak tamamen değiştirilmek yerine özel tıbbi halkalar (triküspit annüloplasti ringi) kullanılarak kapak ağzı daraltılır ve tamir edilir.

Aort anevrizması; kalpten çıkan ve tüm vücuda temiz kan dağıtan en büyük atardamar olan aortanın duvar yapısının zayıflayarak bölgesel olarak balonlaşmasıdır. Genellikle yüksek tansiyon, sigara kullanımı ve genetik bağ dokusu hastalıklarına (Marfan Sendromu vb.) bağlı gelişir. Anevrizma sinsidir; büyüdükçe çevre dokulara baskı yapmadığı sürece belirti vermez.

Ancak damar çapı kritik sınırlara (genellikle 5.5 cm ve üzeri) ulaştığında, aort duvarı yüksek basınca dayanamayarak iç katmanından yırtılabilir (Aort Diseksiyonu) veya tamamen patlayabilir (Aort Rüptürü). Aort yırtılması, dakikalar içinde iç kanamaya ve ölüme yol açabilen, tıp dünyasındaki en acil cerrahi tablolardan biridir. Sırta ve göğse vuran, bıçak saplanır tarzda çok şiddetli, ani bir ağrı ile kendini gösterir.

A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi birimlerimizde, aort genişlemelerini yüksek çözünürlüklü radyolojik izleme altyapımızla denetliyor; cerrahi eşiğe ulaşan hastalarımızda organ koruyucu mikrocerrahi yöntemleri titizlikle uyguluyoruz.

• Açık Cerrahi (Bentall Operasyonu): Genişleyen veya yırtılan aort dokusu ameliyatla çıkarılır ve yerine suni kumaş greftler yerleştirilir. Eğer yırtılma kalp kapağına yakınsa, aort kapağı da suni kapakla değiştirilir.

• EVAR / TEVAR (Kapalı Damar İçi Stent Greft): Uygun anatomideki anevrizmalarda göğüs kafesi hiç açılmadan, kasık damarlarından girilerek balonlaşan bölgenin içine yapay bir damar (stent greft) yerleştirilir. Hasta ameliyattan sonraki 1-2 gün içinde taburcu olabilir.

Ailenizde erken yaşta ani ölüm öyküsü, geçirilmiş aort diseksiyonu veya anevrizma hikayesi varsa; hiçbir şikayetiniz olmasa bile yılda bir kez Ekokardiyografi (EKO) veya Bilgisayarlı Tomografi ile aort damar çapınızı kontrol ettirmeniz hayati bir zorunluluktur.

Merdiven çıkarken göğsünüzde sıkışma ve nefes darlığı hissediyor, tansiyon yüksekliğine bağlı damar sağlığınızdan şüphe ediyor ya da saptanmış bir kalp kapağı/anevrizma rahatsızlığınız için modern cerrahi çözümler arıyorsanız; tablonun acil bir krize dönüşmesini önlemek adına A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) birimimizle iletişime geçebilir, uzman hekim kadromuzdan kişiye özel tedavi randevunuzu oluşturabilirsiniz.

Minimal invaziv kalp cerrahisi; göğüs kafesinin önden tamamen kesilmesini gerektiren geleneksel yöntemlerin aksine, kemik yapısına zarar vermeden küçük cerrahi kesilerle gerçekleştirilen modern ameliyat teknikleridir. Klasik kalp ameliyatlarında göğüs kemiği (sternum) önden arkaya doğru yaklaşık 20-25 santimetrelik bir kesiyle boylu boyunca kesilir. Minimal invaziv cerrahide ise göğüs kemiğine hiç dokunulmaz; özel endoskopik kameralar ve mikro-cerrahi aletler yardımıyla kaburgaların arasından açılan 4 ila 5 santimetrelik küçük pencerelerden kalbe ulaşılır.

A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi ünitelerimizde, bypass ameliyatlarından kapak değişimlerine kadar geniş bir spektrum, hastanın anatomik yapısının uygunluğu doğrultusunda bu kapalı ve yenilikçi cerrahi teknikle başarıyla gerçekleştirilmektedir.

Sağ veya sol koltuk altından (anterolateral minitorakotomi) ya da göğüs altı kıvrımından girilerek yapılan kalp ameliyatları, doku bütünlüğünü koruduğu için hastaya klinik ve psikolojik açıdan çok yönlü avantajlar sağlar:

1. Düşük Enfeksiyon Riski ve Hızlı Kemik İyileşmesi: Göğüs kemiği kesilmediği için, özellikle diyabet (şeker) ve obezite hastalarında korkulan bir komplikasyon olan kemik enfeksiyonu (mediastinit) veya kemiğin kaynamama riski tamamen ortadan kalkar.

2. Daha Az Kanama ve Transfüzyon İhtiyacı: Cerrahi kesi alanı minimal düzeyde olduğundan, ameliyat esnasında ve sonrasında yaşanan kan kaybı oldukça düşüktür. Bu sayede hastaya dışarıdan kan ve kan ürünü verilme (transfüzyon) ihtiyacı en aza iner.

3. Yoğun Bakım ve Hastanede Kalış Süresinin Kısalması: Hastaların ameliyat sonrası solunum cihazından ayrılma süresi çok daha kısadır. Yoğun bakımda kalış süresi genellikle 1 güne, hastanede toplam kalış süresi ise 4-5 güne kadar düşer.

4. Günlük Hayata ve Sosyal Yaşama Hızlı Dönüş: Klasik ameliyatlardan sonra hastaların göğüs kemiğini korumak adına aylarca sırtüstü yatması, kollarını yukarı kaldırmaması ve ağırlık taşımaması gerekir. Küçük kesi yönteminde ise hasta ameliyattan birkaç hafta sonra arabasının direksiyonuna geçebilir, yan yatabilir ve iş hayatına hızla dönebilir.

5. Üstün Kozmetik ve Estetik Sonuçlar: Kesi hatları koltuk altı çizgisine veya göğüs altı kıvrımına gizlendiği için önden bakıldığında hiçbir ameliyat izi görünmez. Bu durum, özellikle genç ve kadın hastalarda ameliyat sonrası dönemde yüksek psikolojik konfor sağlar.

Minimal invaziv cerrahi, teknolojinin ve cerrahi deneyimin artmasıyla birlikte günümüzde birçok majör kalp operasyonunda güvenle uygulanabilmektedir:

Kalp kapağı veya bypass ameliyatı olmanız gerektiği söylendiyse ve göğüs kemiğinizin kesilmesinden endişe ediyorsanız; modern tıbbın sunduğu küçük kesi (kapalı) kalp ameliyatı seçeneklerini değerlendirmek ve anatomik uygunluğunuzu kontrol ettirmek adına A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) birimimizle iletişime geçebilir, uzman cerrah kadromuzdan randevunuzu güvenle oluşturabilirsiniz.

Periferik damar hastalıkları, kalpten çıkan ana atardamarın (aort) uzağında kalan; bacakları, kolları, böbrekleri ve beyni besleyen damarların tıkanması veya daralmasıyla seyreden sistemik bir dolaşım problemidir. En sık bacak atardamarlarında görülen bu durum, dokulara yeterli oksijen gidememesine yol açar. Hastalığın en tipik belirtisi, yürürken bacak kaslarına kramp girmesi ve dinlenince geçmesidir (klaudikasyon). Zamanında tedavi edilmeyen ileri evre tıkanıklıklarda bacakta iyileşmeyen yaralar, kangren ve uzuv kaybı (amputasyon) riski doğar.

Kardiyovasküler cerrahi kliniklerimizde, tıkanıklığın derecesine göre periferik baypas (suni damar köprüleri), damar içindeki kireç plağının cerrahi olarak temizlenmesi veya hibrit (aynı seansta hem açık cerrahi hem anjiyografik stent) yöntemler uygulanmaktadır.

Boynun her iki yanında yer alan ve beynin oksijen ihtiyacını karşılayan en önemli atardamarlara karotis arter (şah damarı) adı verilir. Bu damarların sigara, yüksek tansiyon ve kolesterol nedeniyle daralması, beyne giden kan akımını kritik düzeyde azaltır. En büyük tehlike, şah damarındaki bu kireç ve yağ plaklarından kopan mikro pıhtıların beyin damarlarını tıkamasıdır. Bu tablo klinikte inme (felç) ile sonuçlanır.

A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi ile Nöroloji birimlerimizde, şah damarı tıkanıklıklarını yüksek çözünürlüklü Karotis Doppler USG ve BT Anjiyografi altyapımızla denetliyor; kritik eşiğe ulaşan hastalarımızda inme riskini ortadan kaldıran ileri cerrahi ve endovasküler yöntemleri titizlikle uyguluyoruz.

Darlık oranı %70'in üzerine çıkmış veya daha önce geçici felç atağı geçirmiş hastalarda inme riskini ortadan kaldırmak için Karotis Endarterektomi ameliyatı uygulanır.

• Nasıl Yapılır? Boyun bölgesine yapılan küçük bir kesiyle şah damarına ulaşılır. Geçici olarak damar akımı durdurulur (bu esnada beyin dolaşımını korumak için özel "shunt" sistemleri kullanılır). Damar boylu boyunca açılarak felce neden olabilecek kireç ve yağ plakları bir kabuk gibi tamamen temizlenir. Damar özel yamalarla (yama greft) kapatılarak dikilir.

• Klinik Önemi: Bu ameliyat, hastayı ömür boyu yatağa bağımlı kılabilecek felç riskini kalıcı olarak ortadan kaldıran en stratejik koruyucu cerrahi operasyonlardan biridir.

Varis, bacaklardaki kirli kanı kalbe geri taşımakla görevli toplardamarların içindeki kapakçıkların bozulması (venöz yetmezlik) sonucu kanın geriye kaçarak göğüllenmesi ve damarların genişleyip kıvrımlı hal almasıdır. Sadece estetik bir sorun olmayıp; bacaklarda ağrı, ağırlık hissi, gece krampları, ödem ve ilerleyen evrelerde ayak bileğinde kapanmayan varis yaralarına (venöz ülser) yol açar.

Modern kalp ve damar cerrahisinde, hastayı günlerce yatıran eski açık ameliyatların (stripping) yerini lokal anestezi altında uygulanan konforlu girişimsel yöntemler almıştır:

Genişlemiş ve kapakçığı bozulmuş ana toplardamarın ameliyatla sökülüp çıkarılması yerine, damar içine ultrason eşliğinde milimetrik bir kateterle girilmesi işlemidir. Kateter aracılığıyla damar duvarına içeriden lazer veya radyofrekans enerjisi (ısı) uygulanır. Isının etkisiyle hasarlı damar kendi üzerine büzüşerek kapanır. Kan, çevredeki diğer sağlıklı toplardamarlara yönlendirilir. Dikiş gerektirmeyen, lokal anesteziyle yapılan bu işlem sonrası hasta aynı gün yürüyerek evine dönebilir.

Son yılların en yenilikçi ve konforlu varis tedavi yöntemidir. Isı enerjisi kullanılmadığı için lazer veya radyofrekans ameliyatlarında nadiren de olsa görülebilen sinir zedelenmesi ya da cilt yanığı riski bu yöntemde tamamen sıfırdır. Ultrason kılavuzluğunda damar içine girilir ve özel bir tıbbi yapıştırıcı (biyolojik zamk) enjekte edilerek hastalıklı damar saniyeler içinde yapıştırılıp kapatılır. İşlem sonrasında hastaların varis çorabı giyme zorunluluğu ya da süresi minimum düzeydedir.

Köpük Tedavisi (Skleroterapi), Özellikle orta ve ince çaplı (örümcek ağı tarzındaki) varislerin yok edilmesinde uygulanan poliklinik yöntemidir. Özel bir sklerozan ilacın hava ile karıştırılarak köpük haline getirilmesi ve çok ince iğnelerle doğrudan genişlemiş damarların içine enjekte edilmesi prensibine dayanır. İlaç, damar duvarını kurutarak varisin zamanla vücut tarafından emilmesini sağlar. Estetik açıdan mükemmel sonuçlar verir.

Kalp ve damar sistemindeki bozukluklar, dokuların ve organların beslenmesini engellediği için oldukça belirgin ve inatçı şikayetlerle kendini gösterir. Mobil cihazlardan belirti kontrolü yapan hastalarımızın şu semptomlarda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurması gerekir:

• Kalp Damar Sinyalleri: Merdiven veya yokuş çıkarken göğüs kafesinde tıkanma, baskı, yanma hissi; bu ağrının sol kola, boyna veya çeneye doğru yayılması (Bypass/Koroner arter hastalığı belirtisi).

• Aort Yırtılması Sinyali: Aniden başlayan, göğüsten sırta doğru yayılan, bıçak saplanır veya yırtılır tarzda, hastanın hayatında hissettiği en şiddetli ve inatçı ağrı tablosu.

• Bacak Atardamar Suyu Kesilmesi: Belirli bir mesafe (örneğin 100-200 metre) yürümekle bacak/baldır kaslarına şiddetli kramp girmesi, hastayı durmak ve dinlenmek zorunda bırakması (Periferik arter tıkanıklığı belirtisi).

• Toplardamar ve Varis Bulguları: Bacaklarda, özellikle akşamları artan inatçı ağrı, ağırlık ve huzursuzluk hissi, ayak bileklerinde şişlik; cilt yüzeyinde belirginleşen mavi-mor renkli kıvrımlı kalın damarlar veya kılcal damar ağları.

Kalp şikayetiyle hastaneye başvurduğunuzda ilk muayeneniz genellikle Kardiyoloji bölümünde yapılır. Eğer kardiyoloji hekiminiz yaptığı anjiyografide damarlarınızın stent veya balonla açılamayacak kadar çoklu ve kireçli olduğunu saptarsa, ya da kalp kapağınızdaki harabiyet ilaç sınırını aşmışsa, sizi bypass veya kapak onarımı ameliyatı planlaması için doğrudan Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) birimine sevk eder.

Yürürken bacaklarınızda inatçı kramplar oluşuyor, göğüs bölgenizde sıkışma ve nefes darlığı hissediyor ya da bacaklarınızdaki varis şişliklerinden yakınıyorsanız; dolaşım sorunlarının hayati risklere yol açmasını önlemek adına A Life Sağlık Grubu Kalp ve Damar Cerrahisi (KVC) birimlerimizle iletişime geçebilir, tam donanımlı ameliyathane ve yoğun bakım olanaklarımızdan yararlanmak adına uzman hekim kadromuzdan randevunuzu güvenle oluşturabilirsiniz.