Vulva Kanseri Nedir? Vulva Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Vulva; kadın üreme sisteminin dışarıdan çıplak gözle görülebilen tüm dış genital yapılarını kapsayan anatomik bölgenin adıdır. Vulvar neresi sorusunun tam klinik sınırları; mons pubis adı verilen kasık kemiğinin üzerindeki tüylü ve yağlı dokudan başlayarak, labia majora (büyük dudaklar), labia minora (küçük dudaklar), klitoris, üretra (idrar) deliği, vajina girişi ve makat ile vajina arasında kalan perine bölgesine kadar uzanır.

Bu dış bölge tamamen çok katlı yassı epitel doku ile kaplıdır ve yoğun sinir uçları ile kan damarları barındırır. Vulvar terimi, bu dış genital bölgeye ait olan veya bu alandan kaynaklanan tüm fizyolojik ve patolojik süreçleri tanımlamak amacıyla kullanılan tıbbi bir sıfattır. Kadınların bu anatomik yapıları doğru tanıması, jinekolojik hastalıklarda kendi kendini muayene edebilmesi ve erken evredeki anomalileri erkenden fark edebilmesi açısından temel esastır.

Vulva ile vajina aynı şey değildir; vulva kadın üreme organlarının dışarıdan görünen dış kısmını oluştururken, vajina ise bu dış bölgeden başlayıp içerideki rahim ağzına (serviks) kadar uzanan iç kas kanalıdır. Toplumda bu iki kavram sıklıkla birbiriyle karıştırılır ve dış genital bölgedeki şikayetler için de yanlışlıkla vajina terimi kullanılır.

Kullanıcıların dijital mecralarda vajina kanseri belirtileri diyerek arattıkları birçok klinik durum, aslında vajina kanalının içinde değil, dışarıdaki deri katmanlarında yani vulva bölgesinde gelişen patolojilerle doğrudan ilişkilidir. Vajina kanseri son derece nadir, iç kanala ait bir maligniteyken; vulva kanseri dış dudaklarda, klitoris çevresinde veya perinede yerleşen, dışarıdan el ile hissedilebilen yara ve kitlelerle karakterize farklı bir jinekolojik onkoloji konusudur. Dolayısıyla kadının dış genital organında hissettiği bir anormallik vajina kanseri belirtileri ile değil, primer olarak vulva hastalıkları başlığı altında değerlendirilmelidir.

Vulva kanseri; dış genital bölgeyi kaplayan dokulardaki sağlıklı hücrelerin genetik mutasyonlara uğrayarak kontrolsüz, agresif ve anormal bir şekilde çoğalması sonucu gelişen malign (kötü huylu) bir tümöral hastalıktır. Jinekolojik onkoloji literatüründe vulva ca olarak da adlandırılan bu hastalık, tüm kadın üreme sistemi kanserlerinin yaklaşık yüzde 3 ila 5'ini oluşturan, diğer jinekolojik tümörlere kıyasla daha nadir görülen bir kanser türüdür.

Vulva kanseri nedir klinik analizinde, vakaların yüzde 90'ından fazlasının çok katlı yassı epitel hücrelerinden köken alan "skuamöz hücreli karsinom" tipinde olduğu görülür. Geri kalan küçük grupta ise vulvadaki renk hücrelerinden gelişen melanomlar, bez dokularından kaynaklanan adenokarsinomlar veya Bartholin bezinin tümörleri yer alır. Hastalık genellikle menopoz sonrası ileri yaş dönemindeki kadınlarda teşhis edilse de, son yıllarda genç popülasyonda da artış gösteren onkojenik virüs enfeksiyonlarına bağlı olarak görülme yaşı aşağıya çekilmektedir.

Vulva kanseri belirtileri; dış genital bölgede haftalarca veya aylarca devam eden, klasik mantar ya da egzama kremlerine kesinlikle yanıt vermeyen inatçı kaşıntılar, ciltte belirgin renk değişiklikleri ve yüzeyde gelişen iyileşmeyen yara, ülser veya kabarıklıklar şeklinde kendini gösterir. Kanserli hücrelerin epitel tabakasında derinleşmesi ve yerel sinir uçlarını tahriş etmesi bu semptomların kronikleşmesine neden olur.

Dış genital bölge anatomisinde hastaların fark etmesi gereken ana vulva kanseri belirtileri şunlardır:

• İnatçı Vulvar Kaşıntı (Pruritus): Hastalığın en erken ve en sık görülen bulgusudur; genellikle geceleri artan, kortizonlu pomatlarla dahi geçmeyen inatçı dış dudak kaşıntıları vulva ca habercisi olabilir.

• Dokuda Renk ve Yapı Değişimi: Vulva cildinin belirli bir alanının çevre dokudan tamamen farklı olarak mat beyaz, koyu kırmızı, kahverengi veya siyaha yakın bir renk alması, derinin kalınlaşarak pürüzlü, kadifemsi bir hal alması.

• İyileşmeyen Yara ve Ülserler: Üzeri kabuklanan, dokunulduğunda kolayca kanayabilen, kenarları düzensiz ve haftalar geçmesine rağmen kesinlikle kapanmayan açık yaralar.

• Ele Gelen Sert Kitle ve Siğil Benzeri Yapılar: Büyük veya küçük dudakların üzerinde, klitoris yakınlarında beliren, ağrısız, taş kıvamında büyüyen sert yumrular veya karnabahar görünümlü siğilimsi kabarıklıklar.

• İlişki Sırasında ve İdrar Yaparken Ağrı: Tümörün üretra deliğine veya vajina girişine yakın yerleştiği durumlarda mekanik basıya bağlı olarak gelişen disüri (idrar yaparken yanma) ve disparoni (ağrılı cinsel ilişki).

• Pis Kokulu veya Kanlı Akıntılar: Doğrudan vajina içinden gelmeyen, vulva yüzeyindeki tümöral lezyonun çürümesi (nekroz) sonucu açığa çıkan taze kan sızıntıları ve keskin kötü kokulu akıntılar.

Birçok kadın genital bölge lezyonlarını mahremiyet endişesi veya utanma duygusu nedeniyle gizlemekte, vajina kanseri belirtileri zannederek internette yanlış bilgilerle vakit kaybetmektedir. Bu durum vulva kanseri belirtileri nelerdir tablosunun erken aşamada yakalanmasını engelleyerek hastalığın lenf bezlerine yayılmasına zemin hazırlar.

Vulva kanseri teşhisi; dış genital bölgede beliren şüpheli dokuların yüksek çözünürlüklü optik cihazlarla incelenmesi, kesin patolojik haritalama için doku örneklerinin alınması ve tümörün mikroskobik derinliğinin ölçülmesi basamaklarından oluşur. Hastalığın sinsi seyri ve lezyonların başlangıçta basit bir mantar enfeksiyonu ya da siğil gibi görünmesi nedeniyle vulva kanseri teşhisi doğrudan lezyon odaklı objektif tarama testlerine dayanır.

Klinik jinekolojik onkoloji pratiklerinde vulva kanseri nasıl anlaşılır sorusuna kesin, net ve bilimsel bir yanıt bulmak için sırasıyla şu gelişmiş tanısal araçlar ve protokoller uygulanır:

Dış genital bölgede inatçı kaşıntı, renk değişimi veya sert kitle şikayetiyle başvuran hastada ilk adım detaylı bir pelvik muayenedir. Jinekolog, çıplak gözle tam olarak sınırları seçilemeyen şüpheli epitel alanlarını daha net görebilmek için vulvayı özel bir büyüteç mikroskobu olan kolposkop cihazı (vulvoskopi) ile inceler; inceleme esnasında asetik asit çözeltisi sürülerek kanserleşme eğilimindeki beyaz hücre alanları (asetobeyaz alanlar) görünür kılınır.

Bu taramada şüpheli bulunan odaklardan kesin tanı koymak amacıyla altın standart yöntem olan vulva biyopsisi gerçekleştirilir. Lokal anestezi altında, poliklinik şartlarında saniyeler içinde "punch biyopsi" (özel panç iğnesiyle doku silindiri alma) tekniğiyle alınan bu milimetrik parçalar, patoloji laboratuvarında incelenerek tümörün varlığını, tipini ve doku içi istila derinliğini tesciller.

Patoloji raporunda vulva ca (kanser) tanısı kesinleştikten sonra, tümörün çevre hayati dokulara sızma derecesini ve lenf kanallarına yayılımını değerlendirmek amacıyla radyolojik evreleme fazına geçilir. Yumuşak doku çözünürlüğü en üst düzeyde olan Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) tetkiki ile tümörün klitoris, vajina girişi ve üretra (idrar kanalı) derinliğindeki anatomik yayılım sınırları milimetrik olarak çizilir.

Karnın iç kısımlarındaki ve kasık (inguinal) bölgesindeki derin lenf bezlerinin tutulumunu taramak için Bilgisayarlı Tomografi (BT) protokollerinden faydalanılır. Hastalığın uzak organlara (akciğer, karaciğer veya kemikler) sıçrama yapıp yapmadığını hücresel düzeyde metabolik olarak tarayan en gelişmiş nükleer tıp yöntemi ise Pozitron Emisyon Tomografisidir (PET-BT); bu yöntem cerrahi planlamanın sınırlarını çizen en stratejik kılavuzdur.

Vulva kanserinin vücuttaki anatomik yayılım derecesi, tedavi protokollerinin seçilmesini ve hayatta kalma oranlarını belirleyen en temel değişkendir. Jinekolojik onkoloji dünyası bu sınıflandırmayı Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO) tarafından belirlenen evreleme kriterlerine göre gerçekleştirir.

FIGO kriterlerine göre vulva kanseri evreleri ve tümörün organizmadaki yolculuğu şu klinik aşamalardan oluşur:

• Evre I (Lokal Sınırlı Erken Evre): Tümör tamamen vulvada veya perine bölgesinde sınırlıdır; kasık lenf bezlerine veya uzak organlara kesinlikle sıçrama yapmamıştır. Tümörün boyutu 2 santimetreden küçük olup doku içi işgali 1 milimetrenin altında (Evre IA) veya 1 milimetreden daha derin (Evre IB) olarak kendi içinde ikiye ayrılır.

• Evre II (Komşu Doku Yayılımı): Kanser hücreleri vulva sınırlarını aşarak vajinanın alt kısmına, idrar kanalının (üretra) uç bölgesine veya makat (anüs) çevresindeki yakın dokulara sızmıştır; ancak kasık bölgesindeki lenf nodlarında henüz herhangi bir metastaz saptanmamıştır.

• Evre III (Bölgesel Lenf Nodları Tutulumu): Tümörün boyutuna bakılmaksızın, kanser hücreleri kasık katlantısındaki lenf bezlerine (inguinal lenf nodları) sıçramıştır. Tutulan lenf bezi sayısına ve tümörün lenf kapsülünden dışarı taşıp taşmadığına göre Evre IIIA, IIIB ve IIIC olarak derecelendirilir; bu evre cerrahiye ek olarak sistemik tedavileri zorunlu kılar.

• Evre IV (İleri / Metastatik Evre): Hastalığın en agresif ve en uzak aşamasıdır. Kanser hücreleri mesane mukozasına, rektum duvarına veya leğen kemiği içindeki üst lenf nodlarına sızmış (Evre IVA) ya da kan yoluyla akciğer, karaciğer, kemik gibi uzak hayati organ sistemlerini istila etmiştir (Evre IVB).

Vulva kanseri tedavisi; tümörün anatomik evresine, mikroskobik hücre tipine, hastanın yaşına ve genel sağlık kondisyonuna göre her jinekolojik onkoloji vakasına özel olarak tasarlanan multidisipliner bir süreçtir. Erken evrelerde lokal cerrahi müdahaleler tek başına tam iyileşme sağlayabilirken, ileri aşamalardaki vulva kanseri tedavi süreçlerinde cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapinin (ilaç tedavisi) bir arada kullanıldığı kombine protokoller devreye sokulur.

Kadın sağlığı mahremiyetine ve hasta psikolojisine en üst düzeyde saygı duyularak yürütülen modern vulva kanseri tedavisi yaklaşımları şu ana tedavi bacaklarından oluşur:

Cerrahi müdahale, vulva kanserinin tedavisinde tümörün vücuttan tamamen uzaklaştırılmasını sağlayan en birincil ve en etkili tedavi yöntemidir. Modern cerrahi felsefede, geçmişteki radikal ve hastanın cinsel/anatomik kimliğini tamamen zedeleyen geniş kesiler yerine, tümörün çevresindeki yaklaşık 1 santimetrelik sağlıklı doku sınırı ile birlikte sadece kanserli alanın çıkarıldığı "geniş lokal eksizyon" veya "modifiye radikal vülvektomi" teknikleri tercih edilmektedir; bu sayede vulvanın geri kalan sağlıklı anatomik bütünlüğü ve işlevselliği maksimum düzeyde korunur.

Kanser hücrelerinin lenfatik kanallarla ilk sıçrama (metastaz) yeri olan kasık bölgesinin yönetimi de cerrahinin en stratejik bacağını oluşturur:

• Sentinel (Bekçi) Lenf Nodu Biyopsisi: Tümör çevresine özel bir boya veya radyoaktif madde enjekte edilerek kanserin ilk ulaşabileceği ana lenf bezi tespit edilir ve sadece bu bez çıkarılır. Eğer bekçi lenf nodu temiz çıkarsa, hastanın bacaklarında ömür boyu kalıcı şişlik (lenfödem) oluşmasını engellemek amacıyla kasıktaki diğer onlarca lenf bezine dokunulmaz.

• İnguinal Lenf Adenektomi: Bekçi lenf bezinde mikroskobik tümör saptanması veya tümörün baştan çok büyük olması durumunda, kasık katlantısındaki lenf bezleri cerrahi olarak tamamen temizlenerek hastalığın sistemik dolaşıma katılması engellenir.

Cerrahi sınırların tümörden tamamen temizlenemediği, tümörün klitoris gibi hassas organlara çok yakın yerleştiği veya kasık lenf bezlerinde birden fazla tutulum saptandığı durumlarda nüks (tekrarlama) riskini sıfıra indirmek amacıyla radyoterapi (ışın tedavisi) protokolleri devreye alınır. Radyoterapi, yüksek enerjili X-ışınlarının pelvik bölgeye odaklanmasıyla lokal kanser hücrelerini DNA düzeyinde parçalayarak yok eder; radyoterapinin hücre öldürücü gücünü artırmak (radyoduyarlaştırma) amacıyla sürece haftalık düşük doz kemoterapi ilaçları eklenir.

İleri evre, uzak organ metastazı yapmış veya nüks etmiş vulva kanseri tedavi şemalarında ise sistemik kemoterapi ajanları, hedefe yönelik akıllı ilaçlar (anjiyojenez inhibitörleri) ve uygun moleküler profile sahip hastalarda immünoterapi (bağışıklık sistemi aktivatörleri) protokolleri uygulanarak tümörün tüm vücuttaki agresif ilerleyişi hücresel düzeyde bloke edilir.

Vulva kanseri, risk faktörlerinin büyük bir kısmının doğrudan önlenebilir onkojenik süreçlerle ilişkili olması nedeniyle, jinekolojik kanserler arasında koruyucu tıp yöntemleriyle engellenme şansı en yüksek olan malignitelerden biridir.

Dış genital bölge sağlığını korumak ve vulvada gelişebilecek hücre bozulmalarının önüne geçmek için uygulanması gereken birincil korunma stratejileri şunlardır:

• Tavizsiz HPV Aşısı Uygulaması: Vulva kanserlerinin (özellikle genç yaş grubunda görülenlerin) yarısından fazlası İnsan Papilloma Virüsü (HPV) kaynaklıdır. Kadın ve erkeklerin erken yaşlarda yaptıracağı HPV aşısı, dış genital bölgede kanser öncüsü lezyonların (VIN) ve invaziv vulva ca gelişimini devasa bir oranda bloke eder.

• Sigara Kullanımının Kesin Olarak Bırakılması: Tütün dumanındaki karsinojenler, vulva epitel hücrelerindeki lokal bağışıklığı zayıflatarak HPV virüsünün hücre DNA'sını mutasyona uğratmasını kolaylaştırır; sigaranın bırakılması risk katmanını doğrudan düşürür.

• Düzenli Jinekolojik Kontroller ve Smear/HPV Taramaları: Hiçbir şikayet olmasa dahi yılda bir kez rutin jinekolojik muayeneden geçmek, vulva yüzeyindeki milimetrik renk ve doku değişimlerinin hekim tarafından erkenden fark edilmesini sağlar.

• Kronik Vulvar Hastalıkların Erken Takibi: Vulvada mat beyaz renk değişikliği ve kaşıntıyla seyreden "Liken Skleroz" veya "Liken Planus" gibi kronik benign (iyi huylu) deri hastalıkları, tedavi edilmediğinde yıllar içinde skuamöz hücreli kansere zemin hazırlayabilir; bu hastaların inatçı kaşıntıları yakından izlenmelidir.

Dış genital bölgede aylarca geçmeyen inatçı kaşıntı, ele gelen sertlik, siğil benzeri kabarıklıklar veya kortizonlu kremlere yanıt vermeyen yaralar fark edildiğinde zaman kaybedilmemeli; tanı ve cerrahi planlama süreçlerinin en yetkin tıp üssü olan tam teşekküllü hastanelerimizin Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi polikliniğine başvurulmalıdır.

Vulva kanserinin klinik aşamalarına ve FIGO evreleme kriterlerine göre günümüz modern onkoloji kılavuzlarında uygulanan güncel kombine tedavi şeması aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Vulva kanseri, kelime anlamı olarak dış genital bölgeyi ilgilendirmesi sebebiyle kadınlar arasında bir mahremiyet duvarının arkasına gizlenen, utanma veya çekinme duygularıyla hekime başvurulması en çok geciktirilen jinekolojik onkoloji tablosudur. "Basit bir mantardır, yaşlılık kaşıntısıdır" diyerek evde eczane kremleriyle bastırılmaya çalışılan veya vajina kanseri belirtileri zannedilerek internetteki kulaktan dolma bilgilerle zaman kaybedilen her gün, kanser hücrelerinin kasık lenf bezlerine sızması için zemin hazırlamaktadır. Unutmayın, jinekolojik onkolojide erken teşhis edilen bir vulva lezyonu, birkaç dakikalık konforlu bir lokal cerrahiyle hastanın anatomik bütünlüğüne ve cinsel kimliğine hiçbir zarar verilmeden kesin şifa (kür) ile sonuçlanabilir. Kendinizi çaresiz hissetmek veya endişelerinizi tek başına taşımak yerine, tıbbi etiğe ve hasta mahremiyetine en üst düzeyde sadık olan hastanelerimizin Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi departmanına güvenle başvurabilir, geleceğinizi modern tıbbın ve uzman kadrolarımızın güvenli ellerine teslim edebilirsiniz.