Skorbüt, C vitamini (askorbik asit) eksikliğinden kaynaklanan, geçmişte özellikle uzun deniz yolculuklarında ve yetersiz beslenme koşullarında sıkça görülen bir hastalıktır. C vitamini, vücutta kolajen sentezi, bağışıklık sistemi işleyişi ve demir emilimi gibi birçok temel süreçte rol oynar. Eksikliği, bu süreçlerin bozulmasına yol açarak skorbüt adı verilen ciddi sağlık sorunlarına neden olur.
Bu yazıda, skorbüt hastalığının ne olduğu, belirtileri, nedenleri, tedavi yöntemleri ve korunma yolları detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Skorbüt hastalığı, varicella-zoster virüsü (VZV) adı verilen bir virüsün neden olduğu bir enfeksiyondan kaynaklanır. Bu virüs, öksürük veya hapşırık yoluyla havaya yayılabilir ve temas yoluyla bulaşabilir. Ayrıca, skorbüt hastalığı olan bir kişiyle temas eden bir kişi de hastalığa yakalanabilir. Bu nedenle, skorbüt hastalığı olan kişilerin izole edilmesi ve temasın sınırlandırılması önemlidir.
Eksikliğinin başlıca nedenleri şunlardır:
Skorbüt hastalığı, genellikle ciltte kırmızı, kaşıntılı kabarcıkların ortaya çıkmasıyla başlar. Bu kabarcıklar, genellikle vücudun üst kısmında, yüz, boyun, göğüs ve sırt bölgesinde görülür. Ayrıca, ağız içinde de kabarcıklar oluşabilir. Bu kabarcıklar, sıvı dolu olabilir ve zamanla kabuk bağlayabilir. Skorbüt hastalığı olan kişilerde ayrıca ateş, baş ağrısı, halsizlik ve iştah kaybı gibi belirtiler de görülebilir.
İşte skorbüt hastalığının yaygın belirtileri:
Skorbüt ileri evrelerde tedavi edilmezse, kalp yetmezliği ve organ hasarı gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir.
Skorbüt hastalığının tedavisi genellikle semptomatik tedavi ile yapılır. Bu, hastalığın semptomlarını hafifletmeyi ve komplikasyonları önlemeyi içerir. Örneğin, kaşıntıyı hafifletmek için antihistaminikler kullanılabilir ve ateş düşürücü ilaçlar ile ateş kontrol altına alınabilir. Ayrıca, kabarcıkların enfeksiyon kapmaması için antibiyotikler de kullanılabilir. Skorbüt hastalığı olan kişilerin bol sıvı tüketmeleri ve dinlenmeleri de önemlidir.
C vitamini takviyesiyle belirtiler hızlı bir şekilde ortadan kalkar. Tedavi yöntemleri şunlardır:
Tedaviye başladıktan sonra, genellikle birkaç gün içinde semptomlar hafiflemeye başlar. Ancak, kalıcı hasar oluşmaması için erken tanı ve tedavi önemlidir.
Skorbüt hastalığı genellikle çocuklarda hafif seyreder ve ciddi komplikasyonlara neden olmaz. Ancak, yetişkinlerde ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha ciddi sonuçlar doğurabilir. Örneğin, skorbüt hastalığı olan bir kadın hamile ise, bebeğinde doğum kusurlarına neden olabilir. Ayrıca, skorbüt hastalığı olan kişilerde zatürre, beyin iltihabı ve kalp sorunları gibi ciddi komplikasyonlar da görülebilir.
Skorbüt hastalığından korunmanın en etkili yolu, aşı olmaktır. Suçiçeği aşısı, çocukluk çağında rutin olarak yapılmaktadır ve bu aşı sayesinde çocuklar skorbüt hastalığına karşı korunabilirler. Ayrıca, skorbüt hastalığı olan kişilerle temas etmekten kaçınmak ve hijyen kurallarına dikkat etmek de enfeksiyondan korunmada önemlidir.
Sağlıklı bir beslenme düzeniyle bu hastalığın önüne geçilebilir. Korunmak için şu önlemleri alabilirsiniz:
Skorbüt gibi önlenebilir hastalıklar, bilinçli bir yaşam tarzı ve doğru beslenme alışkanlıklarıyla ortadan kaldırılabilir. A Life Sağlık Grubu olarak, sağlıklı yaşamın her alanında yanınızdayız.
C vitamini eksikliği veya skorbüt belirtileri fark ediyorsanız, erken teşhis ve tedavi için uzman kadromuzla iletişime geçebilirsiniz. Sağlıklı bir yaşam için düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.
Lütfen size ulaşabilmek için aşağıdaki alanları doldurunuz
Skorbüt hastalığı nedir, skorbüt nedir veya kısaca skorbüt; vücudun kolajen sentezleyebilmesi için hayati önem taşıyan C vitamini (askorbik asit) eksikliği sonucu gelişen beslenme bozukluğu hastalığıdır. Skorbüt hastalığı; bağ dokularının zayıflamasına, damar geçirgenliğinin bozulmasına, diş eti kanamalarına ve yaraların iyileşememesine yol açan sistemik bir tablodur.
Sıkça taranan skorbüt hastalığı hangi vitamin eksikliğinde görülür, skorbüt hangi vitamin eksikliği veya skorbüt hangi vitamin eksikliğinde görülür? C vitamini eksikliğinde görülür. Vücutta depolanamayan C vitamini alımı sıfırlandığında veya yetersiz kaldığında kolajen üretimi durur; bu durum kılcal damarların çatlamasına ve doku bütünlüğünün bozulmasına neden olur.
Hastalarda gözlemlenen skorbüt hastalığı belirtileri; diş etlerinde şişme, morarma ve kolay kanama, diş kaybı, halsizlik ve eklem ağrılarıdır. Cilt altında kiremit kırmızısı lekeler (peteşi), kuru ve bükülmüş kıl folikülleri, yavaş iyileşen yaralar ve anemi (kansızlık) da klinik tabloya sıklıkla eşlik eden belirgin bulgular arasındadır.
Kolajen; cilt, kemik, kıkırdak ve damar duvarlarını ayakta tutan ana yapısal proteindir. Skorbüt hastalığında C vitamini yetersizliği nedeniyle kolajen lifleri çapraz bağlanamaz ve dokular dayanıklılığını kaybeder. Sonuç olarak kılcal damarlar kolayca patlar, diş etleri çekilir ve kemik yapısında kırılganlıklar ile zayıflamalar meydana gelir.
Günümüzde taze meyve ve sebzeye ulaşımın kolaylaşmasıyla nadir görülse de; kısıtlı diyet uygulayanlarda, kronik alkolizm hastalarında, emilim bozukluğu olanlarda ve tek tip beslenen yaşlılarda ortaya çıkabilir. Ayrıca uzun süreli konserve odaklı beslenme ve taze gıdalardan yoksun kalmak C vitamini depolarını tamamen boşaltarak skorbütü tetikler.
Pediatrik vakalarda C vitamini eksikliği, kemik büyüme plaklarında ve kıkırdak dokuda bozulmaya yol açar. Bebeklerde bacakları dışa doğru büküp kurbağa pozisyonunda yatma, dokunulduğunda ağlama, huzursuzluk ve bacak kemiklerinde hassasiyet görülür. İskelet sisteminin gelişimi duraklar, diş çıkarma gecikir ve kemik içi kanamalar gelişebilir.
Skorbüt tedavisinde temel ilke, vücudun boşalan C vitamini depolarını hızla doldurmaktır. Ağızdan verilen yüksek dozlu ascorbic acid (C vitamini) takviyeleri kullanılır. Tedavinin ilk günlerinden itibaren yorgunluk ve iştahsızlık geriler; birkaç hafta içinde ise diş eti kanamaları ve cilt altı lekelenmeleri tamamen ortadan kalkar.
Skorbütten korunmanın tek yolu günlük C vitamini ihtiyacını karşılamaktır. Portakal, mandalina, limon, greyfurt gibi narenciyeler; kivi, çilek, papaya ve guava en zengin kaynaklardır. Sebzelerden ise kırmızı ve yeşil biber, brokolı, brüksel lahanası, domates ve ıspanak düzenli tüketildiğinde skorbüt riskini sıfıra indirir.
Evet, tırmandırır. C vitamini ısıya, ışığa ve oksijene karşı oldukça hassas bir vitamindir. Sebzelerin aşırı pişirilmesi, haşlama suyunun dökülmesi veya meyve sularının uzun süre bekletilmesi C vitamini değerini büyük oranda yok eder. Bu nedenle C vitamini içeren gıdaların mümkün olduğunca taze ve çiğ tüketilmesi önerilir.
Tanı; detaylı fiziki muayene, beslenme öyküsü ve kandan yapılan plazma C vitamini seviyesi ölçümüyle konur. Kandaki askorbik asit düzeyinin 0.2 mg/dL altında olması kesin eksikliği gösterir. Ayrıca kemik grafiğinde kırılganlıklar, eklem içi kanama izleri ve anemi tablosunu doğrulayan tam kan sayımı tetkikleri yapılır.
Zamanında tedavi edilmeyen şiddetli skorbüt vakaları hayati tehdit oluşturur. Kılcal damar hasarlarının artmasıyla iç organ kanamaları, kalbi çevreleyen zarda sıvı birikimi (perikardiyal efüzyon), şiddetli enfeksiyonlar ve ileri derece anemi gelişebilir. Bu komplikasyonlar kalp yetmezliğine ve organ yetmezliğine yol açarak ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Geçmeyen diş eti kanamaları, vücutta kendiliğinden oluşan morluklar, halsizlik ve skorbüt hastalığı şüphesi durumlarında vakit kaybetmeden hastanelerin İç Hastalıkları (Dahiliye) veya Beslenme ve Diyetetik polikliniklerine başvurulmalıdır. Çocuk hastalardaki şüpheli durumlarda ise Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlarından profesyonel tıbbi destek alınmalıdır.
7/24 tüm soru ve sorunlarınız için buradayız.
E-Sonuç 
0 (850) 888 54 33
E-Randevu 
E-Randevu 
0 (850) 888 54 33
WhatsApp
E-Sonuç