Fıtık Ameliyatı Nedir? | Kaç Saat Sürer?

Fıtık (Herni); vücudumuzdaki bir iç organın veya doku parçasının, onu normalde yerinde tutan kas veya zar (fasya) tabakasındaki zayıf bir noktadan ya da yırtıktan dışarı doğru taşması durumudur. Fıtıklar, ilaçla veya dinlenmeyle kendiliğinden kaybolan iltihabi bir hastalık değil, tamamen mekanik ve anatomik bir doku bozulmasıdır.

Fıtıklar vücudun farklı bölgelerinde, farklı organların baskısıyla ortaya çıkabilir. Klinik olarak en sık karşılaşılan türler şunlardır:

• Bel Fıtığı (Lomber Herni)

• Boyun Fıtığı (Servikal Herni)

• Kasık Fıtığı (İnguinal Herni)

• Göbek Fıtığı (Umblikal Herni)

• Mide Fıtığı (Hiatal Herni)

Fıtık ameliyatı; organları veya sinir dokularını koruyan kas/zar tabakasındaki anatomik yırtığın onarılması işlemi olup, fıtık hastalığının tek kesin çözümüdür. Tıbbi bir gerçek olarak; karın, göbek, kasık veya ileri derece omurga fıtıkları korse, egzersiz veya bitkisel tedavilerle kendiliğinden kapanmaz. Mekanik bir doku bozulması olan fıtığın kalıcı tedavisi ancak cerrahi yöntemlerle sağlanabilir.

Günümüzde gelişmiş tıbbi teknolojiler sayesinde fıtık ameliyatları, hastayı günlerce yatağa bağlayan ağır operasyonlar olmaktan çıkmış; hastaların aynı gün veya ertesi sabah yürüyerek taburcu olabildiği "minimal invaziv" (en az hasarlı) prosedürlere dönüşmüştür.

Fıtık cerrahisi, fıtığın anatomik konumuna göre iki farklı uzmanlık dalında (Genel Cerrahi ve Beyin Cerrahisi) farklı tekniklerle uygulanır:

Bu bölgedeki fıtıklarda temel amaç, yırtıktan dışarı taşan bağırsak veya yağ dokusunu karın içine geri itmek ve zayıflayan duvarı sentetik materyallerle kalıcı olarak güçlendirmektir.

Kasık fıtığı ameliyatı; karın içi organların (genellikle bağırsakların) kasık bölgesindeki zayıflamış kas duvarından dışarı taşması sonucu oluşan anatomik yırtığın onarılması işlemidir. Tıbbi bir gerçek olarak; kasık fıtığı (inguinal herni) ilaçla, korseyle veya fıtık bağlarıyla kendiliğinden iyileşmez. Mekanik bir doku bozulması olduğu için kalıcı ve tek kesin tedavi yöntemi cerrahi onarımdır.

Ameliyatın temel amacı, dışarı taşan organı güvenli bir şekilde karın boşluğuna geri yerleştirmek ve zayıflayan/yırtılan karın duvarını sentetik bir yama (mesh) ile destekleyerek fıtığın tekrarlamasını (nüks) engellemektir. Erken dönemde onarılmayan kasık fıtıkları, bağırsak düğümlenmesi ve doku ölümü ile sonuçlanan "boğulmuş fıtık" (inkarsere herni) tablosuna dönüşerek hayati risk yaratabilir.

Ameliyat Yöntemi Olarak Kapalı Kasık Fıtığı Ameliyatı ve Açık Kasık Fıtığı Ameliyatı Hastanelerimizde uygulanmaktadır.

Göbek fıtığı ameliyatı; karın içi organların (genellikle bağırsakların veya karın içi yağ dokusunun) göbek deliği ve çevresindeki zayıflamış kas dokusundan dışarı doğru taşması sonucu oluşan anatomik yırtığın onarılması işlemidir. Tıbbi bir gerçek olarak; göbek fıtığı (umblikal herni) egzersizle, fıtık korsesiyle veya bitkisel ilaçlarla kendiliğinden kapanmaz. Yırtılan dokunun tek kalıcı tedavisi cerrahi müdahaledir.

Özellikle gebelik, aşırı kilo (obezite), kronik öksürük veya ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlarda ortaya çıkan göbek fıtığı, zamanında onarılmazsa dışarı taşan bağırsağın sıkışarak boğulmasına (inkarsere herni) ve kangren gelişmesine neden olabilir. Bu nedenle cerrahi onarım ertelenmemelidir.

Mide fıtığı ameliyatı; midenin üst kısmının, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran diyafram kasındaki açıklıktan (hiatus) yukarıya, yemek borusuna doğru kayması sonucu oluşan anatomik bozukluğun cerrahi olarak düzeltilmesidir.

Mide fıtığı (hiatal herni) genellikle şiddetli reflü (GERD), göğüste yanma, ağıza acı su gelmesi ve yutkunma güçlüğü gibi yaşam kalitesini sıfırlayan şikayetlerle kendini gösterir. İlaç tedavileri (mide koruyucular) sadece asidi baskılar, ancak midenin yukarı kaydığı mekanik yırtığı (fıtığı) iyileştiremez. Şikayetlerin kalıcı olarak bitirilmesi ve yemek borusu kanseri (Barrett özofagus) riskinin ortadan kaldırılması için cerrahi onarım altın standarttır.

Beyin Cerrahisi (Nöroşirürji) fıtık ameliyatları; omurgamızı oluşturan kemiklerin (omurların) arasındaki yastıkçıkların (disklerin) yırtılarak omuriliğe veya sinir köklerine baskı yaptığı durumlarda, bu mekanik baskıyı ortadan kaldırmak için uygulanan hassas cerrahi prosedürlerdir.

Karın veya kasık fıtıklarının aksine, bel ve boyun fıtıklarında her hastaya ameliyat önerilmez. Vakaların yaklaşık %80'i fizik tedavi ve algoloji (ağrı) yöntemleriyle iyileşebilir. Ancak fıtıklaşan kıkırdak doku siniri ezmeye başlamışsa ve nörolojik kayıplar yaşanıyorsa, cerrahi müdahale felç riskini önlemek için tek ve zorunlu seçenektir.

Bel fıtığı ameliyatı; omurgadaki disklerin yırtılarak omurilik kanalına veya bacaklara giden sinir köklerine (siyatik sinirine) yaptığı mekanik baskıyı ortadan kaldırmak için uygulanan hassas bir cerrahi işlemdir.

Tıbbi bir gerçek olarak belirtmek gerekir ki; her bel fıtığı hastasına ameliyat önerilmez. Bel fıtığı vakalarının yaklaşık %80'i ameliyatsız yöntemlerle (fizik tedavi, enjeksiyonlar) kontrol altına alınabilir. Ancak taşan kıkırdak doku siniri ezmeye başlamışsa ve nörolojik kayıplar (felç belirtileri) ortaya çıkmışsa, ameliyat bir tercih değil, kalıcı sakatlığı önlemek için zorunlu bir tıbbi müdahaledir.

Boyun fıtığı ameliyatı (Servikal Diskektomi); boyun omurları arasındaki jölemsi kıkırdak diskin yırtılarak, omuriliğe veya kollara giden sinir köklerine yaptığı mekanik baskıyı ortadan kaldırmak amacıyla yapılan hassas bir sinir cerrahisi işlemidir.

Tıpkı bel fıtığında olduğu gibi, her boyun fıtığı ameliyat gerektirmez. Vakaların büyük bir çoğunluğu fizik tedavi, boyunluk kullanımı ve ilaçlarla iyileşebilir. Ancak fıtıklaşan doku, kollara veya tüm vücuda giden ana sinir ağlarını (omuriliği) ezmeye başlamışsa; hastayı kalıcı sinir hasarından ve felçten korumak için ameliyat zorunlu ve acil bir tıbbi gerekliliktir.

Fıtık ameliyatı süresi; fıtığın vücuttaki anatomik konumuna (omurga veya karın bölgesi), fıtığın boyutuna, daha önce aynı bölgeden ameliyat geçirilip geçirilmediğine (yapışıklık durumuna) ve tercih edilen cerrahi yönteme (Açık, Laparoskopik veya Mikrocerrahi) bağlı olarak ortalama 20 dakika ile 2 saat arasında değişmektedir.

Günümüzün gelişmiş minimal invaziv (küçük kesili) teknolojileri sayesinde operasyon süreleri oldukça kısalmıştır. Fıtık türlerine ve uygulanan cerrahi tekniklere göre net ameliyat süreleri şu şekildedir:

Genel Cerrahi uzmanları tarafından gerçekleştirilen karın duvarı onarımlarında süre, fıtık kesesinin büyüklüğüne ve yama (mesh) sabitleme tekniğine göre belirlenir.

• Kasık Fıtığı Ameliyatı (Laparoskopik/Kapalı) Kaç Saat Sürer: Tek taraflı kapalı kasık fıtığı ameliyatları ortalama 30 ila 45 dakika sürer. Eğer fıtık çift taraflıysa (hem sağ hem sol kasıkta) bu süre 60 ila 90 dakikaya çıkabilir.

• Kasık Fıtığı Ameliyatı (Açık): Geleneksel açık yöntemle yapılan tek taraflı kasık fıtığı onarımları yaklaşık 40 ila 50 dakika içinde tamamlanır.

• Göbek Fıtığı Ameliyatı Kaç Saat Sürer: Küçük ve orta boyutlu göbek fıtıklarının kapalı veya açık ameliyatları ortalama 30 ila 45 dakika sürer. Ancak "dev göbek fıtığı" olarak adlandırılan ve bağırsakların büyük kısmının dışarı taştığı vakalarda süre 1.5 saati bulabilir.

• Mide Fıtığı Ameliyatı (Laparoskopik Nissen Fundoplikasyonu) Kaç Saat Sürer: Midenin göğüs boşluğuna kaydığı ve reflü tedavisini de içeren bu teknik, diğer fıtıklara göre daha kompleks bir anatomiye sahiptir. Ameliyat ortalama 60 ila 90 dakika sürer.

Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) uzmanları tarafından yapılan bu ameliyatlarda süre, fıtığın sinir köküne ne kadar yapışık olduğuna ve kaç mesafeye (omur aralığına) müdahale edileceğine göre değişir.

• Bel Fıtığı Ameliyatı (Mikrocerrahi) Kaç Saat Sürer: Tek mesafeli (örneğin sadece L4-L5 omurları arası) bir mikrodiskektomi operasyonu ortalama 30 ila 45 dakika sürer. Hastanın anatomisi uygunsa yapılan Tam Endoskopik (kameralı) bel fıtığı ameliyatları ise yaklaşık 25-35 dakikada tamamlanır. Aynı ameliyatta iki farklı fıtığa birden müdahale edilecekse süre 1.5 saate uzayabilir.

• Boyun Fıtığı Ameliyatı (Mikrocerrahi ve Protez) Kaç Saat Sürer: Boynun ön kısmından girilerek yapılan servikal diskektomi operasyonlarında fıtık temizlendikten sonra bölgeye disk protezi veya kafes (cage) yerleştirilir. Bu titiz işlem tek mesafe için ortalama 45 ila 60 dakika sürer.

Hasta yakınları, ameliyathanenin kapısında beklerken yukarıda belirtilen sürelerden daha uzun bir zaman dilimiyle karşılaşırlar. Bunun nedeni tıbbi hazırlık ve uyanma süreçleridir:

1. Ameliyat Öncesi Hazırlık (30 Dakika): Hastanın ameliyathaneye alınması, sterilizasyon süreçleri, anestezi hatlarının kurulması ve uyutulma (anestezi indüksiyonu) aşamasıdır.

2. Net Ameliyat Süresi: Cerrahın kesiyi yapıp fıtığı onardığı, yukarıda branş branş belirtilen safhadır (Örn: 45 dakika).

3. Uyanma ve Müşahade (30 Dakika): Ameliyat bittikten sonra hastanın anesteziden uyandırılması, reflekslerinin kontrol edilmesi ve stabil hale getirilerek odasına transfer edilme sürecidir.

Dolayısıyla, net cerrahi süresi 45 dakika olan bir fıtık operasyonunda hastanın odasından çıkıp geri dönmesi toplamda 1.5 - 2 saati bulmaktadır.

Fıtık ameliyatı sonrası iyileşme süreci; ameliyatın yapıldığı bölgeye (omurga veya karın), uygulanan anestezi türüne ve tercih edilen cerrahi yönteme (Açık, Laparoskopik veya Mikrocerrahi) göre büyük farklılıklar gösterir.

Başarılı bir ameliyat, tedavinin sadece ilk adımıdır. Fıtığın onarıldığı bölgenin tam olarak iyileşmesi ve fıtığın tekrarlamaması (nüks etmemesi) için hastanın ameliyat sonrası (post-operatif) kurallara harfiyen uyması hayati önem taşır.

Fıtık türlerine göre ameliyat sonrası iyileşme takvimi ve dikkat edilmesi gereken kritik kurallar aşağıda detaylandırılmıştır:

Genel Cerrahi pratiğinde en sık yapılan işlemlerden biridir. Laparoskopik (kapalı) yöntemle yapıldığında iyileşme son derece hızlıdır. Yerleştirilen sentetik yamanın (mesh) dokuyla kaynaşarak biyolojik bir duvar oluşturması ortalama 3 ila 6 ay sürer.

• Hastanede Kalış ve İşe Dönüş: Laparoskopik cerrahi sonrası hasta genellikle aynı gün veya ertesi sabah taburcu edilir. Masa başı çalışanlar 5-7 gün içinde işlerine dönebilir.

• Ağır Kaldırma Kuralı: İlk 3 ay boyunca karın içi basıncını artıracak 5 kilogramdan ağır hiçbir eşya kaldırılmamalıdır. Spora dönüş, birinci aydan sonra doktor kontrolünde hafif tempolu yürüyüşlerle başlamalıdır.

• Bağırsak Alışkanlıkları: Tuvalette kesinlikle ıkınılmamalıdır. Kabızlığı önlemek için ameliyat sonrası dönemde günde en az 2.5 litre su içilmeli ve lifli (posalı) gıdalar ağırlıklı beslenilmelidir.

• Banyo ve Hijyen: Kapalı ameliyatlarda genellikle su geçirmez bantlar kullanılır, taburcu olduktan 24 saat sonra ayakta ılık duş alınabilir (kese veya lif yapılmamalıdır).

Göbek fıtığı onarımlarında, karın ön duvarındaki zayıflık yama (mesh) ile içeriden veya dışarıdan desteklenir. Bu bölge, öksürük ve hapşırma gibi reflekslerden en çok etkilenen alandır.

• Karın Duvarını Koruma: Ameliyat sonrası ilk haftalarda öksürürken, hapşırırken veya gülerken göbek bölgesine küçük bir yastıkla destek (hafif baskı) yapmak, içerideki dikişlerin zorlanmasını ve yırtılmasını engeller.

• Fiziksel Kısıtlamalar: Karın (mekik, plank vb.) ve "core" bölgesini zorlayacak tüm spor hareketleri en az 3 ay boyunca kesinlikle yasaktır.

• Korse Kullanımı: Doktorunuzun tavsiyesine bağlı olarak, özellikle açık cerrahi yapılan veya fıtık boyutu büyük olan hastalarda, ilk 3-4 hafta dokuyu desteklemek amacıyla medikal karın korsesi kullanılması istenebilir.

Laparoskopik Nissen Fundoplikasyonu (midenin üst kısmının yemek borusuna sarılması) işlemi sonrası iyileşme süreci, tamamen "beslenme alışkanlıklarının" yönetilmesine dayanır.

• Sıvıdan Katıya Geçiş (Aşamalı Diyet): Yemek borusunun alt ucunda oluşturulan yeni kapakçığın zedelenmemesi için ilk 1 hafta sadece sıvı (tanesiz çorba, meyve suyu, su), 2. ve 3. haftalar püre kıvamında, 4. haftadan sonra ise normal katı gıdalara geçilir.

• Yutkunma Güçlüğü (Disfaji): Cerrahi alandaki ödem nedeniyle ilk haftalarda katı gıdalar yutulurken göğüs arkasında takılma hissi çok normaldir. Lokmalar çok küçük porsiyonlar halinde alınmalı ve püre haline gelene kadar çiğnenmelidir.

• Gaz ve Geğirme Problemi: Yeni kapakçık gaz çıkışını (geğirmeyi) zorlaştırabilir. Bu nedenle ilk 3 ay asitli/gazlı içecekler, sakız çiğnemek ve aşırı gaz yapan (kuru fasulye, lahana vb.) gıdalar kesinlikle tüketilmemelidir.

Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) tarafından uygulanan "Mikrocerrahi (Mikrodiskektomi)" sonrası iyileşme, mekanik kurallara (omurga ergonomisine) sıkı sıkıya bağlıdır. Bacağa vuran ağrı ameliyattan hemen sonra geçer ancak belin korunması şarttır.

• Hareket ve Oturma Kısıtlaması: Hasta aynı gün ayağa kalkar, ancak ilk 1 ay boyunca oturma süresi tek seferde 45 dakikayı geçmemelidir. Uzun süre oturmak omurgaya binen yükü artırır; bu nedenle sık sık kısa yürüyüşler yapılmalıdır.

• Eğilme ve Dönme Kuralları: İlk 6 hafta boyunca belden öne doğru bükülerek eğilmek ve omurgayı ani bir şekilde sağa/sola döndürmek (burkma) yasaktır. Yerden bir şey alınacaksa, bel dik tutularak dizler bükülmeli ve çömelerek alınmalıdır.

• Medikal Egzersiz: Birinci aydan sonra fıtığın tekrarlamasını önlemek için omurgayı tutan kasları güçlendirmek zorunludur. Klinik pilates veya yüzme en ideal kalıcı tedavi destekleyicileridir.

Boynun ön kısmından girilerek yapılan mikrocerrahi ve protez (kafes) yerleştirme işlemlerinden sonra iyileşme süreci oldukça rahattır. Kemiğe vuran şiddetli kol ağrısı biter.

• Boyunluk Kullanımı: Yerleştirilen protezin veya kemik greftinin omurgayla kaynaşması (füzyon) için doktorun belirleyeceği süre boyunca (genellikle 1 ila 3 hafta) boyunluk kullanılması gerekebilir. Boyunluk, istemsiz ani hareketleri engeller.

• Yutkunma Zorluğu: Ameliyat boynun ön kısmından, nefes borusu ve yemek borusu ekarte edilerek (kenara çekilerek) yapıldığı için, ilk birkaç gün yutkunurken hafif boğaz ağrısı ve batma hissi yaşanması beklenen geçici bir durumdur.

• Fiziksel Kısıtlamalar: Kollarla baş seviyesinin üzerinde (yukarıya uzanarak) iş yapmak, ağır itme/çekme hareketleri uygulamak ve boynu zorlayacak ani reflekslerden ilk 6 hafta uzak durulmalıdır.

Fıtık ameliyatlarının başarısı, ameliyathane kapısında bitmez; titiz bir ameliyat sonrası (post-operatif) takip süreciyle güvence altına alınır.

Ankara'nın kalbinde; Etimesgut, Pursaklar, Altındağ, Eryaman, Sincan, Batıkent ve Aydınlıkevler bölgelerine tam donanımlı sağlık altyapısı sunan A Life Sağlık Grubu hastanelerimizde; Genel Cerrahi ve Nöroşirürji operasyonlarınız sonrası iyileşme sürecinizi yakından takip ediyoruz.

Yüksek standartlardaki klinik bakımımız, diyetisyen destekli beslenme programlarımız ve gerektiğinde devreye giren fizik tedavi (rehabilitasyon) ünitelerimizle, sağlığınıza en hızlı ve kalıcı şekilde kavuşmanızı sağlıyoruz. "Hayatınıza Sağlık Katıyoruz" mottomuzla, cerrahi onarımlarınızın ömür boyu kalıcı bir başarıya dönüşmesi için her adımda yanınızdayız.

Ameliyat sonrası rutin kontrollerinizi planlamak, beslenme veya fizik tedavi programlarınızı düzenlemek için A Life Sağlık Grubu çağrı merkezimizi arayabilir veya web sitemiz üzerinden uzman hekimlerimizden online randevu alabilirsiniz.