Basur Nedir?

Basur (Hemoroid), makat (anal kanal) bölgesindeki toplardamarların genişleyerek sarkması, şişmesi ve bazen kanaması ile karakterize bir sağlık sorunudur. Bu durum, bacaklarda görülen varislerin makat bölgesindeki karşılığı olarak düşünülebilir.

A Life Sağlık Grubu klinik standartlarına göre, bu hastalık sadece bir doku sarkması değil, bölgedeki damar yastıkçıklarının mekanik ve biyolojik dengesinin bozulmasıdır.

Basur, makat bölgesindeki "dentat çizgi" adı verilen sınırın neresinde geliştiklerine göre İç (İnternal) ve Dış (Eksternal) hemoroid olarak ikiye ayrılır. İç Basur genellikle ağrısız kanama ve sarkma ile kendini belli ederken, dış Basur makat çevresinde ele gelen sertlik, şiddetli ağrı ve kaşıntı ile karakterizedir. Nadir durumlarda her iki türün aynı anda görüldüğü miks (karışık) Basur tablosu da oluşabilir.

Makatın iç kısmında, ağrı sinirlerinin az olduğu bölgede oluşur. Genellikle ilk belirtisi dışkılama sonrası görülen ağrısız, parlak kırmızı kanamadır. İlerleyen aşamalarda bu paketler dışarı sarkabilir.

Makat ağzının hemen çevresindeki deri altında gelişir. Bu bölge sinir uçları bakımından çok zengindir; bu nedenle dış hemoroidler şiddetli ağrı, yanma ve kaşıntı ile kendini belli eder. Eğer damar içinde kan pıhtılaşırsa (tromboz), çok sert ve ağrılı mor bir şişlik oluşturur.

Dış hemoroid damarlarının içinde kan pıhtılaşması sonucu oluşur.

• Görünüm: Makat kenarında aniden oluşan, mor/mavi renkli, çok sert ve üzerine oturulamayacak kadar ağrılı bir yumrudur.

• Müdahale: Genellikle ilk 48-72 saat içinde lokal anestezi ile pıhtının boşaltılması (trombektomi) hastayı anında rahatlatır.

Basur evreleri, iç hemoroid paketlerinin dışkılama sırasında makat dışına çıkma ve geri dönme durumuna göre 1'den 4'e kadar sınıflandırılır. 1. Evre sadece kanama ile kendini belli ederken, 4. Evre sürekli dışarıda kalan ve içeri itilemeyen kronik sarkma durumudur. Tedavi planı; anal kanal içi basıncın (P) ve sarkma miktarının bu evrelerdeki durumuna göre belirlenir.

Bu aşamada hemoroid paketleri henüz makat dışına sarkmamıştır.

• Belirti: Genellikle dışkılama sonrası tuvalet kağıdında veya dışkı üzerinde görülen parlak kırmızı kanamadır.

• Görünüm: Dışarıdan bakıldığında hiçbir şişlik görülmez; sadece rektoskopik muayenede saptanabilir.

Hemoroid yastıkçıkları dışkılama sırasında oluşan basınç (P) nedeniyle dışarı çıkar.

• Belirti: Dışkılama bittikten sonra memeler kendiliğinden, herhangi bir müdahale gerekmeden içeri girer.

• Görünüm: Hasta dışkılama anında bir dolgunluk veya geçici bir şişlik hisseder.

Hastalığın belirginleştiği ve hastanın yaşam kalitesini etkilemeye başladığı evredir.

• Belirti: Dışkılama sırasında dışarı çıkan paketler kendiliğinden içeri girmez. Hastanın bu memeleri parmağıyla (manüel olarak) içeri itmesi gerekir.

• Görünüm: Fiziksel aktivite, ağır kaldırma veya uzun süre ayakta kalma ile sarkma tetiklenebilir.

Hastalığın en ileri aşamasıdır.

• Belirti: Hemoroid paketleri sürekli dışarıdadır. Hasta içeri itse dahi paketler hemen tekrar dışarı çıkar.

• Görünüm: Sürekli bir ıslaklık hissi, şiddetli ağrı, akıntı ve bazen deri tahrişleri eşlik eder. Bu evre genellikle "akut tromboz" (pıhtılaşma) riskinin en yüksek olduğu evredir.

Basurun temel nedeni, pelvik bölgedeki toplardamarlar üzerinde oluşan kronik basınç artışıdır. Bu basınç, damarların genişlemesine ve onları yerinde tutan destek dokularının zayıflamasına yol açar. En yaygın tetikleyiciler; kronik kabızlık, tuvalette uzun süre oturma alışkanlığı, lifsiz beslenme ve hareketsiz yaşam tarzıdır.

Basuru tetikleyen Faktörler ve Nedenler Aşağıda Listelenmiştir:

Vücudumuzun bu bölgesi yerçekimine karşı çalışır. Bazı alışkanlıklar damarlar üzerindeki yükü katlar:

• Tuvalette Uzun Süre Kalmak: Modern çağın en büyük sorunu; tuvalete telefonla girmek. Klozet başında geçen her ekstra dakika, yerçekiminin etkisiyle o bölgedeki basıncı (P) artırır ve damarların aşağı doğru sarkmasına neden olur.

• Şiddetli Ikınma: Dışkılama sırasında nefesinizi tutarak yaptığınız her zorlama, damar yastıkçıklarını "patlamaya hazır bir balon" gibi şişirir.

• Ağır Yükler: Kontrolsüz spor yapmak veya ağır eşyalar kaldırmak, karın içi basıncı aniden yükselterek damarları zorlar.

Bağırsaklarınız ne kadar rahat çalışırsa, hemoroid riskiniz o kadar azalır:

• Lifsiz Beslenme: Meyve, sebze ve baklagillerden uzak bir diyet, dışkıyı sertleştirir. Sert dışkı ise çıkış yolunda bir zımpara gibi damarları tahriş eder.

• Susuzluk: Su, bağırsakların yakıtıdır. Yetersiz su içmek, sindirim sistemini yavaşlatır ve kabızlığın en büyük nedenidir.

• Kronik İshal: Sadece kabızlık değil, sürekli devam eden ishal de o bölgeyi kimyasal ve fiziksel olarak tahriş ederek şişliklere yol açar.

Bazen yaşam tarzımız mükemmel olsa da doğanın getirdiği durumlarla karşılaşabiliriz:

• Gebelik Dönemi: Bebeğin pelvik bölgeye yaptığı baskı ve değişen hormonlar, damar duvarlarını gevşeterek hemoroide zemin hazırlar.

• Yaşlanma: Zamanla vücudumuzdaki tüm bağ dokuları gibi, makat bölgesindeki damarları yerinde tutan "askı" dokuları da zevfleyebilir.

• Genetik: Ailenizde varis veya hemoroid öyküsü varsa, damar yapınız bu duruma daha yatkın olabilir.

Basur belirtileri, hastalar tarafından genellikle "tuvalet kağıdında fark edilen parlak kırmızı kan", "makat bölgesinde ele gelen, içeri itilebilen veya sabit duran şişlikler" ve "otururken hissedilen batma/dolgunluk" şeklinde tarif edilir. Özellikle dışkılama sırasında artan basınç (P), bu hislerin şiddetlenmesine neden olur. Eğer aniden gelişen, mor renkli ve çok ağrılı bir sertlik varsa, bu "pıhtılaşmış (tromboze)" bir basurun işaretidir.

Hemen her hastanın doktora başvurmasındaki ilk tetikleyici budur.

• Dışkının içinde değil, sanki üzerinde veya tuvalet kağıdında parlak, canlı bir kırmızı kan gördüm. Ağrım yoktu ama rengin bu kadar parlak olması beni endişelendirdi.

İç hemoroidin evrelerine göre hastalar bu durumu farklı anlatır:

• 2. Evre İzlenimi: "Tuvalet sırasında dışarı bir yumuşaklık çıkıyor ama ayağa kalkınca kendi kendine kayboluyor."

• 3. Evre İzlenimi: "Dışarı çıkan o küçük şişliği artık ancak parmağımla ittiğimde içeri sokabiliyorum. İtmezsem pantolonuma sürünüp rahatsız ediyor."

• 4. Evre İzlenimi: "Artık hep dışarıda. Ne kadar itsem de girmiyor; sürekli bir dolgunluk ve ıslaklık hissi var."

Özellikle ilerlemiş vakalarda deri tahrişi ön plana çıkar.

• Makat bölgemde ne kadar temizlesem de geçmeyen bir ıslaklık ve buna bağlı inanılmaz bir kaşıntı var. Sosyal ortamlarda bu kaşıntı hissi beni çok zor durumda bırakıyor.

Dış hemoroid veya pıhtılaşmış vakaların tipik tarifidir.

• Sabah aniden makat kenarımda sert, mısır tanesi gibi ama morarmış bir şişlik fark ettim. Üzerine oturamıyorum, yürürken sanki orada bir taş varmış gibi canım yanıyor.

Basur (hemoroid) tedavisi, hastalığın kaçıncı evrede olduğuna ve hastanın şikayetlerinin (kanama, ağrı, sarkma) şiddetine göre kişiye özel olarak planlanır. Erken teşhis edilen vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olurken, ilerlemiş durumlarda modern teknoloji (lazer gibi) devreye girer.

Basur tedavisi, evresine göre üç aşamada yönetilir:

1. Başlangıç seviyesinde (Evre 1-2): Yüksek lifli diyet, bol su, sıcak oturma banyoları ve kremlerle "ameliyatsız" geçer.

2. Orta seviyede (Evre 2-3): Dikişsiz ve ağrısız bir yöntem olan Lazerle Hemoroid (LHP) veya Bant Ligasyonu ile 15 dakikada tedavi edilir.

3. İleri seviyede (Evre 4): Sarkan dokuyu yukarı çeken Longo Yöntemi veya cerrahi müdahale gerekir. Tedavide temel amaç, makat bölgesindeki basıncı (P) düşürmektir.

İç basur tedavisi, hastalığın evresine göre planlanır. Erken evrelerde (Evre 1-2) lifli diyet, günlük 3 litre su tüketimi ve sıcak oturma banyoları ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Orta ve ileri evrelerde (Evre 2-3-4) ise dikişsiz ve ağrısız bir yöntem olan Lazerle Hemoroid (LHP), Bant Ligasyonu veya dokuyu yukarı çeken Longo Yöntemi en etkili çözümlerdir. Temel hedef, anal kanaldaki toplardamar basıncını (P) düşürmektir.

Dış basurun geçmesi için en etkili yöntem, bölgedeki basıncı (P) azaltan sıcak oturma banyoları, yüksek lifli diyet ve bol su tüketimidir. Hafif şişlikler 1-2 hafta içinde evde bakım ve topikal kremlerle sönerken; şiddetli ağrılı, morarmış ve sert şişlikler (tromboze hemoroid) için lokal anestezi ile yapılan trombektomi (pıhtı boşaltma) veya lazer müdahalesi gerekir.

Basur memesi, erken evrelerde sıcak oturma banyoları, yüksek lifli beslenme ve bol su tüketimi ile ödemi azaltılarak küçültülebilir. Ancak elle hissedilen veya sürekli dışarıda kalan memeler için en etkili ve kalıcı çözüm; dikişsiz Lazerle Hemoroid (LHP) veya dokuyu yukarı çeken Longo yöntemidir. Eğer meme aniden oluşmuş, mor ve çok sert ise "tromboz" gelişmiş olabilir ve acil müdahale (pıhtı boşaltma) gerekebilir.

Hafif şikayetlerde vücudun kendi kendini onarmasına yardımcı olmak için şu adımlar izlenir:

• Beslenme Devrimi: Dışkıyı yumuşatmak için günde en az 25-30 gram lif (sebze, meyve, tam tahıl) tüketilmelidir. Sert dışkı, damarlar üzerindeki baskıyı (P) artırarak iyileşmeyi engeller.

• Su Tüketimi: Günde 2.5 - 3 litre su, bağırsak hareketlerinin "yakıtıdır".

• Sıcak Oturma Banyosu: Günde 3 kez, 15 dakika boyunca ılık su içine oturmak, makat kaslarını gevşeterek ağrıyı dindirir ve kan akışını hızlandırır.

• Kısa Tuvalet Süresi: Tuvalette 5 dakikadan fazla kalmamak ve asla ıkınmamak tedavinin altın kuralıdır.

Eğer diyet ve kremlerle sonuç alınamıyorsa, hastanelerimizde sunduğumuz dikişsiz yöntemler tercih edilir:

• Lazerle Hemoroid Tedavisi (LHP): Herhangi bir kesi veya dikiş yapılmaz. Lazer ışığıyla genişlemiş damarlar içeriden söndürülür. Hasta aynı gün işine dönebilir.

• Bant Ligasyonu (Lastikle Boğma): Hemoroid memesinin köküne özel bir lastik takılarak kan akışı kesilir; meme birkaç gün içinde kendiliğinden düşer.

• Skleroterapi: Damar içine kurutucu bir madde enjekte edilerek pakelerin küçülmesi sağlanır.

Basur Ameliyatı, Hemoroidlerin tamamen dışarı sarktığı ileri vakalarda uygulanan "konforlu" cerrahi tekniklerdir:

• Longo Yöntemi (Stapler): Özellikle iç hemoroidlerde sarkan dokuyu bir "zımba" düzeneğiyle yukarı çeken, ağrı sinirlerinin olmadığı bölgede işlem yapılan bir yöntemdir.

• THD (Atardamar Bağlanması): Doppler yardımıyla hemoroide kan götüren damarlar bulunur ve dikişle bağlanır. Kesi olmadığı için iyileşme çok hızlıdır.

Basura en iyi gelen yöntemler; yüksek lifli beslenme (günlük 25-30g lif), bol su tüketimi (2.5 - 3 litre) ve günde 3 kez yapılan 15 dakikalık ılık oturma banyolarıdır. Kabızlığı önleyerek dışkılama sırasındaki basıncı (P) düşürmek, damarların küçülmesini sağlar. Eğer bu yöntemler 1 hafta içinde sonuç vermezse, dikişsiz ve ağrısız bir yöntem olan Lazerle Hemoroid Tedavisi en etkili klinik çözümdür.

Daha Detaylı Bilgi İçin Basura (Hemoroid) Ne İyi Gelir? Sayfamızı Ziyaret Ediniz.

Basur ağrısını dindirmek için en hızlı yöntem, günde 3 kez yapılan 15 dakikalık ılık oturma banyolarıdır. Ilık su, makat kaslarını gevşeterek damar içi basıncı (P) düşürür. Ayrıca, lifli beslenme ve bol su ile dışkı yumuşatılmalı, doktor önerisiyle anestezik kremler kullanılmalıdır. Eğer ağrı ani, morarma eşliğinde ve çok şiddetliyse, bu bir pıhtılaşma (tromboz) belirtisi olabilir ve acil müdahale gerektirir.

Basur şikayetleri için hastanelerin Genel Cerrahi polikliniğinden randevu alınmalıdır. Genel cerrahlar, bölgedeki damar genişlemelerini (hemoroid), çatlakları (fissür) ve diğer proktolojik sorunları teşhis ederek ilaçla tedavi veya modern cerrahi yöntemlere (Lazer, Longo vb.) karar verirler.

Basur (hemoroid) şikayetleri için başvurulması gereken ana uzmanlık dalı Genel Cerrahi doktorudur.

Makat bölgesi hastalıkları tıp literatüründe oldukça spesifik bir alan olduğu için, bazı hastanelerde bu konu üzerine özelleşmiş "Proktoloji" birimleri de bulunabilmektedir. Ancak ilk randevu ve teşhis süreci her zaman Genel Cerrahi uzmanı ile başlar.