Ağız Kanseri: Belirtileri ve Nedenleri

Agız kanseri, dünya genelinde sık görülen kanser türlerinden biridir. Baş-boyun kanserleri kategorisinde önemli bir yer tutar. Dudaklar, yanakların iç kısmı, dil, damak, diş etleri ve ağız tabanı dahil olmak üzere kanser oluşan bölgelerdir. Hücrelerin kontrolsüz ve anormal bir şekilde çoğalmasıdır.

Erken evrede teşhis edildiğinde tedavi başarısı yüksek olan bir kanser türüdür. Ne yazık ki belirtileri genellikle göz ardı edildiği için ileri evrelerde saptanabilmektedir.

Bu makalede, ağzın içinde kanser ile ilgili bilinmesi gerekenleri açıklayacağız. Belirtilerini, nedenlerini ve modern tedavi yaklaşımlarını detaylı bir şekilde ele alacağız.

Ağız kanserinin erken teşhisi, belirtilerin doğru yorumlanmasına bağlıdır. Çoğu insan, ağız içindeki değişiklikleri basit aftlar veya enfeksiyonlar olarak görme eğilimindedir. Ancak, belirli semptomların iki haftadan uzun sürmesi durumunda mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.

En sık görülen oral kanserinin belirtileri şunlardır:

• İyileşmeyen Yaralar: Kanser ve ağız yarası arasındaki en belirgin fark, normal aftların 7-10 gün içinde iyileşmesidir. Kanserli lezyonlar ise iyileşmez, büyüyebilir ve ağrısız olabilir.
• Renk Değişiklikleri: Ağız içinde, dilde veya yanakta beyaz (lökoplaki) veya kırmızı (eritroplaki) lekelerin veya plakların ortaya çıkması. Özellikle yanak içi kırmızı nokta veya kadifemsi kırmızı alanlar yüksek risklidir.
• Kanama ve Şişlik: Ağız içinde belirgin bir sebep olmaksızın kanama olabilir. Ağız içinde kan toplanması veya yeni oluşan şişliklerde belirtisidir.
• Ağrı ve Hissiyat Kaybı: Yutkunurken, çiğnerken veya konuşurken ağrı hissetmek. Ağız, yüz veya boyun bölgesinde uyuşukluk veya his kaybı.
• Diğer Belirtiler: Ses kısıklığı, boğazda bir şey takılmış hissi, dişlerde sallanma veya protez uyumunun bozulması da belirtileridir.

Hastalar, neyle karşı karşıya olduklarını anlamak için sıkça ağız kanseri belirtileri resimli veya ağız kanseri fotoğrafları araştırırlar. Ağız içi kanseri fotoğrafları, genellikle ülserleşmiş, kenarları düzensiz, kırmızı veya beyaz renkli lezyonları gösterir.

Ancak, kanser görüntüsü tek başına tanı koymak için yeterli değildir. Ağız kanseri teşhisi nasıl konur sorusunun cevabı, klinik muayene ve biyopsidir.

Ağız kanseri taraması genellikle rutin diş muayeneleri sırasında başlar. Bu nedenle diş hekiminiz, kanserin erken teşhisinde kilit bir role sahiptir. Şüpheli bir lezyon fark edildiğinde, süreç şöyle işler:

1. Fizik Muayene: Doktor, ağız içini, dilin altını, yanakları ve boğazı detaylıca inceler.
2. Biyopsi: Ağız kanserinin teşhisi için altın standart biyopsidir. Şüpheli bölgeden küçük bir doku parçası alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.
3. Görüntüleme Testleri: Kanser teşhisi konulursa, kanserin boyutunu ve yayılımını görmek için testler yapılır. BT, MR veya PET-CT gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Hastaların merak ettiği bir diğer konu da ağız kanseri kan tahlilinde çıkar mı sorusudur. Ağız kanseri doğrudan bir kan tahlili ile teşhis edilemez. Ancak kan tahlilleri hastanın genel sağlık durumunu ve enfeksiyon belirteçlerini görmek için istenebilir.

Büyük ölçüde yaşam tarzı alışkanlıklarına dayanır. Ağız kanseri nedenleri arasında en güçlü faktörler tütün ve alkol kullanımıdır.

• Tütün ve Alkol: Sigara, puro, pipo içmek veya tütün çiğnemek en büyük risk faktörüdür. Alkol tüketimi, özellikle tütünle birlikte kullanıldığında bu riski katbekat artırır.
• HPV Enfeksiyonu: Özellikle orofarenks (boğazın orta kısmı) kanserlerinde İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonu önemli bir risk faktörüdür.
• Güneş Işığı: Dudak kanserleri için uzun süre güneşe maruz kalmak risklidir.
• Diğer Faktörler: Zayıf bir bağışıklık sistemi, kötü ağız hijyeni ve yetersiz beslenme de riski artıran diğer etkenlerdir.

Tüm kanserlerde olduğu gibi, kanserin evreleri de tedavinin seyrini belirler. Kanserin evreleri, genellikle 1'den 4'e kadar sınıflandırılır.

• Erken Evre (Evre 1 ve 2): Kanser küçüktür, lokaldir ve yakındaki lenf düğümleri gibi diğer bölgelere yayılmamıştır.
• İleri Evre (Evre 3 ve 4): Kanser büyümüş, lenf düğümlerine veya vücudun uzak bölgelerine yayılmıştır. Ağız kanserinde 4 evre, kanserin en ilerlemiş ağız kanseri halidir.

Tedavisi, kanserin evresine, yerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre multidisipliner bir yaklaşımla planlanır. Ağız kanseri tedavisinde kullanılan başlıca yöntemler cerrahi, radyoterapi ve kemoterapidir.

• Cerrahi Müdahale: Genellikle ilk tedavi seçeneğidir. Tümörlü doku, çevresindeki bir miktar sağlıklı doku ile birlikte çıkarılır. Kanser, çene kemiklerini etkilemişse, çenenin bir kısmının da alınması gerekebilir.
• Radyoterapi (Işın Tedavisi): Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücreleri öldürülür.
• Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldürmek için ilaçların kullanıldığı sistemik bir tedavidir.

Tedavi süreci zorlu olabilir. Ağız kanseri ameliyatı sonrası hastaların konuşma, çiğneme ve yutma fonksiyonlarını geri kazanmaları gerekmektedir. Bunun için rekonstrüktif cerrahi ve yoğun rehabilitasyon (konuşma ve yutma terapisi) gerekebilir.

Sadece oral kanser değil, diğer kanser tedavilerinin de ağız sağlığı üzerinde ciddi yan etkileri olabilir. Özellikle baş ve boyun bölgesine uygulanan radyoterapi veya kemoterapi, mukozit adı verilen ağrılı ağız yaralarına neden olabilir.

Peki, kanser hastalarında ağız yaraları nasıl geçer? Bu süreçte ağız hijyenine maksimum özen gösterilmelidir. Doktorun önerdiği özel gargaralar kullanılmalı, ağrıyı azaltan solüsyonlardan faydalanılmalı ve yumuşak, tahriş etmeyen gıdalar tüketilmelidir.

Hastaların ve yakınlarının haklı olarak en çok endişelendiği konu "öldürür mü" sorusudur. Evet, özellikle geç teşhis edildiğinde ölümcül olabilen ciddi bir hastalıktır.

Ağız kanseri ölüm oranı, büyük ölçüde kanserin teşhis edildiği evreye bağlıdır. Erken evrede yakalanan olan hastalar için 5 yıllık sağkalım oranları %80-90'lara ulaşır. İleri evre vakalarda bu oran belirgin şekilde düşer.

Bu nedenle kanser erken teşhis hayati önemdedir. Peki, ağız kanseri hangi doktor tarafından tedavi edilir? Şüpheli bir belirti fark ettiğinizde ağız kanseri doktoru ile görüşmelisiniz.

Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı, bir Oral ve Maksillofasiyal Cerrah (Çene Cerrahı) veya bir Dermatolog olabilir. Tedavi süreci ise medikal onkolog, radyasyon onkoloğu ve cerrahtan oluşan bir ekip tarafından yönetilir.

Hastaların deneyimlerini araştırmak için ağız kanseri olanların yorumları başlıklarına bakabilirsiniz. Sürecin psikolojik ve fiziksel zorluklarını anlamaya yardımcı olabilir, ancak her hastanın deneyiminin benzersiz olduğu unutulmamalıdır.