Aort Damarı Genişlemesi Belirtisi | Aort Damar Genişlemesi Neden Olur?

İnsan vücudunun en büyük ve en kritik ana atardamarı olan aort, kalpten çıkan oksijenlenmiş temiz kanı tüm doku ve organlara ulaştıran devasa bir ana otoban görevi görür. Bu devasa damar yapısının duvarında meydana gelen zayıflama neticesinde, damarın normal çapının %50’sinden fazla genişleyerek bir balon halini almasına aort damarı genişlemesi veya tıbbi adıyla anevrizma denir.

Aort damarı, kalpten çıktığı noktadan itibaren karın bölgesine kadar uzanan uzun bir rotaya sahiptir. Bu rotanın neresinde genişleme meydana gelirse gelsin, durum hayati bir risk taşır. Çoğu zaman hiçbir belirti vermeden yıllarca sinsice büyüyebilen bu genişlemeler, erken teşhis edilmediğinde damarın yırtılmasına (diseksiyon) veya patlamasına (rüptür) yol açarak saniyelerle yarışılan bir acil tabloya dönüşebilir.

A Life Sağlık Grubu olarak, Ankara’nın stratejik noktalarında konumlanan tam donanımlı hastanelerimizde, ileri düzey görüntüleme teknolojilerimiz ve uzman hekim kadromuzla bu "sessiz katili" henüz risk oluşturmadan tespit etmeyi hedefliyoruz.

Aort genişlemelerinin yaklaşık %75'i karın bölgesinde, yani böbrek damarlarının alt hizasında gerçekleşir. Buna Abdominal Aort Anevrizması adı verilir. Karın bölgesindeki genişlemeler, vücut yapısı zayıf olan bireylerde bazen dışarıdan fark edilebilirken, kilolu bireylerde daha derinlerde saklanabilir. Hastalarımızdan gelen en sık geri bildirim, göbek çevresinde hissedilen ritmik bir nabız atışı hissidir. Özellikle sırt üstü uzanıldığında göbek deliği hizasında, adeta karında ikinci bir kalp atıyormuş gibi hissedilen bu güçlü nabız, genişleyen damarın karın duvarına yaptığı baskının bir işaretidir.

Bunun yanı sıra, abdominal bölgedeki genişleme ilerledikçe çevredeki sinirlere ve organlara baskı yaparak sürekli karın ağrısı veya derin bir huzursuzluk hissi yaratabilir. Bu ağrı genellikle "künt" olarak tarif edilir ve pozisyon değiştirmekle geçmez. Eğer genişleme omurga üzerine baskı yapıyorsa, hastalar şiddetli bir bel ağrısı ile başvurabilirler. Bu durum genellikle bel fıtığı ile karıştırılsa da, aort kaynaklı bel ağrısı fiziksel aktiviteyle artıp azalmaz, daha sabittir.

Aortun göğüs kafesi içinden geçen kısmındaki genişlemelere Torasik Aort Anevrizması denir. Bu bölge, hayati organlara ve sinir ağlarına çok yakın olduğu için genişleme evresinde daha spesifik belirtiler verebilir. En tipik aort damarı genişlemesi belirtisi, göğüs kemiğinin arkasında veya kürek kemiklerinin arasında hissedilen, derinden gelen ve bazen zonklayıcı nitelikteki ağrıdır. Genişleyen aort damarı, nefes borusuna (trakea) baskı yaptığında hastada açıklanamayan bir kuru öksürük veya nefes darlığı gelişebilir.

Daha da önemlisi, aort damarının ses tellerine giden sinirlere (n. laryngeus recurrens) baskı yapması sonucunda aniden gelişen ve geçmeyen bir ses kısıklığı görülebilir. Yemek borusu üzerindeki baskı ise hastanın yutkunurken takılma hissi yaşamasına (disfaji) neden olabilir.

Genişleyen bir aort damarının duvar katmanlarının birbirinden ayrılmasına aort diseksiyonu denir. Bu, tıbbın en büyük acil durumlarından biridir. Belirtiler bir anda, en şiddetli haliyle başlar. Hastalar genellikle bu ağrıyı "hayatım boyunca hissettiğim en şiddetli ağrı" ve "yırtılma hissi" olarak tanımlarlar. Ağrı genellikle göğüste başlar ve saniyeler içinde sırtın alt kısımlarına veya karın bölgesine doğru "göç eder". Bu ağrıya sıklıkla ani tansiyon düşüşü, soğuk terleme ve bayılma hissi eşlik eder.

Eğer yırtılma beyne giden şah damarlarını etkilerse; ani görme kaybı, konuşma bozukluğu veya vücudun bir yarısında felç gibi nörolojik bulgular ortaya çıkabilir. Bu durum, yanlışlıkla sadece inme (felç) olarak değerlendirilebilir; oysa asıl neden aort yırtılmasıdır.

Aort damarı genişlemesinin teşhisi, modern tıbbın sunduğu olanaklar sayesinde oldukça hızlı ve kesin bir şekilde gerçekleştirilir. Çoğu hasta "teşhis ne kadar sürer?" endişesiyle başvurmaktadır. Şüphe duyulan bir hastada ilk adım genellikle bir Ekokardiyografi (EKO) veya karın ultrasonudur. Bu yöntemler radyasyon içermez ve damar çapı hakkında dakikalar içinde ön bilgi sağlar. Ancak kesin teşhis, tedavi planlaması ve milimetrik ölçümler için Bilgisayarlı Tomografi (BT) Anjiyografi (Sanal Anjiyo) altın standarttır.

A Life Sağlık Grubu hastanelerinde kullanılan yeni nesil BT cihazları, tüm aort ağacını saniyeler içinde tarayarak üç boyutlu bir damar haritası çıkarır. Bu sayede damar duvarının nerede zayıfladığı, yırtılma riski taşıyan noktalar ve varsa damar içindeki plaklar net bir şekilde görülür. Görüntüleme gücümüzün yüksek olması, cerrahlarımıza milimetrik hata payı bırakmadan operasyon sahasını görme imkanı verir.

Aort damarı genişlemesi her ne kadar belirti verdiğinde fark edilse de, kimlerin bu riski taşıdığını bilmek koruyucu hekimlik açısından kritiktir. En büyük risk faktörü kontrolsüz yüksek tansiyon (hipertansiyon) durumudur. Damar duvarına sürekli uygulanan yüksek basınç, bir süre sonra duvar liflerinin elastikiyetini bozarak genişlemeyi tetikler. Diğer bir büyük risk ise sigara kullanımıdır. Sigara içindeki toksik maddeler damar duvarının yapı taşlarını doğrudan tahrip eder ve anevrizmanın büyüme hızını iki katına çıkarır.

Genetik yatkınlık da unutulmamalıdır. Ailesinde aort yırtılması veya ani kalp ölümü öyküsü olan bireyler, çok daha yüksek risk altındadır. Ayrıca Marfan Sendromu veya Bikuspit Aort Kapak (doğuştan iki yaprakçıklı kalp kapağı) gibi durumlar, aortun çok daha erken yaşlarda genişlemesine neden olabilir. Ankara'nın her noktasından ulaşılabilen şubelerimizde, aile öyküsü olan hastalarımız için özel genetik danışmanlık ve periyodik takip protokolleri uygulanmaktadır. "Aort genişlemesi genetik mi?" sorusunun yanıtı evettir; bu nedenle birinci derece yakınlarında bu sorun olanların mutlaka tarama yaptırması önerilir.

Aort damarı genişlemesi teşhis edildiğinde tedavi yaklaşımı damarın çapına ve büyüme hızına göre belirlenir. Genellikle damar çapı 5.5 cm ve üzerine ulaştığında müdahale gerekliliği doğar. Günümüzde pek çok vaka, göğüs veya karın kafesi açılmadan EVAR veya TEVAR adı verilen kapalı yöntemlerle (endovasküler tedavi) tedavi edilebilmektedir. Bu yöntemde kasık bölgesindeki küçük bir kesiden girilerek damarın içine bir stent (yapay damar) yerleştirilir.

A Life Sağlık Grubu, bu ileri tekniklerin güvenle uygulanabildiği hibrit ameliyathanelere sahiptir. Operasyon sonrası iyileşme süreci, kapalı yöntemler sayesinde oldukça hızlıdır; hastalar genellikle birkaç gün içinde taburcu olup normal yaşamlarına dönebilmektedir. Bu süreçte uzman fizyoterapist ve diyetisyen kadromuz, damar sağlığını koruyucu yaşam tarzı değişiklikleri konusunda hastalarımıza rehberlik etmektedir.

Pek çok hasta belirtileri basit bir mide ağrısı veya yorgunluğa bağlayarak zaman kaybetmektedir. Ancak aort hastalıklarında zaman en büyük hazinedir. Aşağıdaki durumları yaşıyorsanız vakit kaybetmeden uzman bir merkeze başvurmalısınız:

1. Göbeğinizde güçlü bir nabız atışı hissediyorsanız,

2. Açıklanamayan, istirahatle geçmeyen derin bel ve karın ağrınız varsa,

3. Aniden başlayan ses kısıklığı veya yutma güçlüğü yaşıyorsanız,

4. Özellikle hipertansiyon hastasıysanız ve göğüs bölgenizde baskı hissediyorsanız.

A Life Sağlık Grubu, Ankara’nın köklü sağlık kuruluşlarından biri olarak, aort sağlığınızı korumak için en güncel tıbbi protokolleri uygulamaktadır. Laboratuvarlarımızın hızı, acil durumlarda cerrahlarımıza en doğru veriyi en kısa sürede ulaştırırken, görüntüleme ünitelerimizdeki teknolojik güç, teşhiste yanılma payını ortadan kaldırmaktadır. Unutmayın, aort damarı genişlemesi belirtisi her zaman net olmayabilir; ancak doğru bir tarama programı hayat kurtarır.