Ayak ve ayak bileğinde ödem, dokular arasındaki boşluklarda fazla sıvı birikmesiyle ortaya çıkan şişliktir. Gün içerisinde uzun süre ayakta kalındığında veya hareketsiz oturulduğunda ayak bileklerinde belirginleşebilir. Bazı kişilerde sabah daha hafif olan şişlik, gün ilerledikçe artabilir ve ayakkabıların sıkmasına veya çorapların ciltte belirgin iz bırakmasına neden olabilir.
Ödem yalnızca ayak bileğinin çevresinde değil, ayağın üst kısmında, parmaklarda ve gerektiğinde alt bacakta da görülebilir. Şişliğin tek veya iki taraflı olması, ne kadar süredir devam ettiği ve ağrı, kızarıklık ya da ısı artışı gibi belirtilerin eşlik edip etmediği nedenin değerlendirilmesinde önemlidir.
Vücutta ödemin genel nedenleri hakkında ayrıntılı bilgi için Ödem Nedir? Neden Olur ve Nasıl Geçer? başlıklı içeriğimize göz atabilirsiniz.
Ayak ve ayak bileğinde şişliğin birçok farklı nedeni olabilir. Bazı durumlarda ödem geçici olarak ortaya çıkarken, tekrarlayan veya kalıcı şişliklerde altta yatan sağlık sorunlarının araştırılması gerekebilir.
Ayak ve ayak bileği ödeminin nedeni yalnızca şişliğin görünümüne bakılarak belirlenemez. Gerekli değerlendirme, kişinin şikâyetleri ve diğer bulguları dikkate alınarak yapılır.
Uzun süre ayakta kalmak, özellikle gün boyunca hareketin sınırlı olduğu durumlarda ayak ve ayak bileklerinde şişliğe neden olabilir. Yerçekiminin etkisiyle sıvının alt ekstremitelerde birikmesi ve bacak kaslarının yeterince aktif olmaması bu şişliğin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.
Benzer şekilde masa başında uzun süre oturmak, uzun yolculuk yapmak veya saatlerce aynı pozisyonda kalmak da ayak bileklerinde geçici ödem oluşturabilir. Bu tür şişlikler genellikle hareket ettikten ve dinlendikten sonra azalabilir. Gün içinde düzenli hareket molaları vermek ve uzun süre aynı pozisyonda kalmamak şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabilir.
Ayak ödeminin en belirgin belirtisi, ayağın veya ayak bileğinin normalden daha şiş görünmesidir. Şişliğin derecesine ve nedenine göre farklı belirtiler de ortaya çıkabilir.
Ayak ve ayak bileğinde ödem belirtileri şunlar olabilir:
Bazı ödem türlerinde şişlik gün içerisinde artarken, dinlenme sonrasında azalabilir. Ancak şişliğin sürekli hale gelmesi veya giderek artması durumunda nedeninin araştırılması gerekir.
Ayak bileğinde şiş olan bölgeye parmakla birkaç saniye bastırıldığında ciltte geçici bir çukurluk oluşuyorsa buna gode bırakan ödem (pitting ödem) denir. Çukurluk genellikle baskı kaldırıldıktan sonra bir süre daha görülebilir.
Gode bırakan ödem, dokularda sıvı birikiminin göstergelerinden biridir ancak tek başına belirli bir hastalığın tanısını koydurmaz. Toplardamar yetmezliği, kalp ve böbrek hastalıkları gibi farklı durumlarda görülebilir. Bu nedenle sürekli veya nedeni bilinmeyen ayak bileği şişliğinde yalnızca gode olup olmadığına bakılarak değerlendirme yapılmamalıdır.
Ayak bileğinde ödemle birlikte ağrı bulunması, şişliğin nedeninin belirlenmesinde önemli bir ipucudur. Burkulma, bağ yaralanmaları, kırıklar, eklem sorunları veya yumuşak doku hasarları sonrasında bölgede inflamasyona bağlı şişlik ve ağrı gelişebilir.
Özellikle bir travmanın hemen ardından başlayan şişlikte morarma, hareket kısıtlılığı ve üzerine basmakta zorlanma da görülebilir. Böyle durumlarda şişliğin yalnızca ödem olarak değerlendirilmesi yerine yaralanmanın derecesinin belirlenmesi önemlidir.
Bunun yanında enfeksiyonlar veya damar kaynaklı sorunlar da ağrılı şişliğe neden olabilir. Ani başlayan tek taraflı şişlik, özellikle baldır veya bacakta ağrı, hassasiyet, kızarıklık ya da ısı artışıyla birlikteyse damar pıhtısı açısından değerlendirme gerekebilir.
Tek ayakta veya tek ayak bileğinde gelişen şişliğin birçok nedeni olabilir. Ayak bileği burkulması, darbe, enfeksiyon, eklem veya tendon sorunları bunlardan bazılarıdır.
Bununla birlikte tek taraflı ve açıklanamayan şişlik, özellikle aniden ortaya çıktıysa damar kaynaklı problemlerin de araştırılmasını gerektirebilir. Derin ven trombozunda bacakta şişlik, ağrı, hassasiyet, sıcaklık artışı veya cilt renginde değişiklik görülebilir; ancak bazı kişilerde belirgin belirti olmayabilir.
Bu nedenle tek ayakta aniden ortaya çıkan ve nedeni açıklanamayan şişliğin evde yalnızca ödem söktürücü yöntemlerle giderilmeye çalışılması doğru değildir.
İki ayakta veya iki ayak bileğinde aynı anda görülen şişlik daha çok vücudun genel sıvı dengesi, dolaşım veya yaşam tarzıyla ilişkili nedenlerle ortaya çıkabilir. Uzun süre ayakta kalmak veya oturmak, fazla tuz tüketmek, gebelik ve bazı ilaçlar bu duruma neden olabilir.
Toplardamar yetmezliği de özellikle gün sonunda iki ayakta ve ayak bileğinde şişliğe yol açabilir. Bunun yanında kalp, böbrek veya karaciğer hastalıklarında vücudun sıvı dengesinin etkilenmesine bağlı olarak her iki bacakta ödem görülebilir.
Şişlik sürekli devam ediyorsa, giderek artıyorsa veya yüzde, ellerde ya da karın bölgesinde de şişlik görülüyorsa altta yatan nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Ayak ve ayak bileğindeki ödemin nasıl geçeceği, şişliğin nedenine bağlıdır. Uzun süre oturma veya ayakta kalma gibi geçici nedenlerle oluşan hafif ödemlerde hareket etmek, dinlenirken ayağı uygun şekilde yükseltmek ve uzun süre aynı pozisyonda kalmamak yardımcı olabilir.
Ayakları sıkan ayakkabı ve çoraplardan kaçınmak da şikâyetin azalmasına katkı sağlayabilir. Fazla tuz tüketiminin azaltılması, bazı kişilerde vücudun sıvı tutma eğiliminin kontrolüne yardımcı olabilir.
Ancak kalp, böbrek, karaciğer, damar veya lenf sistemi kaynaklı ödemlerde yalnızca evde uygulanabilecek yöntemlere güvenilmemelidir. Bu durumlarda öncelikle şişliğe neden olan sağlık sorununun belirlenmesi ve buna uygun tedavinin planlanması gerekir.
Vücuttaki ödemin azaltılması ve ödem atma konusunda ayrıntılı bilgi için Ödem Nedir? Ödem Nasıl Atılır? başlıklı içeriğimize göz atabilirsiniz.
Ayak bileği burkulması sonrasında oluşan şişlik, yaralanmaya bağlı inflamasyon ve dokulardaki sıvı birikimi nedeniyle gelişebilir. Şişliğe ağrı, morarma ve hareket kısıtlılığı eşlik edebilir.
Burkulmanın hafif olduğu durumlarda dinlenme, yaralı bölgeyi uygun şekilde yükseltme ve sağlık profesyonelinin önerdiği uygulamalar şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Ancak ayağın üzerine basamama, belirgin şekil bozukluğu, şiddetli ağrı, hızla artan şişlik veya ciddi travma varsa kırık ya da daha önemli bir yaralanma açısından değerlendirme gerekebilir.
Burkulma sonrasında şişliğin beklenen sürede azalmasına rağmen devam etmesi veya giderek kötüleşmesi durumunda da sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Nedeni ciddi olmayan hafif ayak ödemlerinde günlük yaşamda bazı düzenlemeler şişliğin azalmasına yardımcı olabilir.
Bu uygulamaların her ödem türünü ortadan kaldırması beklenmez. Özellikle sürekli veya tekrarlayan şişliklerde temel nedenin belirlenmesi gerekir.
Ayak bileğindeki şişlik için internette veya eczanelerde “ödem söktürücü” olarak sunulan farklı ürünler bulunabilir. Ancak ayak ödeminin nedeni bilinmeden idrar söktürücü ilaç veya benzeri ürünlerin kullanılması uygun değildir.
Diüretikler bazı hastalıklara bağlı sıvı birikimlerinin tedavisinde doktor tarafından kullanılabilir. Ancak her ayak şişliği vücudun fazla su tutmasından kaynaklanmaz; burkulma, damar problemi, enfeksiyon veya başka bir sağlık sorunu da şişliğe yol açabilir. Bu nedenle tedavi, şişliğin nedenine göre planlanmalıdır.
Kompresyon ürünleri, özellikle bazı toplardamar dolaşımı sorunlarına bağlı bacak ve ayak bileği şişliklerinin kontrolünde kullanılabilir. Ancak kompresyon çorabının uygunluğu, basınç düzeyi ve kullanım süresi kişinin durumuna göre değişebilir.
Özellikle damar hastalığı, diyabet veya başka kronik sağlık sorunları bulunan kişilerde kompresyon ürününün doktor değerlendirmesi sonrasında kullanılması daha güvenlidir. Yanlış basınç veya uygun olmayan kullanım bazı kişilerde sorunlara yol açabilir.
Gebelik sırasında özellikle ilerleyen dönemlerde ayak ve ayak bileklerinde şişlik görülebilir. Gebelikte vücuttaki sıvı miktarının artması ve büyüyen rahmin bacak damarları üzerindeki etkisi, alt ekstremitelerde sıvı birikimine katkıda bulunabilir.
Hafif ve iki taraflı ayak şişliği gebelikte sık görülebilir. Bununla birlikte ani başlayan veya belirgin şekilde artan şişlik, özellikle yüz ve ellerde şişme, şiddetli baş ağrısı, görme değişiklikleri, üst karın ağrısı veya nefes darlığı gibi belirtilerle birlikteyse gebelikte yüksek tansiyon ve preeklampsi gibi durumlar açısından acil değerlendirme gerekebilir.
Ayak ve ayak bileğindeki şişlik bazen yalnızca uzun süre ayakta kalma, hareketsizlik veya günlük yaşam alışkanlıklarından kaynaklanabilir. Ancak sürekli tekrarlayan, giderek artan veya başka belirtilerle birlikte görülen ayak ödemi, toplardamar dolaşımı, lenf sistemi, kalp, böbrek ya da karaciğer gibi farklı sistemleri etkileyen sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir. Özellikle her iki ayakta belirgin ve kalıcı şişlik olması veya tek ayakta aniden gelişen ödem görülmesi durumunda altta yatan nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Toplardamarların kanı bacaklardan kalbe geri taşımasında sorun olduğunda kan bacaklarda daha fazla birikebilir. Bu durum özellikle günün ilerleyen saatlerinde ayak bileklerinde ve alt bacaklarda şişlik oluşmasına neden olabilir. Varis, venöz yetmezlik, bacaklarda ağırlık, yorgunluk ve ciltte zamanla meydana gelen değişiklikler eşlik edebilir. Şikâyetlerin uzun süre devam etmesi durumunda damar dolaşımının değerlendirilmesi önemlidir.
Lenfödem, lenf sıvısının dokulardan yeterince uzaklaştırılamaması sonucunda gelişen şişliktir. Ayak ve bacaklarda sürekli veya tekrarlayan şişlik meydana gelebilir ve zamanla dokularda sertleşme veya ciltte gerginlik görülebilir. Lenfödem doğuştan ortaya çıkabileceği gibi bazı ameliyatlar, kanser tedavileri veya lenf sisteminin hasar gördüğü durumlar sonrasında da gelişebilir. Tedavide kompresyon, uygun egzersiz, cilt bakımı ve gerektiğinde manuel lenf drenajı gibi yöntemler kullanılabilir.
Lenfödem hakkında daha ayrıntılı bilgi için Lenfödem Nedir? Lenfödem Tedavisi Nasıl Yapılır? başlıklı içeriğimize bağlantı verilebilir.
Bazı kalp hastalıklarında kalbin kanı yeterince etkili pompalayamaması vücutta sıvı birikmesine yol açabilir. Bu sıvı özellikle ayak, ayak bileği ve bacaklarda şişlik şeklinde fark edilebilir. Nefes darlığı, çabuk yorulma veya kısa sürede kilo artışı gibi başka belirtiler de eşlik edebilir. Yeni başlayan veya giderek artan ayak ödeminin bu tür belirtilerle birlikte görülmesi durumunda tıbbi değerlendirme önemlidir.
Böbrekler vücuttaki sıvı ve tuz dengesinin düzenlenmesinde önemli rol oynar. Böbreklerin bu işlevinin bozulduğu bazı hastalıklarda vücutta fazla sıvı birikebilir ve ayak, ayak bileği ve bacaklarda şişlik gelişebilir. Böbrek kaynaklı ödem yalnızca ayaklarda görülmeyebilir; göz çevresi veya vücudun diğer bölgelerinde de şişlik oluşabilir. İdrar değişiklikleri, yüksek tansiyon veya başka belirtilerle birlikte tekrarlayan ödem varsa böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekebilir.
Karaciğer hastalıkları da vücudun sıvı dengesini etkileyerek ayak ve bacaklarda ödeme katkıda bulunabilir. Özellikle ileri karaciğer hastalıklarında bacaklardaki şişliğe karın bölgesinde sıvı birikimi de eşlik edebilir. Ciltte veya gözlerde sararma, halsizlik ve iştahsızlık gibi başka belirtiler hastalığın nedenine göre ortaya çıkabilir. Karaciğer hastalığı bulunan kişilerde yeni başlayan veya artan ödemin doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Derin ven trombozu (DVT), bacağın derin toplardamarlarından birinde kan pıhtısı oluşmasıdır. Özellikle tek ayakta veya bacakta ani başlayan şişlik, ağrı, hassasiyet, sıcaklık artışı veya cilt renginde değişiklik görülebilir. Uzun süre hareketsiz kalmak, bazı ameliyatlar, gebelik ve daha önce pıhtı öyküsü bulunması gibi durumlar riski artırabilir. Pıhtının akciğerlere ulaşması halinde ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi veya kanlı öksürük gibi ciddi belirtiler ortaya çıkabilir ve acil yardım gerekir.
Tanı sürecinde öncelikle şişliğin ne zaman başladığı, tek veya iki ayakta bulunup bulunmadığı, gün içinde değişip değişmediği ve ağrı, kızarıklık, travma veya nefes darlığı gibi belirtilerin eşlik edip etmediği değerlendirilir.
Kişinin kullandığı ilaçlar, gebelik durumu, daha önce geçirdiği ameliyatlar, uzun süre hareketsiz kalma öyküsü ve mevcut kalp, böbrek, karaciğer veya damar hastalıkları da dikkate alınır.
Gerekli görülürse kan ve idrar testleri, damar Doppler ultrasonografisi veya başka görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Örneğin tek taraflı ani şişlik ve pıhtı şüphesi varsa damarların Doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi gerekebilir. Hangi testlerin yapılacağı kişinin muayene bulgularına göre belirlenir.
Ayak ve ayak bileği şişliği her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir:
Ayak veya bacak şişliğiyle birlikte ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, ciddi baş dönmesi veya kanlı öksürük ortaya çıkması acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler akciğer embolisi veya başka ciddi kalp-akciğer sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Ödemin altında yatan neden devam ettiği sürece ayak ve ayak bileğindeki şişlik tekrarlayabilir. Örneğin toplardamar yetmezliği, lenfödem, bazı ilaçlar veya kronik hastalıklar devam ettiği sürece dönem dönem şişlik görülebilir.
Bu nedenle yalnızca şişliği geçirmeye çalışmak yerine, tekrarlayan ödemin nedenini belirlemek önemlidir. Özellikle günlük yaşam düzenlemelerine rağmen şişlik devam ediyor veya giderek daha sık ortaya çıkıyorsa sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.
Ayak ve ayak bileğinde nedeni bilinmeyen, tekrarlayan veya uzun süren ödem için ilk değerlendirme İç Hastalıkları (Dahiliye) tarafından yapılabilir. Muayene sonucunda şişliğin nedenine göre farklı uzmanlık dallarına yönlendirme yapılabilir.
Örneğin damar kaynaklı şikâyetlerde Kalp ve Damar Cerrahisi, kalp hastalığı şüphesinde Kardiyoloji, böbrek kaynaklı durumlarda Nefroloji, travma veya eklem kaynaklı şişliklerde Ortopedi ve Travmatoloji değerlendirmeye dahil olabilir. Lenf sistemiyle ilişkili şişliklerde ise ilgili uzmanlık alanları tarafından değerlendirme ve tedavi planlanabilir.
Ankara'da ayak veya ayak bileği ödemi nedeniyle sağlık kuruluşuna başvururken hangi bölüme gidileceği, şişliğin süresi, tek veya çift taraflı olması, ağrı ve diğer eşlik eden belirtilere göre belirlenebilir.
Ayak ve ayak bileğinde ödem, dokularda fazla sıvı birikmesine bağlı olarak oluşan yaygın bir şikâyettir. Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak gibi geçici nedenlerden kaynaklanabileceği gibi toplardamar yetmezliği, lenfödem, gebelik, bazı ilaçlar, kalp ve böbrek hastalıkları veya ayak bileği yaralanmalarıyla da ilişkili olabilir.
Tek ayakta aniden başlayan şişlik, ağrı, kızarıklık veya ısı artışı varsa damar pıhtısı gibi nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir. Şişliğe nefes darlığı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır. Ödemin tedavisi ise şişliğin nedenine göre planlanır.
A Life Sağlık Grubu, ayak ve ayak bileğinde ödem gibi şikâyetlerin değerlendirilmesinde ilgili uzmanlık alanlarına başvurmanız için sağlık hizmetleri sunmaktadır.
Lütfen size ulaşabilmek için aşağıdaki alanları doldurunuz
Ayak ve ayak bileğinde ödem; uzun süre ayakta kalma veya oturma, fazla tuz tüketimi, sıcak hava, gebelik, bazı ilaçlar ve dolaşım sorunları gibi birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Sürekli veya tekrarlayan ödem ise toplardamar yetmezliği, lenfödem, kalp, böbrek veya karaciğer hastalıklarıyla ilişkili olabilir.
Ödemin geçmesi öncelikle nedenine bağlıdır. Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak, ayağı dinlenme sırasında yükseltmek, düzenli hareket etmek ve doktor tarafından önerilmişse kompresyon ürünlerinden yararlanmak şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Kalıcı veya belirgin ödemde altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir.
Her ayak bileği ödemi ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak aniden ortaya çıkan, tek taraflı olan, giderek artan veya ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışıyla birlikte görülen ödemin nedeni araştırılmalıdır. Nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Tek ayakta gelişen ödem; burkulma, darbe, enfeksiyon, toplardamar sorunları veya derin ven trombozu gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Özellikle şişlik aniden başladıysa ve ağrı, kızarıklık veya bacakta sıcaklık artışı varsa gecikmeden doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.
İki ayakta görülen ödem uzun süre ayakta kalma, hareketsizlik, sıcak hava veya fazla tuz tüketimi gibi günlük nedenlerle oluşabilir. Bunun yanında toplardamar yetmezliği, kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları ve bazı karaciğer hastalıkları da iki taraflı ayak ve ayak bileği ödemine neden olabilir.
Ödemin kendisi her zaman ağrıya neden olmaz. Ancak dokulardaki sıvı birikiminin artmasıyla gerginlik, dolgunluk ve rahatsızlık hissi oluşabilir. Ödemle birlikte belirgin ağrı, kızarıklık veya sıcaklık artışı varsa altta yatan nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Burkulma sonrasında bağ ve çevre dokularda oluşan hasara bağlı olarak ayak bileğinde şişlik gelişebilir. Hafif yaralanmalarda şişlik zamanla azalırken daha ciddi bağ yaralanmalarında iyileşme daha uzun sürebilir. Şişlik ve ağrı giderek artıyorsa veya ayağın üzerine basmak zorlaşıyorsa doktor değerlendirmesi gerekebilir.
Ödemin nedenine göre bazı durumlarda diüretik olarak adlandırılan ilaçlar kullanılabilir. Ancak bu ilaçların doktor önerisi olmadan kullanılması doğru değildir. Çünkü gereksiz veya yanlış kullanımları sıvı ve elektrolit dengesizliklerine yol açabilir ve altta yatan sorunun değerlendirilmesini geciktirebilir.
Kompresyon çorapları özellikle toplardamar dolaşımıyla ilişkili bazı ödem türlerinde doktor önerisiyle kullanılabilir. Ancak her ödem durumunda uygun olmayabilir. Özellikle atardamar dolaşımıyla ilgili sorunları bulunan kişilerde kompresyon uygulamasının uygunluğu önceden değerlendirilmelidir.
Hamilelik sırasında vücuttaki sıvı miktarının artması ve büyüyen rahmin dolaşım üzerindeki etkileri nedeniyle ayak ve ayak bileklerinde şişlik görülebilir. Özellikle günün ilerleyen saatlerinde artan hafif ödem sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak ani ve belirgin şişlik, özellikle yüzde veya ellerde şişmeyle birlikte ortaya çıkıyorsa gebelikte değerlendirilmesi gereken durumlar açısından doktora başvurulmalıdır.
İlk değerlendirme için İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümüne başvurulabilir. Şikâyetin nedenine göre Kalp ve Damar Cerrahisi, Kardiyoloji, Nefroloji, Romatoloji veya başka bir uzmanlık alanına yönlendirme yapılabilir. Travma veya burkulma sonrası gelişen ödemlerde ise Ortopedi ve Travmatoloji değerlendirmesi gerekebilir.
Ödem sürekli tekrarlıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa doktor değerlendirmesi uygun olur. Özellikle tek ayakta aniden gelişen şişlik, belirgin ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışı gibi bulgular daha hızlı değerlendirilmelidir. Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi ciddi belirtilerle birlikte ortaya çıkan ödemde ise acil tıbbi yardım alınmalıdır.
7/24 tüm soru ve sorunlarınız için buradayız.
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Randevu ve sağlık hizmetlerimiz hakkında bilgi almak için size en uygun iletişim kanalını seçebilirsiniz.
E-Sonuç 
0 (850) 888 54 33
E-Randevu 
E-Randevu 
0 (850) 888 54 33
WhatsApp
E-Sonuç