Prostat Ameliyatı

Prostat, sadece erkeklerde bulunan, mesanenin (idrar torbası) hemen altında yer alan ve üreme fonksiyonları için kritik öneme sahip bir salgı bezidir. Yaşlanma, hormonal değişimler veya genetik faktörler nedeniyle prostat dokusu büyüyebilir (BPH) veya içerisinde kötü huylu hücreler (Kanser) gelişebilir. Her iki durumda da idrar akışının bozulması ve yaşam kalitesinin düşmesi, cerrahi müdahaleyi kaçınılmaz hale getirir.

Günümüzde prostat ameliyatları, "idrar kaçırma" veya "cinsel fonksiyon kaybı" gibi eski korkuları minimize eden, milimetrik hassasiyetle çalışan lazer ve robotik sistemlerle gerçekleştirilmektedir.

Prostat cerrahisi temel olarak iki farklı hastalık grubu için uygulanır.

Prostatın iç kısmının büyüyerek idrar yolunu tıkamasıdır. Kanser değildir ancak hayatı zorlaştırır.

• Belirtiler: Gece sık idrara çıkma, idrar yaparken zorlanma, kesik kesik idrar yapma, mesaneyi tam boşaltamama hissi.

Prostat dokusunda gelişen kötü huylu hücrelerdir. Erken evrede yakalandığında cerrahi ile tam kür (iyileşme) sağlanabilir.

• Tanı: PSA yüksekliği ve prostat biyopsisi ile konulur.

BPH tedavisinde artık "Altın Standart" kabul edilen yöntemler lazer teknolojileridir.

Günümüzde büyük prostatlarda bile açık ameliyatın yerini alan en gelişmiş yöntemdir.

• Nasıl Yapılır? İdrar kanalından girilir, lazerle prostat dokusu tamamen sıyrılarak mesane içine atılır ve orada parçalanarak dışarı çıkarılır.

• Avantajı: Prostat dokusu tamamen temizlendiği için nüks (tekrarlama) riski yok denecek kadar azdır. Kanama minimaldir.

HoLEP'e benzer ancak farklı bir lazer dalga boyu kullanılır.

• Farkı: ThuLEP, dokuyu keserken aynı zamanda damarları çok daha hassas bir şekilde mühürler. Özellikle kan sulandırıcı kullanan hastalar için ekstra güvenlik sağlar.

Klasik TUR yönteminin geliştirilmiş halidir. Elektrik enerjisiyle prostat dokusu küçük parçalar halinde tıraşlanır. Genellikle 60-80 gramdan küçük prostatlarda tercih edilir.

Bu minimal invaziv yöntem, prostat içine steril su buharı enjekte edilerek dokunun küçültülmesidir.

• Avantajı: Genel anestezi gerektirmeyebilir, cinsel fonksiyonları (boşalma dahil) %100 koruma potansiyeline sahiptir.

Prostat kanserinde amaç sadece kanseri temizlemek değil, aynı zamanda idrar tutmayı sağlayan kasları ve sertleşmeyi sağlayan sinirleri korumaktır.

• Robotik Radikal Prostatektomi: Cerrahın bir konsol başından robot kollarını yöneterek yaptığı ameliyattır.

• Neden Üstündür? Görüntü 20 kat büyütüldüğü için cerrah, sinirleri ve damarları çıplak gözle görülemeyecek netlikte görür ve korur. Bu, ameliyat sonrası idrar kaçırma ve iktidarsızlık riskini minimize eder.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

• PSA ve Üroflowmetri: İdrar akış hızı ve kanser taraması yapılır.

• İlaç Yönetimi: Kan sulandırıcılar (aspirin vb.) doktor kontrolünde kesilir.

• Enfeksiyon Kontrolü: İdrar yolu enfeksiyonu varsa ameliyat öncesi mutlaka tedavi edilmelidir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Takvimi

• Sonda Süresi: HoLEP ve ThuLEP'te genellikle 24 saat, Robotik cerrahide 7-10 gündür.

• İdrar Rengi: İlk birkaç gün idrarda hafif kan veya pembeleşme normaldir.

• Beslenme: Kabız olmamak hayati önem taşır; çünkü ıkınmak prostat yatağında kanamayı tetikleyebilir. Bol lifli gıda ve su tüketilmelidir.

1. Sertleşme (Ereksiyon): Modern kapalı BPH ameliyatları (HoLEP, ThuLEP) sertleşme sinirlerine zarar vermez. Kanser ameliyatlarında ise robotik cerrahi ile sinir koruyucu teknik uygulanır.

2. Geriye Boşalma (Retrograd Ejakülasyon): Kapalı ameliyatlardan (Rezum hariç) sonra meni, boşalma sırasında dışarı çıkmak yerine mesaneye kaçabilir. Bu durumun sağlığa zararı yoktur ancak doğal yolla çocuk sahibi olmayı engeller.

Prostat ameliyatının süresi, birkaç faktöre bağlı olarak değişir:

• Radikal prostatektomi (prostat kanseri için yapılan açık, laparoskopik veya robotik ameliyat) genellikle 2 ila 3 saat sürer.
• Transüretral prostat rezeksiyonu (TURP) veya HoLEP (iyi huylu prostat büyümesi için yapılan lazer ameliyatı) gibi işlemler daha kısa sürebilir, ortalama 1 saat kadar sürebilir. Ancak HoLEP ameliyatının prostat ağırlığına göre 45 dakika ile 2 saat arasında sürmektedir. Ancak 200 gram üzerindeki prostatlarda cerrahi 2.5-3 saat sürebilmektedir.

Prostat ameliyatı sonrası idrar kaçırma (idrar inkontinansı), bazı hastalarda görülebilen bir durumdur. Bu durumun ortaya çıkma olasılığı ve şiddeti, ameliyatın türüne, hastanın genel sağlık durumuna ve cerrahi tekniklere bağlı olarak değişebilir.

İdrar Kaçırmanın Nedenleri:

• Radikal Prostatektomi (Prostat Kanseri Ameliyatı): Bu ameliyatta prostat bezi tamamen çıkarılır. Mesane ve idrar yolunu kontrol eden kasların ve sinirlerin ameliyat sırasında zarar görmesi nedeniyle idrar tutma işlevinde zayıflama meydana gelebilir.
• TURP (İyi Huylu Prostat Büyümesi Ameliyatı): Bu ameliyatta prostatın iç kısmı çıkarılır. Ameliyat sonrası dönemde idrar kontrolünde geçici sorunlar yaşanabilir.