Kulak Dolgunluğu Neden Olur? Nasıl Geçer?

Kulak tıkanıklığı, kişinin kulağında kapanma, basınç, dolgunluk veya seslerin boğuk gelmesi şeklinde hissettiği bir durumdur. Bazen gerçek bir tıkanıklık söz konusu olurken bazı durumlarda kulakta fiziksel bir engel bulunmadan da tıkanıklık veya dolgunluk hissi ortaya çıkabilir.

Kulak kanalında biriken kulak kiri, dış kulak yolu enfeksiyonları, orta kulakta sıvı birikmesi, östaki tüpünün yeterince iyi çalışmaması ve basınç değişiklikleri sık görülen nedenler arasındadır. Bunun yanında burun tıkanıklığı, nezle, grip, sinüzit ve alerjik rinit gibi durumlar da özellikle orta kulak basıncının dengelenmesini etkileyerek kulakta tıkanıklık ve dolgunluk hissine yol açabilir.

Kulak dolgunluğu, kişinin kulağının içinde basınç, kapanma, ağırlık veya su varmış gibi bir his yaşamasıdır. Kulak dolgunluğu tek kulakta veya iki kulakta görülebilir.

Bazı kişilerde dolgunluk hissine işitmenin azalması, çınlama, uğultu, kulak ağrısı veya dengesizlik eşlik edebilir. Özellikle geçmeyen kulak dolgunluğu, tek taraflı belirtiler veya ani işitme değişikliği varsa nedenin belirlenmesi için KBB değerlendirmesi gerekir.

Kulak tıkanıklığının tek bir nedeni yoktur. Belirtilerin ne zaman başladığı, tek veya iki kulakta olması ve eşlik eden şikâyetler olası nedeni belirlemede önemlidir.

Kulak kiri tıkanıklığı, kulak kanalının tamamen veya kısmen kapanmasına neden olarak kulakta dolgunluk ve tıkanıklık hissi oluşturabilir. İşitme de bu nedenle geçici olarak azalabilir.

Kulak kiri normalde kulağın koruyucu mekanizmalarından biridir ve çoğu zaman kendiliğinden dışarı doğru ilerler. Ancak fazla miktarda birikmesi, kulak kanalının dar olması, bazı cilt hastalıkları veya kulağa sık sık cisim sokulması birikmeyi kolaylaştırabilir.

Kulak çubuğu kullanmak kiri çıkarmak yerine daha derine iterek tıkanıklığı artırabilir. Bu nedenle kulağın içini temizlemek için kulak çubuğu, kalem, toka veya benzeri cisimler kullanılmamalıdır.

Grip, nezle ve diğer üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında burun ve geniz bölgesindeki şişlik, östaki tüpünün görevini etkileyebilir. Östaki tüpü orta kulak ile geniz bölgesi arasında bağlantı sağlayarak orta kulaktaki basıncın dengelenmesine yardımcı olur.

Bu mekanizmanın bozulması sonucunda özellikle hastalık sırasında veya sonrasında:

• kulakta tıkanıklık,
• kulakta dolgunluk,
• basınç hissi,
• seslerin boğuk gelmesi,
• hafif işitme azalması

görülebilir.

Bu nedenle grip sonrası kulak tıkanıklığı veya soğuk algınlığı sonrası kulak dolgunluğu sık karşılaşılan durumlardandır.

Sinüzit, alerjik rinit veya belirgin burun tıkanıklığı sırasında östaki tüpünün açılıp kapanması etkilenebilir. Bunun sonucunda orta kulakta basınç değişikliği gelişebilir ve kişi kulağında kapanma veya dolgunluk hissedebilir.

Bu nedenle burun tıkanıklığı ile kulak tıkanıklığı bazı kişilerde aynı dönemde görülebilir.

Ancak kulak tıkanıklığının yalnızca burundan kaynaklandığı düşünülmemelidir. Özellikle tıkanıklık uzun sürüyorsa, tek taraflıysa veya işitme kaybı eşlik ediyorsa kulak muayenesi yapılması gerekir.

Östaki tüpünün yeterince iyi çalışmaması, kulak dolgunluğunun önemli nedenlerinden biridir. Bu durumda orta kulak ile dış ortam arasındaki basınç dengesi gerektiği gibi sağlanamayabilir.

Kişi kulağında:

• basınç,
• dolgunluk,
• tıkanıklık,
• çıtlama veya tıklama,
• boğuk işitme

hissedebilir.

Özellikle yutkunurken veya esnerken kulakta açılma-kapanma hissi yaşanması da görülebilir.

Kulak tıkanıklığı tek başına her zaman ağrıya neden olmaz. Ancak tıkanıklığın altında enfeksiyon, dış kulak yolu iltihabı, basınç travması veya başka bir kulak problemi bulunuyorsa ağrı eşlik edebilir.

Kulak ağrısı ve tıkanıklığı birlikte görülüyorsa özellikle ateş, akıntı veya belirgin işitme değişikliği gibi başka belirtilerin olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Kulak tıkanıklığına bazı durumlarda çınlama, uğultu veya hışırtı eşlik edebilir. Kulak kiri birikmesi, orta kulak basıncıyla ilgili sorunlar ve bazı kulak hastalıkları bu tür belirtilere yol açabilir.

Ancak çınlama ile birlikte ani işitme kaybı, belirgin baş dönmesi veya tek taraflı yeni başlayan belirtiler varsa yalnızca kulak tıkanıklığı olarak değerlendirilmemelidir.

Kulak kiri, dış veya orta kulak sorunları gibi durumlar seslerin kulağa iletilmesini etkileyerek geçici işitme azalmasına yol açabilir.

Ancak kişi aniden bir kulağının duymadığını veya işitmesinin belirgin şekilde azaldığını fark ediyorsa bunun yalnızca kulak kiri veya tıkanıklık olduğu düşünülmemelidir.

Özellikle ani tek taraflı işitme kaybı ve kulakta dolgunluk birlikte ortaya çıkıyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Kulak tıkanıklığı hissi ile baş dönmesi aynı anda görülebilir ancak her baş dönmesi kulak tıkanıklığından kaynaklanmaz.

İç kulak, denge sisteminin önemli bir parçasıdır. Bu nedenle bazı iç kulak hastalıklarında kulak dolgunluğu, çınlama, işitme değişikliği ve baş dönmesi birlikte görülebilir.

Özellikle tekrarlayan vertigo atakları veya işitme değişiklikleri varsa belirtilerin nedeni KBB değerlendirmesiyle araştırılmalıdır.

Kulak tıkanıklığının kendisi bazı kişilerde basınç ve rahatsızlık hissine neden olabilir. Bununla birlikte baş ağrısının nedeni çoğu zaman tıkanıklığın altında bulunan durumla ilişkili olabilir.

Örneğin burun tıkanıklığı, sinüzit veya üst solunum yolu enfeksiyonu hem baş bölgesinde basınç hissine hem de kulakta dolgunluğa yol açabilir.

Kulak tıkanıklığı ve baş ağrısı birlikte görülüyorsa belirtilerin ne zaman başladığı ve başka şikâyetlerin bulunup bulunmadığı önemlidir.

Sağ kulak tıkanıklığı veya sol kulak tıkanıklığı farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Kulak kiri birikimi, enfeksiyon, östaki tüpü sorunları ve basınç değişiklikleri tek kulakta daha belirgin olabilir.

Ancak açıklanamayan ve uzun süren tek taraflı tıkanıklık; özellikle işitme kaybı, çınlama veya baş dönmesiyle birlikteyse KBB tarafından değerlendirilmelidir.

Ani gelişen kulak tıkanıklığının nedeni bazen basınç değişikliği veya kulak kanalındaki tıkanıklık olabilir. Ancak ani işitme azalması veya işitme kaybı da kişi tarafından yalnızca kulak tıkanıklığı şeklinde algılanabilir.

Bu nedenle özellikle tek kulakta aniden başlayan dolgunlukla birlikte işitme azaldıysa, durumun kendiliğinden geçmesi beklenmemelidir.

Ani sensörinöral işitme kaybı tıbbi açıdan acil değerlendirme gerektiren bir durumdur.

Kulak tıkanıklığının nasıl geçeceği nedenine bağlıdır. Bu nedenle her tıkanıklık için aynı yöntemin uygulanması doğru değildir.

Örneğin kulak kiri nedeniyle oluşan tıkanıklık ile grip sonrası gelişen basınç hissinin tedavisi aynı değildir. Benzer şekilde uçak yolculuğundan sonra oluşan basınç problemi ile kulak enfeksiyonu da farklı şekilde değerlendirilir.

Tıkanıklığın nedenine göre doktor tarafından:

• kulak kanalının temizlenmesi,
• kulak kiri için uygun damlalar,
• enfeksiyona yönelik tedavi,
• burun ve alerji sorunlarının tedavisi,
• orta kulakta sıvı veya basınç problemlerinin değerlendirilmesi,
• gerekli durumlarda işitme ve denge testleri

uygulanabilir.

Kulak tıkanıklığının süresi nedenine göre değişir.

Kulak kiri çıkarıldığında tıkanıklık düzelebilir. Üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında gelişen basınç veya östaki tüpü sorunları ise hastalığın seyrine göre daha uzun sürebilir. Uçak yolculuğuna bağlı hafif basınç problemleri çoğu zaman kısa sürede düzelir.

Ancak uzun süre geçmeyen kulak tıkanıklığı, tekrarlayan dolgunluk veya giderek artan işitme azalması varsa neden araştırılmalıdır.

Kulak tıkanıklığının nedeni bilinmiyorsa kulağın içine herhangi bir madde veya cisim sokmak güvenli değildir.

Özellikle nezle veya üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında gelişen hafif basınç hissinde yutkunmak ve esnemek gibi doğal basınç dengeleme hareketleri yardımcı olabilir.

Kulak kiri olduğu düşünülüyorsa ise öncelikle kulak zarının durumu ve tıkanıklığın gerçekten kirden kaynaklanıp kaynaklanmadığı değerlendirilmelidir.

Kulak tıkanıklığı evde nasıl açılır? sorusunun cevabı bu nedenle kişiden kişiye değişebilir.

Kulak tıkanıklığına iyi gelen uygulama, altta yatan nedene göre değişir.

Örneğin:

• Kulak kiri varsa uygun yöntemlerle temizlenmesi,
• Grip veya nezleye bağlı basınç sorunu varsa altta yatan burun ve geniz probleminin düzelmesi,
• Uçak yolculuğuna bağlı basınç değişiminde yutkunma ve esneme gibi basınç dengeleme yöntemlerinin uygulanması,
• Enfeksiyon varsa doktorun önerdiği tedavinin uygulanması

gerekebilir.

Bu nedenle kulak tıkanıklığına iyi gelen tek bir damla veya ilaç yoktur.

Bazı durumlarda kulak damlaları kullanılabilir ancak her kulak tıkanıklığında damla kullanılması doğru değildir.

Özellikle tıkanıklığın kulak kirinden kaynaklandığı biliniyorsa, kulak kirini yumuşatmaya yönelik ürünler sağlık profesyonelinin önerisiyle kullanılabilir. Ancak kulak zarında delik veya tüp bulunması, kulak akıntısı olması ya da tıkanıklığın nedeninin bilinmemesi gibi durumlarda gelişigüzel damla kullanılmamalıdır.

Bu nedenle kulak tıkanıklığı için hangi damla iyi gelir? sorusunun cevabı muayene bulgularına göre belirlenmelidir.

Gliserin içeren bazı kulak ürünleri, özellikle kulak kirini yumuşatmak amacıyla kullanılabilir. Ancak tıkanıklığın gerçekten kulak kirinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı bilinmeden gliserin veya başka bir ürün kullanılmamalıdır.

Kulak zarında delik olduğundan şüpheleniliyorsa kulak içine damla uygulanması uygun olmayabilir.

Bu nedenle kulak tıkanıklığı gliserin aramasında olduğu gibi doğrudan bir ev uygulamasına yönelmek yerine önce tıkanıklığın nedeni belirlenmelidir.

Kulak kiri için bazı sağlık sistemlerinde belirli yağ veya kulak kiri yumuşatıcı ürünler kullanılabilse de, kulak zarının durumu bilinmeden kulağa zeytinyağı, oksijenli su veya başka bir sıvı damlatılması önerilmez.

Özellikle:

• kulak ağrısı,
• akıntı,
• kulak zarında delik şüphesi,
• geçirilmiş kulak ameliyatı,
• ani işitme kaybı

gibi durumlarda kendi kendine damla kullanılmamalıdır.

Eğer tıkanıklığın nedeni kulak kiri ise, doktor kulak kanalını otoskopla değerlendirdikten sonra uygun temizleme yöntemine karar verebilir.

Kullanılabilecek yöntemler arasında sağlık profesyoneli tarafından yapılan:

• mikrosuction,
• uygun koşullarda kulak irrigasyonu,
• özel aletlerle mekanik temizleme

yer alabilir.

Kulak çubuğu veya benzeri cisimlerle evde mekanik temizlik yapılması önerilmez. Bu yöntemler kulak kirini daha derine itebilir veya kulak kanalını ve kulak zarını tahriş edebilir.

Her kulak tıkanıklığını önlemek mümkün değildir. Ancak kulak kanalını korumak ve bazı riskleri azaltmak için şu noktalara dikkat edilebilir:

• Kulak kanalına kulak çubuğu veya başka cisimler sokmamak
• Kulakları gereksiz yere derinlemesine temizlememek
• Kulak enfeksiyonu veya akıntı varken kendi kendine damla kullanmamak
• Uçuş sırasında özellikle iniş ve kalkışta yutkunmak ve esnemek
• Üst solunum yolu enfeksiyonlarında burun tıkanıklığını uygun şekilde yönetmek
• Tekrarlayan kulak tıkanıklığında altta yatan nedeni araştırmak
• Ani işitme değişikliklerini basit bir kulak tıkanıklığı olarak değerlendirmemek

Her kulak tıkanıklığı acil değildir. Ancak bazı belirtiler tıkanıklığın altında daha önemli bir problem bulunabileceğini düşündürür.

Özellikle aşağıdaki durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Ani gelişen işitme kaybı veya belirgin işitme azalması
• Şiddetli veya giderek artan kulak ağrısı
• Kulaktan kan veya yoğun akıntı gelmesi
• Şiddetli baş dönmesi veya denge kaybı
• Kulak tıkanıklığı ile birlikte yeni başlayan belirgin çınlama
• Baş dönmesi ve işitme kaybının birlikte ortaya çıkması
• Kafa travması sonrasında kulakta tıkanıklık veya işitme değişikliği
• Belirtilerin uzun süre devam etmesi veya giderek kötüleşmesi

Özellikle ani işitme kaybı, bazen kişi tarafından kulak kiri veya basit bir tıkanıklık sanılabildiğinden önemlidir.

Kulak tıkanıklığı, kulak dolgunluğu, işitme azalması, çınlama veya kulak ağrısı gibi şikâyetler için Kulak Burun Boğaz (KBB) hastalıkları bölümüne başvurulabilir.

KBB hekimi kulak kanalını ve kulak zarını değerlendirebilir. Gerekli durumlarda işitme testi, timpanometri veya diğer incelemeler istenerek tıkanıklığın nedeni araştırılabilir.

Kulak tıkanıklığı ve kulak dolgunluğu, basit bir kulak kiri birikiminden orta kulak ve östaki tüpü problemlerine kadar birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Şikâyetin uzun sürmesi, tekrarlaması veya işitme kaybı, çınlama, baş dönmesi ve ağrı gibi belirtilerle birlikte görülmesi durumunda nedenin belirlenmesi önemlidir.

A Life Sağlık Grubu'nda kulak tıkanıklığı ve buna eşlik eden kulak şikâyetlerinin değerlendirilmesi, gerekli görüldüğünde işitme ve diğer KBB incelemeleriyle birlikte planlanabilir.