Egzama Nedir? Egzama Neden Olur?

Egzama (Dermatit), cildin kurumasına, kaşınmasına ve iltihaplanmasına neden olan kronik bir deri hastalığıdır. Cilt bariyerinin zayıflaması sonucu dış uyaranlara karşı aşırı duyarlı hale gelmesiyle oluşur. Bulaşıcı bir hastalık değildir ancak tekrarlayan ataklarla seyreder.

En yaygın türü Atopik Dermatit olup; genellikle bebeklik ve çocukluk döneminde başlar, ancak her yaş grubunda görülebilir.

Egzama belirtileri kişiden kişiye ve türüne göre değişse de en sık görülen semptomlar şunlardır:

• Şiddetli Kaşıntı: Özellikle geceleri artan, bazen uyku bölen yoğun kaşıntı.

• Kızarıklık ve İltihap: Ciltte kırmızı veya kahverengimsi lekeler.

• Kuruluk ve Pullanma: Cildin aşırı kuruması ve dökülmesi.

• Kabarcıklar: Sıvı dolu, sızdıran veya kabuk bağlayan küçük kabarcıklar.

• Ciltte Kalınlaşma: Sürekli kaşımaya bağlı olarak cildin sertleşmesi ve deri çizgilerinin belirginleşmesi.

Egzamanın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi rol oynar. Yaygın tetikleyiciler şunlardır:

1. Tahriş Ediciler: Sert sabunlar, deterjanlar, şampuanlar ve dezenfektanlar.

2. Alerjenler: Toz akarları, evcil hayvan tüyleri, polenler veya küf.

3. Hava Koşulları: Aşırı sıcak veya çok soğuk ve kuru hava.

4. Stres: Psikolojik stres, mevcut egzamayı alevlendirebilir.

5. Gıdalar: Süt, yumurta, buğday veya kuruyemiş gibi besin alerjileri.

Egzama, ortaya çıkış biçimine göre farklı türlere ayrılır:

• Atopik Dermatit: Genetik yatkınlık ve bağışıklık sistemi kaynaklı en yaygın tür.
• Kontakt Dermatit: Bir maddeye temas sonrası oluşan tahriş veya alerji.
• Seboreik Dermatit: Genelde saçlı deride görülen, yağlı ve pullu döküntü.
• Disidrotik Egzama: El ve ayaklarda görülen küçük, içi sıvı dolu kaşıntılı kabarcıklar.

Egzama tedavisinde temel amaç kaşıntıyı durdurmak ve cildi nemli tutmaktır:

• Düzenli Nemlendirme: Cilt bariyerini güçlendirmek için parfümsüz, hipoalerjenik nemlendiriciler kullanılmalıdır.

• Kısa ve Ilık Banyolar: Çok sıcak su cildi daha fazla kurutur.

• İlaç Tedavisi: Doktor kontrolünde kortizonlu kremler veya bağışıklık düzenleyici merhemler.

• Pamuklu Kıyafetler: Cildin nefes almasını sağlayan yumuşak kumaşlar tercih edilmelidir.

Doktor Tavsiyesi: Egzama tedavisi kişiye özeldir. Yanlış krem kullanımı durumu daha da kötüleştirebilir. Kesin tanı ve tedavi planı için bir Dermatoloji (Cildiye) uzmanına danışılmalıdır.

Egzama tedavisi, cildin nem dengesini korumayı, kaşıntıyı azaltmayı ve iltihaplanmayı (inflamasyonu) kontrol altına almayı amaçlar. Tedavi süreci genellikle şu adımları içerir:

• Düzenli Nemlendirme: Cilt bariyerini güçlendirmek için günde en az iki kez parfümsüz ve hipoalerjenik bariyer kremler kullanılır.

• Topikal Steroidler: Alevlenme dönemlerinde doktor kontrolünde kullanılan kortizonlu kremler iltihabı hızla yatıştırır.

• Antihistaminikler: Şiddetli kaşıntıyı dindirmek ve uyku kalitesini artırmak için kullanılır.

• Bağışıklık Düzenleyiciler: Steroid içermeyen kalsinörin inhibitörleri, hassas bölgelerdeki (yüz, göz çevresi) egzama için tercih edilir.

• Islak Pansuman: Şiddetli vakalarda ilaçlı kremlerin üzerine ıslak bandaj uygulanarak emilim artırılır.

• Ilık Duş Alın: Sıcak su cildi kurutur; duş süresini 10 dakika ile sınırlayın ve ılık su tercih edin.

• Yumuşak Sabunlar Seçin: pH değeri ciltle uyumlu, sabun içermeyen (syndet) temizleyiciler kullanın.

• Pamuklu Kıyafetler Giyin: Yünlü veya sentetik kumaşlar yerine cildin nefes almasını sağlayan %100 pamuklu ürünleri tercih edin.

• Tetikleyicilerden Kaçının: Deterjan, parfüm, polen ve stres gibi egzamayı alevlendiren unsurları hayatınızdan uzaklaştırın.

• Tırnaklarınızı Kısa Tutun: Kaşıma sırasında cildin tahriş olmasını ve enfeksiyon kapmasını önleyin.

Standart kremlerin yetersiz kaldığı kronik durumlarda uygulanan tıbbi yöntemler:

• Fototerapi (Işık Tedavisi): Cildin kontrollü bir şekilde ultraviyole (UV) ışınlarına maruz bırakılmasıyla bağışıklık yanıtının düzenlenmesidir.

• Sistemik Tedaviler: Ağız yoluyla alınan bağışıklık baskılayıcı ilaçlar.

• Biyolojik Ajanlar: Genetik mühendislik ile üretilen ve doğrudan egzama yol açan hücreleri hedef alan yeni nesil enjeksiyon tedavileri.

Egzama belirtileri aşağıdaki durumlarda profesyonel müdahale gerektirir:

• Ciltte sarı kabuklanma, irin veya aşırı sıcaklık (enfeksiyon belirtisi) varsa,

• Kaşıntı günlük aktiviteleri ve uykuyu engelliyorsa,

• Evde uygulanan nemlendiriciler 1 hafta içinde sonuç vermediyse.

Önemli Not: Egzama tedavisi kişiye özeldir. Bir başkasına iyi gelen krem sizin cildinizde reaksiyona yol açabilir. En doğru tanı ve tedavi planı için bir Dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.