Vajinal Enfeksiyon Nedir?

Vajinal enfeksiyon, vajina ve çoğu zaman vulva (dış genital bölge) dokularında gelişen mikrobik dengesizlik ve iltihaplanma durumudur. En sık üç tablo görülür: mantar (Candida), bakteriyel vajinozis ve trikomoniyaz. Bunlara ek olarak alerjik/irritatif dermatit, atrofik vajinit (östrojen azalmasına bağlı), cilt hastalıkları (lichen planus/sclerosus) gibi enfeksiyon dışı nedenler de vajinada yanma ve acı ile karışabilir. Bu yüzden doğru tanı, şikâyetlerin kalıcı çözüme ulaşması için esastır.

Enfeksiyonlar yalnızca rahatsızlık vermez. Tedavi edilmediğinde üst genital yola (rahim–tüpler) ilerleyip rahim iltihabı belirtileri (kötü kokulu akıntı, alt karın ağrısı, ateş) ve nadiren kısırlık, dış gebelik riskini artırabilir. Özellikle hamilelikte ve doğum sonrası iyileşme döneminde enfeksiyonlar daha dikkatle ele alınmalı; “kendiliğinden geçer” yaklaşımından kaçınılmalıdır.

Vajinal enfeksiyon belirtileri en sık akıntıda artış ve koku, kaşıntı, yanma–sızlama, ilişkide ağrı, idrar yaparken yanma, vajinada şişlik ve kızarıklıktır. Mantar genellikle peynir kesiği gibi beyaz, pütürlü, yoğun kaşıntıyla; bakteriyel vajinozis gri-beyaz, ince, balık kokulu akıntıyla; trikomonas ise yeşilimsi-sarı, köpüklü akıntı ve belirgin irritasyonla kendini gösterebilir.

Belirtiler bazen adet döngüsüne göre dalgalanır; örneğin mantar şikâyetleri sıcak–nemli havada, havuz/sauna sonrası, antibiyotik kullanımından sonra ve gebelikte artma eğilimindedir. Uzayan, sık tekrarlayan ya da ilk kez bu denli şiddetli yaşanan yakınmalarda, geçmeyen vajinal enfeksiyon olasılığı için değerlendirme şarttır.

Vajinal enfeksiyon neden olur? Vajinadaki sağlıklı flora (laktobasiller) asidik pH üreterek zararlı mikropları baskılar. Dengenin bozulması—antibiyotik kullanımı, hormon değişiklikleri (gebelik, emzirme, menopoza geçiş), yoğun deterjanlı/alkollü temizlik ürünleri, vajinal duş, dar–sentetik iç çamaşırı, aşırı terleme ve kontrolsüz diyabet gibi durumlarla—mantar ve patojenlerin çoğalmasına alan açar.

Cinsel yolla bulaşan etkenlerden Trichomonas vaginalis ve klamidya/ bel soğukluğu (servisit) vajinal–servikal irritasyona yol açabilir. Bu durumda vajinal enfeksiyon kanama yapar mı? Evet, temasla lekelenme/kanama olabilir. Eş/partner tedavisi ve korunma yöntemleri gündeme gelir.

“Vajinal enfeksiyon nasıl geçer?” sorusunun doğru cevabı tipine göre değişir. Mantar için çoğunlukla vajinal fitil/ovül veya azollü kremler; bakteriyel vajinozis için metronidazol/klindamisin içeren vajinal ya da oral tedaviler; trikomonas için antiprotozoal ilaçlar ve partnerin de eş zamanlı tedavisi gerekir. İlaç seçimi–süresi ve gebelikte kullanım mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Evde yapılabilecek destek uygulamaları semptomu azaltır ama tedavinin yerine geçmez: pamuklu–bol iç çamaşırı, bölgeyi yalnızca ılık su ile nazikçe yıkama, parfümlü jel–sabunlardan kaçınma, ıslak mayo–spor kıyafetini geciktirmeden değiştirme ve düzenli uyku–sıvı alımı iyileşmeyi hızlandırır. Vajinal duş ve limon–sirke–karbonat gibi iç uygulamalardan kaçının; flora dengesini daha da bozabilir.

Vajinal enfeksiyon için fitil ve vajinal enfeksiyon kremleri, hekim muayenesi ile konulan tanıya göre verilir. Mantar atağında antifungal fitil/kremler; bakteriyel vajinozis ve trikomonasta antibiyotik/antiprotozoal preparatlar tercih edilir. Uzayan mantar ataklarında (özellikle non-albicans türlerinde) borik asit gibi alternatifler hekim gözetiminde değerlendirilebilir; kendi başınıza denemeyin.

Vajinal enfeksiyon için hangi antibiyotik? Her enfeksiyon antibiyotikle düzelmez. Mantar için antibiyotik zarar bile verebilir; tedavi antifungal olmalıdır. Bakteriyel vajinozis ve trikomonasta uygun antibiyotik/antiprotozoal ajanlar kullanılır. “Monodoks vajinal enfeksiyon” (doksisiklin) tipik bir vajinit ilacı değildir. Daha çok servisit/PID gibi üst genital enfeksiyonlarda kültür–PCR sonucuna göre reçete edilebilir.

Bazı hafif olgular kısa süreli yatışma gösterebilir. Ancak vajinal enfeksiyon kendiliğinden geçer mi sorusunun güvenilir yanıtı çoğunlukla hayırdır. Bakteriyel vajinozis nüks etme eğilimindedir. Trikomonas tedavisiz kalırsa partner–partner arasında gidip gelebilir; mantar tekrarlayabilir ve kronik kaşıntı yanmaya dönüşebilir. Özellikle gebelikte, tedavisiz bırakmak erken doğum su gelmesi riskini artırabileceğinden uygun tedavi şarttır.

Geçmeyen vajinal enfeksiyon durumunda diyabet, antibiyotik kullanımı, partner tedavi edilmemesi, yanlış/eksik ilaç, egzama–lichen gibi deri hastalıkları ve atrofik vajinit (östrojen eksikliği) gibi taklitçiler mutlaka gözden geçirilir. Vajinal pH, mikroskopi, kültür/PCR ve gerektiğinde dermato-jinekolojik değerlendirme yapılır.

Vajinal enfeksiyon evde tedavisi başlığı altında dolaşan çok sayıda öneri vardır. Ancak güvenli olanlar destekleyici niteliktedir. Nefes alan pamuklu çamaşır, sıkı–sentetik kıyafetten kaçınma, ıslak mayo ile kalmama, bölgeyi yalnızca ılık su ile nazikçe temizleme ve asla vajinal duş yapmama. Probiyotiklerin ağızdan kullanımına dair kanıtlar karışık olup, doktorunuzla konuşarak değerlendirilebilir.

“Vajinal enfeksiyona doğal çözüm”, “nioli yağı vajinal enfeksiyon”, “maydanoz suyu vajinal enfeksiyona iyi gelir mi” gibi öneriler için uyarı: Yağ, macun, bitkisel damla ve gargaraların vajina içine uygulanması tahriş, alerji ve kimyasal yanık riski taşır; enfeksiyonu ağırlaştırabilir. Bu ürünleri içten kullanmamanızı öneririz. Bitkisel destek düşünüyorsanız, mutlaka hekim onayı alın.

Vajinal enfeksiyon adet gecikmesine sebep olur mu? Dolaylı olarak nadiren etkileyebilir; esas mekanizma stres ve sistemik etkilenmedir. Adet gecikiyorsa, önce gebelik testi ile netleştirmek gerekir. Vajinal enfeksiyon kanama yapar mı? Trikomonas veya servisitte temasla lekelenme görülebilir; açıklanamayan, tekrar eden kanamalarda rahim ağzı patolojileri dışlanmalıdır.

Hamilelikte vajinal enfeksiyon daha sık olabilir ve tedavi gebeliğe uygun ilaçlarla yapılmalıdır; kendi kendine ilaç/fitil kullanmayın. Normal doğumdan sonra vajinal enfeksiyon belirtileri arasında kötü kokulu loşi, ateş, alt karın ağrısı ve yoğun hassasiyet sayılabilir; gecikmeden başvurun.

Aşağıdaki durumlardan birinde beklemeden başvurun:

• Şiddetli yanma–acı, vajinada şişlik ve kızarıklığın hızla artması

• Kötü kokulu, yoğun akıntı veya yeşil–sarı köpüklü akıntı

• Ateş, alt karın ağrısı, ilişki sonrası kanama

• Hamilelik veya doğum sonrası dönem

• Sık nüks eden (yılda dörtten fazla) ataklar, tedaviye yanıtsızlık

• Vajinal enfeksiyon nedir?
Vajina/vulvanın mantar, bakteriyel vajinozis, trikomonas gibi etkenlerle iltihabı; bazen enfeksiyon dışı irritasyonlar aynı şikâyetleri taklit eder.

• Vajinal enfeksiyon ne iyi gelir?
Tanıya uygun ilaç tedavisi esastır; destek olarak pamuklu iç çamaşırı, nazik hijyen, ıslak mayodan kaçınma, vajinal duş yapmama.

• Vajinal enfeksiyon için fitil/kremler?
Hekimin koyduğu tanıya göre antifungal, antibiyotik/antiprotozoal fitil–kremler kullanılır. Kendi kendinize başlamayın.

• Vajinal enfeksiyon ilaçları ve antibiyotik?
Her enfeksiyon antibiyotikle düzelmez; mantar antifungal ister. BV/trikomonas uygun antibiyotik/antiprotozoal gerektirir; partner tedavisi gerekebilir.

• Hamilelikte vajinal enfeksiyon?
Mutlaka hekim kontrolünde tedavi edilir; bazı ilaçlar gebelikte kullanılmaz. Gecikmeden başvurun.

A Life’ta şikâyetlerinizi ayrıntılı öykü–muayene ile dinleriz. Gerekirse vajinal pH, mikroskopi, kültür/PCR ve servikal değerlendirme yaparız. Tanıya göre hedefe yönelik tedavi (fitil/kremler/oral ilaçlar) planlar, nüks riskini azaltmak için giyim, hijyen ve cinsel sağlığa dair kişiye özel öneriler veririz. Gebelik, doğum sonrası ve tekrarlayan enfeksiyonlarda yakın izlem ve güvenli ilaç seçenekleriyle yanınızdayız.