DSR Ameliyatı

Dakriyosistorinostomi veya kısaca DSR, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir pencere (ostium) oluşturulması işlemidir. Bu ameliyat, gözyaşının normal boşalım yolu olan nazolakrimal kanalın (gözyaşı kanalının) herhangi bir nedenle (enfeksiyon, travma veya yaşa bağlı daralma) tıkanması durumunda uygulanır.

Erişkinlerde kanal tıkanıklığı genellikle kendiliğinden açılmaz ve ilaç tedavisine yanıt vermez. Bu noktada cerrahi, sürekli göz sulanması ve tekrarlayan enfeksiyon döngüsünü kırmanın tek yoludur. Modern cerrahi yaklaşımlarımızda, hem dışarıdan küçük bir kesi ile (Eksternal DSR) hem de burun içerisinden kameralar yardımıyla (Endoskopik DSR) bu işlemi gerçekleştirebiliyoruz.

Gözyaşının drenaj mekanizması, oldukça hassas bir hidrolik sistem gibi çalışır. Gözü nemlendiren sıvı, şu rotayı takip ederek vücudu terk eder:

• Punktumlar: Göz kapaklarının iç köşesinde bulunan üst ve alt iki küçük deliktir. Gözyaşı bu deliklerden emilerek sisteme girer.

• Kanaliküller: Punktumlardan gelen sıvıyı taşıyan ince kanallardır.

• Gözyaşı Kesesi (Lakrimal Kese): Kaşların hemen altında, burun köküne yakın konumlanan ana rezervuar bölgesidir.

• Nazolakrimal Kanal: Keseden çıkan ve burun boşluğunun alt kısmına (inferior meatus) açılan kemik içindeki kanaldır.

Tıkanıklık genellikle bu yolun en son ve en dar kısmı olan nazolakrimal kanalda meydana gelir. Kanal tıkandığında, gözyaşı buruna akamaz ve göz kapağından dışarı taşar (epifora). Durağanlaşan gözyaşı, lakrimal kese içinde bakterilerin üremesi için uygun bir ortam hazırlar; bu da "dakriyosistit" dediğimiz ağrılı şişliklere, sürekli çapaklanmaya ve iltihaplı akıntıya yol açar.

DSR ameliyatının temel felsefesi, tıkalı olan kanalı açmaya çalışmak yerine (ki bu genellikle başarısızlıkla sonuçlanır), tıkanıklık bölgesini devre dışı bırakan bir "bypass" hattı oluşturmaktır.

Operasyon sırasında, gözyaşı kesesi ile burun mukozası arasında yeni bir bağlantı yolu açılır. Böylece gözyaşı, kemik kanalın içinden geçmek zorunda kalmadan doğrudan burun boşluğuna tahliye edilir. Ameliyatın başarısını artırmak için genellikle bu yeni yolun içine silikon tüp (entübasyon) yerleştirilir; bu tüp, iyileşme sürecinde kanalın kapanmasını engeller ve birkaç ay sonra muayenehanede kolayca çıkarılır.

Ankara A Life Sağlık Grubu olarak, oküloplastik cerrahideki uzman vizyonumuzla her hastanın anatomik yapısına en uygun tekniği belirliyoruz. Amacımız, sadece sulanmayı durdurmak değil, göz çevresindeki enfeksiyon odağını ortadan kaldırarak hastalarımıza sağlıklı ve berrak bir bakış kazandırmaktır.

Tıkanıklığın en karakteristik belirtisi epifora dediğimiz, gözyaşının yanaklardan aşağı sürekli veya aralıklı olarak taşmasıdır. Gözyaşı, normalde bir pompa mekanizmasıyla burun boşluğuna pompalanır; ancak kanal tıkalı olduğunda sıvı göz yüzeyinde birikir. Bu birikim sadece sulanmaya değil, aynı zamanda şu belirtilere de yol açar:

• Sürekli Çapaklanma ve Akıntı (Püy): Kanalda durağanlaşan gözyaşı, bakteriler için bir besi yeri oluşturur. Bu durum, özellikle sabahları kirpiklerde yapışma ve gün boyu devam eden sarı-yeşil renkli iltihaplı akıntı ile kendini gösterir.

• Bulanık Görme: Göz yüzeyindeki aşırı sıvı tabakası, ışığın kırılmasını bozarak hastaların "perde arkasından bakıyormuş" gibi hissetmesine neden olur.

• Kapak Cildinde Tahriş: Gözü sürekli silme ihtiyacı, göz kapağı cildinde kızarıklık, egzamalaşma ve hassasiyete yol açar.

Tıkanıklık tedavi edilmediğinde, gözyaşı kesesi içinde biriken sıvı enfekte olur ve dakriyosistit adı verilen tablo gelişir. Bu durum, burun kökü ile göz arasındaki bölgede aniden gelişen, dokunmakla çok ağrılı, kırmızı ve sıcak bir şişlik ile karakterizedir.

Dakriyosistit, sadece yerel bir şişlik değildir; tedavi edilmediğinde apseleşebilir veya daha tehlikeli bir durum olan orbital selülite (göz çukuru iltihabı) dönüşerek görme kaybına kadar giden riskler oluşturabilir. Ankara A Life Sağlık Grubu olarak, özellikle bu tür akut enfeksiyon atakları geçiren hastalarımıza, enfeksiyon baskılandıktan sonra kalıcı çözüm için mutlaka cerrahi müdahale (DSR) önermekteyiz.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığının kesin teşhisi, oküloplastik cerrah tarafından yapılan klinik muayene ve fonksiyonel testlerle konur. Teşhisin "altın standardı" Lavaj (Kanal Yıkama) testidir.

Lavaj Testi Nasıl Uygulanır? Göz kapaklarının iç köşesindeki küçük deliklerden (punktum) ince, ucu künt bir kanül yardımıyla serum fizyolojik enjekte edilir.

• Normal Sonuç: Sıvı burun boşluğuna ulaşır ve hasta sıvıyı genzinde hisseder. Bu, kanalın açık olduğu anlamına gelir.

• Patolojik Sonuç: Sıvının genze gitmemesi ve verildiği delikten veya diğer delikten geri gelmesi (reflü), kanalın tıkalı olduğunun kesin kanıtıdır.

Gerekli durumlarda, tıkanıklığın tam yerini ve kemik yapının durumunu belirlemek için Dakriyosistografi (ilaçlı kanal filmi) veya Dakriyosintigrafi gibi ileri görüntüleme yöntemlerine de başvurabiliyoruz. Bu detaylı tanı süreci, yapılacak cerrahinin (DSR) başarısını doğrudan etkileyen en kritik aşamadır.

DSR ameliyatının temel mantığı, tıkalı olan kanalı devre dışı bırakıp, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir pencere açmaktır. Ancak bu pencereye ulaşma yolu cerrahi tekniğin adını belirler. Günümüzde uyguladığımız üç ana teknik bulunmaktadır: Klasik açık yöntem, endoskopik yöntem ve lazer teknolojisi. Her yöntemin kendine has avantajları ve başarı dinamikleri mevcuttur.

Eksternal DSR, gözyaşı kanalı cerrahisinin "altın standardı" olarak kabul edilir. Bu yöntemde burun köküne yakın, göz kapaklarının birleştiği bölgenin yaklaşık 10-15 mm yanından küçük bir cilt kesisi yapılır.

• Uygulama: Cilt altındaki dokular geçilerek gözyaşı kesesinin üzerine ulaşılır. Buradaki kemik dokuda yaklaşık bir tırnak büyüklüğünde pencere açılır. Keseden ve burun mukozasından oluşturulan flepler (dokular) birbirine dikilerek yeni yol oluşturulur.

• Başarı Oranı: Literatürde ve klinik tecrübelerimizde başarı oranı %95 ve üzerindedir. Cerrahın operasyon alanını doğrudan ve geniş bir açıyla görmesi, dokuları birbirine dikme imkanı tanıması bu başarının anahtarıdır.

• Estetik Görünüm: Kesi bölgesi estetik dikişlerle kapatılır. Birkaç ay içinde iz genellikle belirsiz hale gelse de, keloid eğilimi olan hastalarda hafif bir iz kalma riski mevcuttur.

Endoskopik DSR, 2026 yılı tıp teknolojisinin cerrahiye kattığı en büyük konforlardan biridir. Bu yöntemde dışarıdan herhangi bir cilt kesisi yapılmaz; tüm işlem burun deliğinin içinden gerçekleştirilir.

• Teknoloji: Burun içine yerleştirilen yüksek çözünürlüklü (4K/HD) endoskoplar (kameralar) sayesinde cerrah, ameliyat alanını dev ekranlarda büyüterek izler.

• Avantajı: Ciltte iz bırakmaz, dikiş gerektirmez ve iyileşme süreci açık yönteme göre daha hızlıdır. Özellikle estetik kaygısı olan veya dışarıda yara izi istemeyen hastalar için idealdir.

• Fonksiyonellik: Gözyaşı pompalama mekanizmasını (orbiküler kas yapısı) bozmadığı için fizyolojik açıdan oldukça başarılı sonuçlar verir. Başarı oranı, açık yönteme oldukça yakın olup yaklaşık %90-93 civarındadır.

Lazer teknolojisi, DSR cerrahisini minimal invaziv (en az müdahale gerektiren) bir boyuta taşımıştır. Bu yöntemde burun içinden endoskopla girilirken, göz pınarı tarafındaki punktumdan bir fiber optik lazer kablosu gönderilir.

• Etki Mekanizması: İki ucun karşılaştığı noktada lazer enerjisi kullanılarak kemik ve mukoza yakılarak yeni bir kanal açılır.

• Avantajları: Kanama riski hemen hemen hiç yoktur. Ameliyat süresi oldukça kısadır. Özellikle yaşlı, kan sulandırıcı kullanan veya cerrahi travmayı minimumda tutmak istediğimiz hastalar için büyük bir konfordur.

• Başarı Notu: Başarı oranları klasik yöntemlere göre bir miktar daha düşük seyredebilir (%75-85), ancak doğru hasta seçiminde oldukça efektiftir.

DSR ameliyatları, seçilen tekniğe bağlı olarak genellikle 30 ila 60 dakika arasında sürer.

• Genel Anestezi: Çoğu zaman hastanın konforu ve cerrahın çalışma rahatlığı için tercih edilir.

• Lokal Anestezi + Sedasyon: Özellikle lazer DSR veya kısa sürecek endoskopik vakalarda, hastayı tamamen uyutmadan, sadece bölgeyi uyuşturup hafif bir uyku hali vererek işlemi tamamlayabiliyoruz.

Doğumsal nazolakrimal kanal tıkanıklığı, genellikle bebek 2-3 haftalık olduğunda kendini belli eder. Gözde sürekli bir yaşarma, kirpiklerde sarımtırak çapaklanma ve bazen burun köküne basıldığında dışarı çıkan iltihaplı akıntı tipik bulgulardır.

Tıbbi dürüstlükle ifade etmek gerekir ki; bu bebeklerin yaklaşık %90 ile %95'i, hiçbir cerrahi müdahale gerektirmeden, sadece doğru masaj uygulamasıyla 1 yaşına kadar kendiliğinden iyileşir. Bu nedenle, ilk bir yıl içindeki temel stratejimiz "gözlem ve masaj" üzerine kuruludur.

Kanalın kendiliğinden açılmasını sağlayan en etkili yöntem, doğru uygulanan Crigler Masajıdır. Bu masajın amacı, gözyaşı kesesi içinde hidrostatik bir basınç oluşturarak tıkanıklığa neden olan zarı (membranı) aşağıdan yukarıya doğru değil, yukarıdan aşağıya doğru bir basınçla patlatmaktır.

• Teknik: İşaret parmağı ile burun kökü ile göz pınarı arasındaki boşluğa (kesenin üzerine) sıkıca bastırılır ve parmak burun kanadı boyunca aşağıya doğru kaydırılır.

• Sıklık: Günde en az 3-4 kez, her seferinde 10-15 tekrar yapılması önerilir.

• Önemli Not: Masajın etkili olması için parmağın deri üzerinde kaymasından ziyade, altındaki dokuya hissedilir bir basınç uygulanması hayati önem taşır.

Eğer bebek 12 aylık (1 yaş) olduğunda sulanma ve çapaklanma şikayetleri masaja rağmen devam ediyorsa, tıkanıklığın kendiliğinden açılma ihtimali oldukça düşer. Bu aşamada "Sondalama" (Probing) işlemi devreye girer.

• İdeal Zamanlama: Probing için en uygun dönem 12 ile 18 ay arasıdır. 18 aydan sonra işlemin başarı oranı, kanal içindeki sertleşme ve kronik enfeksiyon nedeniyle düşmeye başlar.

• İşlem Detayı: Bebek, maske anestezisi altında yaklaşık 5-10 dakika süren kısa bir uyku halindeyken; künt uçlu, ince metal sondalarla göz pınarından girilir ve tıkanıklığa neden olan zar mekanik olarak açılır.

• Başarı: Doğru zamanda yapılan ilk probing işleminin başarı oranı %90'ın üzerindedir. Bebek aynı gün evine dönebilir ve ertesi gün normal hayatına devam eder.

Bazı vakalarda kanal yapısı beklenenden daha dar olabilir veya ilk sondalama işlemine rağmen kanal tekrar kapanabilir. Eğer ilk müdahaleden sonuç alınamazsa veya çocuk 2 yaşından büyükse, kanalın açık kalmasını garanti altına almak için Silikon Tüp Entübasyonu uygulanır.

Bu işlemde, gözyaşı kanalı boyunca saç teli kalınlığında, yumuşak bir silikon tüp yerleştirilir. Bu tüp, kanalda yeni bir yolun oluşmasını sağlar ve iyileşme sürecinde kanalın daralmasını engeller. Tüp genellikle 3 ila 6 ay boyunca kanalda bırakılır ve sonrasında muayenehane şartlarında, çocuk uyutulmadan saniyeler içinde geri çekilir.

Ankara A Life Sağlık Grubu olarak, bebeklerinizin göz sağlığını 2026 yılının pediatrik hassasiyetiyle takip ediyoruz. A Life'ta Sağlığınız Özel vizyonumuzla, minik hastalarımızın geleceğe berrak ve sağlıklı gözlerle bakması için uzman kadromuzla her an yanınızdayız.

Ameliyattan hemen sonraki ilk 24-48 saat, doku ödeminin ve sızıntı şeklindeki kanamaların en yoğun olduğu dönemdir. Bir oküloplastik cerrahi uzmanı olarak hastalarımıza bu süreçte şu kritik uyarıları yapmaktayız:

• Şişlik ve Morluk: Göz çevresinde ve burun kökünde şişlik olması beklenen bir durumdur. İlk 24 saat boyunca yapılacak soğuk kompres uygulaması, damarları büzerek hem morarmayı hem de ödemi ciddi oranda azaltır.

• Burun Kanaması Riski: Ameliyat burun mukozası ile gözyaşı kesesi arasında yeni bir pencere açtığı için, ameliyat sonrası ilk birkaç gün burundan pembe renkli sızıntı gelmesi normaldir. Ancak aktif, durmayan ve parlak kırmızı bir kanama durumunda mutlaka hekime başvurulmalıdır.

• Hijyen Kuralları: Ameliyat bölgesi (özellikle açık DSR yapıldıysa dikiş hattı) temiz tutulmalıdır. Gözü silerken steril kompresler kullanılmalı, kirli ellerle göz pınarına temas edilmemelidir.

• Hapşırma ve Sümkürme: İlk bir hafta boyunca şiddetli sümkürmekten kaçınılmalıdır. Hapşırırken ağzın açık tutulması, burun içindeki basıncı düşürerek dikişlerin ve yeni açılan kanalın korunmasını sağlar.

DSR ameliyatlarının çoğunda, yeni oluşturulan yolun iyileşme sürecinde kapanmasını engellemek için saç teli kalınlığında, yumuşak bir silikon tüp (entübasyon) yerleştirilir.

• Fonksiyonu: Bu tüp, yeni açılan pencerenin (ostium) etrafındaki dokuların büzüşerek kanalı tıkamasını önleyen bir "iskele" görevi görür.

• Çıkarılma Süresi: Silikon tüpün vücutta kalma süresi, tıkanıklığın şiddetine ve cerrahın tercihine göre değişmekle birlikte genellikle 2 ila 6 ay arasındadır.

• İşlem Detayı: Tüpün çıkarılması son derece ağrısız bir işlemdir. Muayenehane şartlarında, anestezi gerektirmeden, saniyeler içinde burun içerisinden veya göz pınarından çekilerek alınır. Hasta bu işlemden hemen sonra günlük hayatına devam edebilir.

Ameliyat sonrası ilaç kullanımı, kanalın tıkanmasını önleyen "kimyasal bir zırh" niteliğindedir.

1. Göz Damlaları: Ameliyat bölgesindeki enfeksiyon riskini önlemek için antibiyotikli ve ödemi azaltmak için kortizonlu damlalar reçete edilir.

2. Burun Spreyleri: En az cerrahi kadar önemlidir. Burun içindeki mukozanın şişliğini (ödemi) indiren dekonjestan spreyler ve kabuklanmayı önleyen deniz suyu/okyanus suyu spreyleri düzenli kullanılmalıdır. Burun içindeki kabukların temizlenmesi, yeni açılan yolun tıkanmasını önler.

Endoskopik (kapalı) DSR olan hastalarımız genellikle 2-3 gün içinde, eksternal (açık) DSR olan hastalarımız ise 1 hafta içinde iş hayatına dönebilmektedir.

• Kontroller: Ameliyat sonrası 1. hafta (dikiş alımı veya yara kontrolü), 1. ay ve tüp çıkarılma zamanı olan 3-6. aylarda rutin kontroller planlanır.

• Fiziksel Aktivite: İlk 2 hafta ağır sporlardan, eğilerek yapılan işlerden ve havuz/deniz gibi enfeksiyon riski taşıyan ortamlardan kaçınılmalıdır.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda Etimesgut, Sincan ve Yenimahalle lokasyonlarımızdaki uzman kadromuzla, operasyon sonrasındaki her aşamada yanınızdayız. A Life'ta Sağlığınız Özel mottosuyla, ameliyat başarınızı titiz bir takip süreciyle koruyoruz.

Gözyaşı kanalı ameliyatları, gözün sadece estetiğini değil, tahliye fonksiyonunu da ilgilendirir. Bu nedenle "Oküloplastik Cerrahi" alanında uzmanlaşmış bir göz hekimi seçmek hayati önem taşır.

1. Teknolojik Donanım: Özellikle endoskopik yöntemlerde burun içi anatomiyi net görmeyi sağlayan 4K görüntüleme sistemlerinin varlığı cerrahi başarıyı artırır.

2. Multidisipliner Yaklaşım: Ameliyat sırasında veya sonrasında burun içindeki eğrilikler (deviasyon) veya etler (konka) nedeniyle bir KBB uzmanıyla koordineli çalışabilen hastaneler tercih edilmelidir.

3. Erişilebilirlik: Ameliyat sonrası silikon tüp takibi ve kontroller için Yenimahalle, Sincan ve Etimesgut gibi ulaşımı kolay merkezler, hastanın tedavi sürecini kolaylaştırır.