Sosyal Anksiyete Bozukluğu Nedir?

Sosyal anksiyete bozukluğu nedir sorusu, kişinin başkaları tarafından yargılanma, utanç duyma veya olumsuz değerlendirilme korkusu nedeniyle sosyal durumlardan kaçınmasına yol açan yaygın bir psikolojik durumu ifade eder. Bu durum, günlük yaşamı, akademik ve profesyonel başarıyı ciddi ölçüde sekteye uğratabilen, ancak doğru tedavi yaklaşımlarıyla yönetilebilen bir anksiyete türüdür. Halk arasında sıklıkla sosyal fobi olarak da bilinen bu rahatsızlık, kişinin işlevselliğini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir.

Sosyal anksiyete, bireyin sosyal ortamlarda performans sergilemesi veya başkalarıyla etkileşim kurması gerektiğinde yaşadığı yoğun kaygı, korku ve endişe durumudur. Bu durum, sadece utangaçlık veya çekingenlikten farklıdır; bireyin yaşam kalitesini belirgin şekilde düşüren, mantıksız ve aşırı bir korku içerir. Sosyal fobi nedir diye sorulduğunda, sosyal anksiyete bozukluğu (SAB) için kullanılan klinik terim olduğu ve korkunun odak noktasının sosyal durumlar olduğu belirtilmelidir.

Sosyal anksiyete ne demek ve sosyal fobi ne demek sorularının cevabı, klinik açıdan aynı anlama gelir: Bireyin sosyal veya performans gerektiren durumlarda, başkalarının kendisini eleştireceği veya aşağılayıcı bulacağı düşüncesiyle tetiklenen sürekli ve yoğun bir korku halidir.

Sosyal anksiyete neden olur sorusunun cevabı karmaşık olup, genetik, çevresel ve nörobiyolojik faktörlerin etkileşimini içerir.

• Biyolojik Faktörler: Beyindeki serotonin ve dopamin gibi nörotransmiterlerin dengesizliği rol oynayabilir. Ayrıca, beynin korku tepkisini düzenleyen bölgelerindeki (örneğin, amigdala) aşırı aktivite gözlemlenmiştir.

• Genetik Yatkınlık: Ailede anksiyete bozukluğu öyküsü olan bireylerde görülme riski daha yüksektir.

• Çevresel ve Travmatik Deneyimler: Çocuklukta yaşanan utanç verici deneyimler, akran zorbalığı veya aşırı eleştirel ebeveyn tutumları bu bozukluğun gelişimini tetikleyebilir.

• Mizaç: Çekingen veya içe dönük bir mizaca sahip olmak, risk faktörlerinden biridir.

Sosyal anksiyete belirtileri, hem psikolojik hem de fizyolojik düzeyde kendini gösterir ve bireyin sosyal durumlara girmesini engeller.

• Yoğun yargılanma ve eleştirilme korkusu.

• Sosyal ortamlara girmeden günler veya haftalar önce başlayan kaygı.

• Utanç verici veya aşağılayıcı bir şey yapma korkusu (örneğin, titreme, kızarma).

• Sosyal ortamlardan tamamen kaçınma veya o ortamlarda aşırı sessiz kalma.

• Sosyal fobi belirtileri arasında, bir performans sergilenmesi gereken durumlardan (topluluk önünde konuşma, patronla konuşma) kaçınmak başı çeker.

• Göz teması kurmaktan kaçınma.

Sosyal anksiyete yaşandığında vücut, gerçek bir tehlike varmış gibi "savaş ya da kaç" tepkisi verir. Bu durum, sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan kişilerde belirgin fizyolojik belirtilere yol açar:

• Kalp atış hızının artması (çarpıntı).

• Terleme, ellerde veya seste titreme.

• Mide rahatsızlığı, bulantı veya ishal.

• Yüzün kızarması veya sıcak basması.

• Nefes darlığı veya boğulma hissi.

Bu belirtiler, bireyin korktuğu durumu (utanç duyma) yaşamasına neden olabilir ve bu da kısır bir döngü yaratır.

Sosyal anksiyete tedavisi, genellikle psikoterapi (bilişsel davranışçı terapi - BDT) ve gerektiğinde ilaç tedavisinin bir kombinasyonunu içerir. Doğru yaklaşımla sosyal anksiyete nasıl geçer sorusunun cevabı, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde artıracak bir çözüme ulaşmaktır.

Sosyal anksiyete nasıl yenilir sorusunun temel cevabı Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)'dir. BDT, bireyin sosyal durumlara ilişkin çarpıtılmış (negatif) düşünce kalıplarını tanımlamasına ve bunları daha gerçekçi ve dengeli düşüncelerle değiştirmesine yardımcı olur.

• Bilişsel Yeniden Yapılandırma: Olumsuz ve otomatik düşüncelerin (örneğin, "Herkes beni aptal bulacak") sorgulanması ve kanıtlarla çürütülmesi.

• Maruz Kalma Terapisi: Tedavi planının bir parçası olarak, bireyin korkulan sosyal durumlara kademeli olarak ve güvenli bir ortamda maruz bırakılması. Bu, anksiyete tepkisinin zamanla azalmasını sağlar (alıştırma). Sosyal fobi yenme egzersizleri genellikle bu maruz kalma terapisini içerir.

• Sosyal Beceri Eğitimi: Uygun sosyal davranışları öğrenme ve pratik etme (göz teması, sohbet başlatma).

Psikiyatrist gözetiminde kullanılan sosyal anksiyete ilaç veya sosyal fobi ilaçları genellikle şunları içerir:

• Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI'lar): Yaygın olarak kullanılan antidepresanlardır ve anksiyete semptomlarını kontrol altına almada oldukça etkilidirler.

• Benzodiazepinler: Yüksek anksiyete durumlarında kısa süreli kullanım için reçete edilebilir, ancak bağımlılık potansiyelleri nedeniyle uzun süreli kullanımdan kaçınılır.

• Beta Blokerler: Performans anksiyetesi gibi spesifik durumlarda, titreme ve çarpıntı gibi fiziksel semptomları hafifletmek için kullanılabilir.

Ağır sosyal fobi, bozukluğun kişinin eğitimini, iş hayatını ve özel ilişkilerini neredeyse tamamen engellediği şiddetli vakalardır. Bu durum, bireyin evden çıkmaktan veya telefonla konuşmaktan bile kaçınmasına neden olabilir.

Tanı koyma süreci, klinik görüşme ve psikometrik araçlar kullanılarak yapılır. Sosyal anksiyete testi olarak adlandırılabilecek standartlaştırılmış anketler (örneğin, Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği), belirtilerin şiddetini ve kişinin kaçınma davranışlarını objektif olarak ölçmeye yardımcı olur. Ancak kesin tanı, yalnızca yetkili bir ruh sağlığı uzmanı (psikiyatrist veya klinik psikolog) tarafından konulabilir.

1.Sosyal fobi tamamen tedavi edilebilir mi?

Sosyal fobi tedavisi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve kişi sosyal yaşamına tam olarak dönebilir. "Tamamen iyileşmek" yerine, semptomların yönetimi ve yaşam kalitesinin sürekli artırılması hedeflenir.

2.Sosyal anksiyete ile utangaçlık arasındaki fark nedir?

Utangaçlık bir kişilik özelliğidir ve nadiren işlevselliği bozar. Sosyal anksiyete ise şiddetli, mantıksız bir korkudur ve kişinin sosyal durumlardan kaçınmasına yol açarak günlük yaşamını ve kariyerini olumsuz etkiler.

3.Terapide ilerleme ne zaman görülür?

Genellikle BDT terapisinin ilk 8-12 haftasında belirgin bir ilerleme görülmeye başlanır, ancak tam sonuçlar için daha uzun süreli takip gerekebilir.

A Life Sağlık ile ruh sağlığı alanında uzmanlaşmış kadromuzdan, bilimsel temellere dayanan ve size özel hazırlanmış Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımlarıyla sosyal anksiyetenizi yönetme ve aşma yolunda destek alabilirsiniz.