Böbrekler, kandaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı süzerek idrar oluşmasını sağlayan milyonlarca küçük filtre içerir. Diyabette kan şekeri uzun süre yüksek olduğunda böbreklerdeki küçük damarlar ve bu filtrelerin yapısı zaman içerisinde zarar görebilir.
Başlangıçta böbreklerin süzme işlevinde artış görülebilir. Hastalık ilerledikçe glomerüllerde yapısal değişiklikler meydana gelebilir ve böbrek filtresinden normalde geçmemesi gereken albumin gibi proteinler idrara kaçmaya başlayabilir. Süreç kontrol altına alınmadığında böbreklerin süzme kapasitesi azalabilir.
Bu nedenle şeker hastalığı böbreklere zarar verir mi sorusunun yanıtı, özellikle uzun süre kontrolsüz seyreden diyabet açısından önemlidir. Diyabetik böbrek hastalığı genellikle yıllar içerisinde gelişir ve erken dönemde düzenli kontrollerle fark edilebilir.
Diyabet, kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesiyle böbreklerdeki küçük damarları ve süzme birimlerini etkileyerek diyabetik böbrek hastalığına yol açabilir. Hastalık başlangıçta belirti vermeden ilerleyebilir; zamanla idrarda albumin veya protein, tansiyon yüksekliği ve böbrek fonksiyonlarında azalma görülebilir. Kan şekeri ve tansiyonun kontrol altında tutulması, düzenli böbrek kontrolleri ve uygun tedavi böbrek hasarının ilerlemesini azaltmada önemlidir.
Diyabetik böbrek hastalığı, diyabetin böbreklerde meydana getirdiği hasar sonucunda böbrek fonksiyonlarının zaman içerisinde bozulmasıdır. Hastalık hem tip 1 hem de tip 2 diyabeti olan kişilerde görülebilir.
Diyabetik böbrek hastalığının erken döneminde kişi kendisini tamamen sağlıklı hissedebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak böbreklerin sağlıklı olduğu sonucuna varılamaz. İdrarda albumin ölçümü ve eGFR gibi böbrek fonksiyon testleri, diyabetli kişilerde böbrek hasarının erken fark edilmesi açısından önem taşır.
Diyabetik böbrek hastalığı ilerledikçe idrarda protein kaybı artabilir ve böbreklerin kanı süzme kapasitesi azalabilir. İleri aşamalarda kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği gelişebilir.
Diyabet, kronik böbrek hastalığının önemli nedenlerinden biridir. Uzun süre yüksek kan şekeri ve buna eşlik eden yüksek tansiyon, böbreklerdeki damar ve süzme birimlerinin zarar görmesine katkıda bulunabilir.
Ancak diyabet tanısı bulunan her kişide böbrek yetmezliği gelişeceği anlamına gelmez. Kan şekeri ve tansiyonun kontrol altında tutulması, uygun tedavinin uygulanması ve düzenli böbrek kontrollerinin yapılması böbrek hasarının erken fark edilmesine ve ilerlemesinin yavaşlatılmasına yardımcı olabilir.
Diyabete bağlı böbrek hasarının yanında başka böbrek hastalıkları da gelişebileceğinden, böbrek fonksiyonlarında meydana gelen her değişiklik yalnızca diyabete bağlanmamalıdır.
Diyabetik böbrek hastalığının en önemli özelliklerinden biri, erken dönemde belirgin bir belirtiye neden olmayabilmesidir. Böbrek hasarı ilerledikçe belirtiler ortaya çıkmaya başlayabilir.
Görülebilecek belirtiler arasında şunlar bulunabilir:
Bu belirtilerin bazıları böbrek hastalığı dışında farklı sağlık sorunlarında da görülebilir. Bu nedenle diyabetli bir kişide böbrek hasarını belirlemek için düzenli laboratuvar kontrolleri önemlidir.
Diyabetin böbreklerde oluşturduğu hasarın erken göstergelerinden biri idrarda albumin bulunmasıdır. Sağlıklı böbrekler kandaki proteinlerin büyük bölümünü tutarken, böbreklerin süzme bariyeri zarar gördüğünde albumin idrara geçebilir.
İdrarda albumin miktarındaki artış başlangıçta çok düşük düzeylerde olabilir ve çıplak gözle fark edilmez. Bu nedenle diyabetli kişilerde idrarın yalnızca görünümüne bakmak yeterli değildir. İdrar albumin-kreatinin oranı gibi testlerle daha küçük miktarlardaki albumin kaçağı da değerlendirilebilir.
İdrarda albumin saptanması her zaman kesin olarak diyabetik böbrek hastalığı anlamına gelmez. Enfeksiyon, yoğun egzersiz ve bazı başka durumlar da geçici albumin artışına neden olabilir. Bu nedenle sonuçlar doktor tarafından kişinin genel durumu ve diğer testlerle birlikte değerlendirilir.
Diyabetik böbrek hastalığının tanısında temel olarak idrar ve kan testleri kullanılır. Amaç hem böbreklerde protein veya albumin kaçağı olup olmadığını hem de böbreklerin süzme kapasitesini değerlendirmektir.
Bazı durumlarda doktor, böbrek hastalığının diyabete bağlı olup olmadığını veya başka bir böbrek hastalığının bulunup bulunmadığını anlamak için ek incelemeler isteyebilir.
Diyabetli kişilerde böbrek kontrollerinin ne sıklıkta yapılacağı diyabetin türüne, süresine, mevcut böbrek fonksiyonlarına ve kişinin diğer risk faktörlerine göre değişebilir.
Kontrollerde özellikle eGFR ve idrar albumin-kreatinin oranı gibi ölçümler önem taşır. Bu testler böbrek hasarı henüz belirgin belirtilere yol açmadan önce değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olabilir.
Daha önce idrarda albumin yüksekliği veya eGFR düşüklüğü tespit edilmiş kişilerde takip sıklığı doktor tarafından belirlenir.
Diyabetik böbrek hastalığında tedavinin temel amacı kan şekeri ve tansiyon gibi değiştirilebilir risk faktörlerini kontrol altında tutmak ve böbrek fonksiyonlarının korunmasına yardımcı olmaktır.
Tedavi planında kişinin durumuna göre şu yaklaşımlar yer alabilir:
İlaç tedavisi kişinin diyabetine, tansiyonuna, böbrek fonksiyonlarına ve eşlik eden hastalıklarına göre belirlenir. Bu nedenle böbrek hasarını önlemek amacıyla herhangi bir ilacın doktor önerisi olmadan başlanması veya mevcut tedavinin değiştirilmesi uygun değildir.
Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi, böbreklerdeki küçük damarların ve süzme birimlerinin zarar görmesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle diyabet yönetiminin önemli hedeflerinden biri kan şekeri düzeylerini kişiye özel belirlenen hedefler içerisinde tutmaktır.
Kan şekeri kontrolü tek başına böbrek hastalığını tamamen önlemeyebilir. Ancak diyabetin uygun şekilde yönetilmesi, böbrek hasarı riskinin azaltılmasına ve mevcut hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılmasına katkı sağlayabilir.
Bu nedenle HbA1c gibi uzun dönem kan şekeri kontrolünü gösteren değerlerin düzenli olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Diyabet ve yüksek tansiyonun birlikte bulunması böbrekler açısından önemli bir risk oluşturabilir. Yüksek kan şekeri böbreklerdeki küçük damarları etkilerken, yüksek tansiyon da damarlar ve böbreklerin süzme yapıları üzerinde ek yük oluşturabilir.
Bu nedenle diyabetli kişilerde yalnızca kan şekerinin değil, tansiyonun da düzenli takip edilmesi önemlidir. Tansiyon yüksekliği saptandığında tedavi planı kişinin böbrek fonksiyonları ve diğer sağlık durumları dikkate alınarak oluşturulur.
Diyabet ile yüksek tansiyon arasındaki ilişki hakkında daha fazla bilgi almak için “Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) Nedir? Belirtileri Nelerdir?” başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Diyabetik böbrek hastalığında beslenme, hem kan şekeri kontrolünü hem de böbreklerin mevcut fonksiyonunu dikkate almalıdır. Her diyabetli kişiye aynı beslenme programının uygulanması doğru değildir.
Böbrek fonksiyonları normal olan bir kişi ile ileri evrede böbrek hastalığı bulunan kişinin protein, sodyum, potasyum ve fosfor ihtiyaçları aynı olmayabilir. Bu nedenle özellikle böbrek fonksiyonlarında azalma varsa beslenme planının doktor ve gerektiğinde diyetisyen tarafından kişiselleştirilmesi gerekir.
Aşırı tuz tüketiminin sınırlandırılması, uygun porsiyonların tercih edilmesi ve kan şekeri kontrolünü destekleyen dengeli bir beslenme düzeninin oluşturulması tedavinin önemli parçaları olabilir.
Diyabetik böbrek hastalığının gelişme veya ilerleme riskini azaltmak için diyabetin uzun dönem kontrolü ve böbrek sağlığının düzenli takip edilmesi önemlidir.
Korunmaya yardımcı olabilecek başlıca yaklaşımlar şunlardır:
Özellikle diyabet uzun süredir devam ediyorsa, herhangi bir böbrek belirtisi beklemeden düzenli kontrollerin yapılması önemlidir.
Diyabetik böbrek hastalığında ortaya çıkan değişikliklerin tamamen geri dönüp dönemeyeceği hastalığın hangi aşamada olduğuna ve böbreklerdeki hasarın düzeyine bağlıdır. Erken dönemde fark edilen albumin artışı gibi değişiklikler, uygun tedavi ve risk faktörlerinin kontrolüyle azalabilir veya stabil hale gelebilir.
Böbrek fonksiyonlarında kalıcı ve ileri düzeyde kayıp meydana geldiğinde ise mevcut hasarın tamamen geri döndürülmesi her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle erken tanı ve düzenli takip, diyabetik böbrek hastalığının yönetiminde önem taşır.
İlerleyen diyabetik böbrek hastalığı, böbrek fonksiyonlarında kalıcı azalmaya ve ileri evre kronik böbrek hastalığına yol açabilir. Ancak hastalığın seyri her kişide aynı değildir.
Böbrek fonksiyonlarının ne kadar etkilendiği eGFR, idrar albumin düzeyi ve zaman içerisindeki değişimler takip edilerek değerlendirilir. Kan şekeri ve tansiyon kontrolü ile uygun tedavi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
İleri evre böbrek hastalığı geliştiğinde diyaliz veya böbrek nakli gibi böbrek yerine koyma tedavileri gündeme gelebilir.
Böbrek yetmezliği hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için “Böbrek Yetmezliği Nedir? | Belirtileri Nedir?” başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Diyabetik böbrek hastalığının değerlendirilmesinde Nefroloji ve Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümleri önemli rol oynar. Endokrinoloji diyabetin ve kan şekeri kontrolünün yönetilmesiyle ilgilenirken, Nefroloji böbrek fonksiyonlarındaki değişiklikleri ve böbrek hastalığını değerlendirir.
İdrarda albumin veya protein bulunması, eGFR değerinde düşüş ya da böbrek fonksiyonlarında başka bir anormallik saptanması durumunda Nefroloji değerlendirmesi gerekebilir. Diyabetin genel kontrolü ise hastanın durumuna göre İç Hastalıkları veya Endokrinoloji tarafından takip edilebilir.
Böbrek hastalıklarında hangi durumlarda Nefroloji veya Üroloji bölümüne başvurulması gerektiğini öğrenmek için “Böbrek Hastalıkları Nelerdir? Böbrek Hastalıklarına Hangi Bölüm Bakar?” başlıklı ana makalemizi inceleyebilirsiniz.
Diyabetin böbrekler üzerindeki etkileri erken dönemde belirgin şikâyetlere neden olmayabileceğinden düzenli takip önemlidir. Kan şekeri kontrolünün yanı sıra idrar albumin düzeyi, kreatinin ve eGFR gibi değerlerin belirli aralıklarla değerlendirilmesi böbrek sağlığındaki değişikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.
A Life Sağlık Grubu'nda diyabet ve böbrek sağlığıyla ilgili değerlendirmeler, hastanın genel durumu ve laboratuvar sonuçları doğrultusunda ilgili uzmanlık dalları tarafından planlanabilir. Diyabetik böbrek hastalığı şüphesinde tanı ve takip süreci, böbrek fonksiyonları ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınarak kişiye özel olarak oluşturulur.
Lütfen size ulaşabilmek için aşağıdaki alanları doldurunuz
7/24 tüm soru ve sorunlarınız için buradayız.
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Randevu ve sağlık hizmetlerimiz hakkında bilgi almak için size en uygun iletişim kanalını seçebilirsiniz.
E-Sonuç 
0 (850) 888 54 33
E-Randevu 
E-Randevu 
0 (850) 888 54 33
WhatsApp
E-Sonuç