Karaciğer İltihaplanması Semptomları

Karaciğer iltihaplanması, tıbbi adıyla hepatit, karaciğer hücrelerinin (hepatositlerin) hasarlanıp bağışıklık yanıtıyla iltihaplanmasıdır. Nedene göre akut (haftalar–aylar) ya da kronik (≥6 ay) seyredebilir. Erken evrede çoğu hasta belirti vermeyebilir. Bu yüzden karaciğerde sorun olduğu nasıl anlaşılır sorusunun yanıtı, semptomlarla birlikte kan testleri ve görüntüleme ile netleşir.

Karaciğer ne tarafta? Sağ kaburga altındadır; diyaframa ve mide–safra yollarına komşudur. Karaciğer ağrısı genellikle sağ üst kadranda künt, baskı tarzında bir rahatsızlık şeklinde hissedilir; omuz arkasına yayılabilir, öne eğilmekle artabilir. Ancak her karaciğer hastasında ağrı beklenmez; ağrı yokluğu “sorun yok” anlamına gelmez.

Karaciğer hastalığı belirtileri erken dönemde silik, ilerledikçe belirginleşir:

• Yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık, bulantı

• Sağ üst karın ağrısı veya dolgunluk

• Sarılık (göz akı ve ciltte sararma), kaşıntı

• Koyu renkli idrar, aç renkli dışkı

• Ateş (özellikle akut iltihap ve enfeksiyonlarda)

• Karında şişlik (asit), bacaklarda ödem

• Kolay morarma–kanama, burun dişi eti kanamaları

• Bilinç bulanıklığı, uyku–uyanıklık tersine dönmesi (ileri evrede hepatik ensefalopati)

• Ciltte örümcek benzeri damarlar, avuç içi kızarıklığı

Bu bulguların bir kısmı karaciğer iltihaplanması belirtileri ile örtüşür; özellikle sarılık, koyu idrar ve kaşıntı hepatite işaret edebilir.

Karaciğer iltihaplanması neden olur? Başlıca nedenler:

• Viral hepatitler: Hepatit A, B, C, D, E

• İlaç/bitkisel ürün toksisitesi: Parasetamol doz aşımı, bazı antibiyotikler; kontrolsüz bitkisel tedaviler

• Alkole bağlı hepatit

• Metabolik ve yağlanma: Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer (NAFLD/NASH)

• Otoimmün hepatit: Bağışıklık sisteminin karaciğere saldırması

• Metabolik hastalıklar: Hemokromatoz (demir), Wilson (bakır) vb.

• İshal/seyahat sonrası gıda–su kaynaklı enfeksiyonlar (A/E)

Nedeni saptamak, karaciğer iltihaplanması tedavisi için yön belirler.

Karaciğer iltihaplanması tehlikeli mi? Evet, özellikle fulminan hepatit (hızlı karaciğer yetmezliği), siroz ve karaciğer kanseri riskleri nedeniyle ciddiye alınmalıdır. Aşağıdaki acil uyarı işaretleri varsa derhâl başvurun:

• Hızla artan sarılık, şiddetli kusma, bilinç bulanıklığı

• Yoğun kaşıntı, koyu idrar–beyaz dışkı

• Giderek artan karın şişliği, nefes darlığı

• Kanama eğilimi

• Karaciğer dokusunun iltihaplanması hepatitin kendisidir. Karaciğer zarı iltihaplanması (Glisson kapsülü/perihepatit) daha çok üst karında keskin ağrı ve hareketle artış yapabilir.

• Akciğer ve karaciğer iltihaplanması birlikte görülebilir: Ağır enfeksiyonlarda (örn. zatürre/sepsis) karaciğer enzimleri yükselebilir; COVID-19 gibi durumlarda geçici transaminit görülebilir.

• Kan testleri: ALT, AST, ALP, GGT, bilirubin, INR, albumin

• Viral markerlar: HBsAg, anti-HCV vb.

• Otoimmün ve metabolik panel: ANA, SMA; demir, ferritin, serüloplazmin vb.

• Görüntüleme: Ultrason, gerektiğinde elastografi (fibrozisi ölçer), MR/BT

• Biyopsi: Nedeni ve evreyi netleştirmek için seçilmiş olguda

Karaciğere hangi bölüm bakar? Öncelik Gastroenteroloji/Hepatoloji’dedir. Enfeksiyon odaklı olgularda Enfeksiyon Hastalıkları, genel değerlendirmede Dahiliye devreye girer. Çocuk olguları Çocuk Gastroenterolojisi izler.

Karaciğer iltihaplanması nasıl geçer? Temel ilke, nedene yönelik tedavi + karaciğeri korumadır.

Nedene Yönelik

Viral hepatit:

• Hepatit A/E çoğunlukla kendini sınırlar; istirahat–destek tedavisi
• Hepatit B: Bazı olgularda entekavir/tenofovir gibi antiviraller
• Hepatit C: Kısa süreli doğrudan etkili antiviraller ile yüksek kür

Otoimmün hepatit: Steroid ± immünsüpresan

İlaç/zehirlenme: Nedeni kesmek; parasetamol doz aşımında N-asetilsistein

Alkol: Tam alkol bırakma, beslenme desteği

Yağlı karaciğer/NASH: Kilo kaybı, insülin direncine yönelik tedaviler

Karaciğeri Koruma–Destek

• Alkol ve gereksiz ilaçlardan kaçınma (özellikle ağrı kesiciler ve bitkisel karışımlar)
• Dengeli beslenme, yeterli hidrasyon, uyku
• Aşılar: Risk grubunda Hepatit A/B aşıları
• Yakın izlem: Enzimler, INR, bilirubin; gerektiğinde hastaneye yatırma

Karaciğer iltihaplanması ne iyi gelir?

• Beslenme: Sebze–meyve, tam tahıl, balık–zeytinyağı ağırlıklı; şekerli–işlenmiş gıdaları azaltın.

• Kilo yönetimi: Yağlı karaciğerde %7–10 kilo kaybı belirgin yarar sağlar.

• Egzersiz: Haftada en az 150 dk orta tempolu yürüyüş.

• İlaç uyumu: Hekimin düzenlediği antiviraller/immünsüpresanlar düzenli kullanılmalı.

• Alkol: Tamamen bırakılmalı.

Karaciğer iltihaplanması bitkisel tedavisi başlığı altında pazarlanan ürünlerin önemli bir kısmı ilaç etkileşimi ve karaciğer toksisitesi riski taşır. “Doğal” etiketi güvenli olduğu anlamına gelmez. Her takviye hekim onayıyla kullanılmalıdır; aksi hâlde tablo kötüleşebilir.

Karaciğer iltihaplanması kendi kendine iyileşir mi? Nedene bağlıdır. Hepatit A/E gibi bazı akut enfeksiyonlar kendini sınırlayabilir. Ancak B/C hepatit, otoimmün ya da yağlı karaciğer kronikleşebilir; siroz ve kanser riskini artırır. Bu nedenle “bekleyip geçer” yaklaşımı doğru değildir; erken tanı ve takip şarttır.

Çocuklarda karaciğer iltihaplanması genellikle viral nedenlidir; bebek ve küçük çocuklarda sarılık, beslenme güçlüğü, koyu idrar ve soluk dışkı dikkat çekicidir. Bazı kalıtsal/metabolik hastalıklar (ör. Wilson) çocuklukta belirti verebilir. Çocuk Gastroenterolojisi izlemi gerekir; aşılar (Hepatit A/B) kritik koruma sağlar.

• Karaciğer iltihaplanması ne anlama geliyor?
Karaciğer hücrelerinin hasar–iltihap süreci; nedeni viral, toksik, otoimmün, metabolik olabilir.

• Karaciğer iltihaplanması tehlikeli mi?
Evet; yetmezlik, siroz ve kanser riski nedeniyle ciddiyetle izlenmelidir.

• Karaciğer iltihaplanması nasıl geçer?
Nedene yönelik tedavi (antiviral/immünsüpresan/ilaç kesimi) + karaciğeri koruyan yaşam tarzı ile.

• Karaciğer ağrısı nerededir?
Sağ kaburga altı (sağ üst kadran); her hastada ağrı olmayabilir.

• Karaciğere hangi bölüm bakar?
Gastroenteroloji/hepatoloji; çocukta çocuk gastroenterolojisi.

• Akciğer ve karaciğer iltihaplanması birlikte olur mu?
Ağır sistemik enfeksiyonlarda karaciğer enzimleri yükselebilir; birlikte yönetim gerekebilir.

A Life’ta Gastroenteroloji/Hepatoloji ekibimiz; kan testleri, ultrason–elastografi, gerekirse MR/biyopsi ile tanınızı netleştirir. Nedene yönelik kişiselleştirilmiş tedavi, beslenme–egzersiz danışmanlığı ve yakın izlemle karaciğerinizi korumayı hedefliyoruz. Şüpheli bulgularınız varsa gecikmeden randevu alın; erken müdahale uzun dönem sonuçları belirler.