Akciğer Grafisi Nedir?

Akciğer grafisi, tıp dilinde Toraks Radyografisi olarak da adlandırılan, göğüs kafesi, akciğerler, kalp, büyük damarlar ve diyafram gibi yapıların görüntülenmesini sağlayan temel bir tıbbi görüntüleme tekniğidir. Akciğer grafisi nedir sorusunun en basit cevabı, X ışınları kullanılarak elde edilen, göğüs boşluğunun iç yapılarının iki boyutlu (2D) görüntüsüdür.

Bu yöntem, iyonize radyasyon (X ışınları) kullanılarak çalışır. Vücuda gönderilen X ışınları, yoğunluklarına göre farklı dokular tarafından farklı oranlarda emilir.

• Kemikler (yüksek yoğunluklu kalsiyum içerirler) X ışınlarını çok emer, bu nedenle görüntüde beyaz (radyoopak) görünürler.

• Akciğerler (hava dolu boşluklardır) X ışınlarını çok az emer, bu nedenle görüntüde siyah (radyolüsen) görünürler.

• Kalp ve damarlar gibi yumuşak dokular ise gri tonlarda görünürler.

Bu kontrast farkları sayesinde hekimler, göğüs içindeki organların boyutunu, şeklini ve herhangi bir anormalliği kolaylıkla tespit edebilirler.

Akciğer grafisi, özellikle göğüs ve solunum sistemi hastalıklarının teşhisinde ve takibinde kullanılan vazgeçilmez bir tanı aracıdır. Akciğer grafisi çekilmesini gerektiren yaygın nedenler ve kullanım alanları şunlardır:

1. Solunum Yolu Hastalıkları: Öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, balgam çıkarma gibi semptomları olan hastalarda pnömoni akciğer grafisi (zatürre), tüberküloz, bronşit veya amfizem gibi hastalıkların varlığını araştırmak.

2. Kardiyovasküler Durumlar: Kalp yetmezliği (kalp büyümesi), aort anevrizması gibi durumları değerlendirmek.

3. Travma: Kaza veya yaralanma sonrası kaburga kırıkları, pnömotoraks (akciğer sönmesi) veya hemotoraks (göğüs boşluğunda kan birikmesi) gibi acil durumları saptamak.

4. Yabancı Cisimler: Özellikle çocuklarda soluk borusuna kaçan yabancı cisimleri tespit etmek.

5. Cerrahi Öncesi Değerlendirme: Büyük cerrahi operasyonlardan önce hastanın genel akciğer ve kalp sağlığını kontrol etmek.

6. Kanser Taraması: Akciğer kanserinin tespiti ve takibi.

Akciğer grafisi nasıl çekilir sorusunun cevabı, hangi pozisyonda çekildiğine bağlıdır. En sık kullanılan iki pozisyon şunlardır:

1. Posterior-Anterior (PA) Akciğer Grafisi

• PA akciğer grafisi nedir: Bu, göğüs radyografisi için standart ve en çok tercih edilen pozisyondur. Hasta ayakta durur ve göğüs ön yüzü görüntüleme cihazına (kaset veya dedektör) dayanır. X ışını kaynağı hastanın arkasında (Posterior) bulunur ve ışınlar hastanın vücudundan geçerek ön tarafta (Anterior) bulunan cihaza ulaşır.
• Avantajı: Kalp gölgesinin daha küçük ve doğal boyutunda görünmesini sağlar.

2. Anterior-Posterior (AP) Akciğer Grafisi

• Hasta yatakta veya sandalyede otururken çekilir. X ışını kaynağı hastanın önünden (Anterior) gelir ve görüntüleme cihazı hastanın arkasına (Posterior) yerleştirilir.
• Kullanım Alanı: Ayakta duramayacak kadar hasta veya durumu kritik olan yoğun bakım hastalarında tercih edilir.
• Dezavantajı: Kalp gölgesi, X ışını kaynağına yakın olduğu için normalden daha büyük görünebilir.

Akciğer grafisi nasıl alınır (veya akciğer grafisi nereden alınır) ifadesi, genellikle bu çekim sürecini ifade eder. İşlem sırasında hastadan genellikle derin bir nefes alıp tutması istenir. Bu, akciğerlerin en üst düzeyde genişlemesini sağlayarak daha net ve detaylı bir görüntü elde edilmesini sağlar. Görüntüleme süreci genellikle birkaç saniye sürer.

Akciğer grafisi nerede çekilir sorusunun cevabı ise, bu işlemin genellikle hastanelerin Radyoloji departmanlarında, polikliniklerdeki Radyografi ünitelerinde veya bazı acil servislerdeki taşınabilir röntgen cihazları ile yapıldığıdır.

Akciğer grafisi yorumlama süreci, radyoloji uzmanları ve hekimler tarafından titizlikle yapılır. Bu süreçte sistematik bir yaklaşım izlenir:

1. Teknik Değerlendirme: Grafiğin yeterli pozisyonda (PA veya AP), penetrasyon (ışın dozu) ve inspirasyon (nefes alma düzeyi) ile çekilip çekilmediği kontrol edilir.

2. Kemikler: Kaburga, klavikula (köprücük kemiği) ve omurga gibi kemik yapılar incelenerek kırık, tümör veya dejeneratif değişiklikler aranır.

3. Yumuşak Dokular: Boyun, göğüs duvarı ve diyafram altındaki yumuşak dokular değerlendirilir.

4. Kalp ve Mediyasten: Kalp boyutu ve şekli, büyük damarların durumu ve mediyasten (akciğerler arasındaki boşluk) genişliği kontrol edilir.

5. Akciğer Parankimi: Akciğer dokusu sistematik olarak taranır. Burada normal akciğer grafisi bulgularında beklenen, akciğer alanlarının her iki tarafta da siyah (hava dolu) ve damar izlerinin (beyaz çizgilenmeler) düzenli olmasıdır. Hava yollarının ve bronşların görünürlüğü, varsa nodül, infiltrasyon veya kitle gibi anormal gölgelerin varlığı araştırılır.

6. Diyafram ve Sinüsler: Diyaframın düzgünlüğü ve kostofrenik sinüslerin (akciğer ile diyafram arasındaki açı) açıklığı kontrol edilir. Bu sinüslerin küntleşmesi, plevral efüzyon (akciğer zarları arasında sıvı birikmesi) belirtisi olabilir.

Sağlıklı akciğer grafisi (veya normal akciğer grafisi), tüm bu anatomik yapıların beklenen sınırlar içinde olduğu bir görüntüyü ifade eder. Örneğin; kalp gölgesinin normal boyutlarda olması, kostofrenik sinüslerin keskin açılı olması, akciğer alanlarının simetrik, siyah ve nodülsüz görünmesi beklenir. Akciğerlerdeki damar ve bronş yapıları normal sınırlar dahilindedir ve belirgin bir patolojik yoğunlaşma, sıvı birikimi veya hava kaçağı gözlenmez.

Anormal bulgular arasında; pnömoni akciğer grafisi (zatürre) durumunda akciğerlerde görülen beyaz, yamalı infiltrasyonlar (iltihabi yoğunluk), covid akciğer grafisinde görülen genellikle bilateral (iki taraflı) ve periferik yerleşimli buzlu cam görünümleri veya kitleler sayılabilir. Bu tür bulgular, ilgili uzman tarafından daha ileri tanı yöntemleriyle (BT, MR vb.) desteklenir.

Akciğer grafisi raporu, radyoloji uzmanının filmi değerlendirdikten sonra hazırladığı resmi belgedir. Bu raporda, kullanılan teknik (PA, AP), grafinin kalitesi, anatomik yapıların ayrı ayrı değerlendirilmesi ve son olarak tespit edilen anormallikler veya normal bulgular detaylıca belirtilir. Hekim, hastanın klinik durumu ve diğer test sonuçları ile birlikte bu raporu birleştirerek nihai teşhisi koyar. Akciğer grafisi yorumlama ve raporlama süreci, doğru teşhis ve tedavi adımlarının atılması için hayati önem taşır.

1.PA Akciğer Grafisi Nedir?

PA akciğer grafisi nedir, Posterior-Anterior (Arka-Ön) pozisyonda çekilen standart göğüs röntgenidir. X ışınının hastanın arkasından girip önündeki cihaza ulaştığı bu pozisyon, kalp gölgesini doğru boyutta gösterdiği için en sık tercih edilen tekniktir.

2.Akciğer Grafisi Çekimi Ağrılı mıdır?

Hayır, akciğer grafisi çekimi tamamen ağrısız bir işlemdir. İşlem sırasında sadece birkaç saniye hareketsiz kalmanız ve nefesinizi tutmanız istenir.

3.Akciğer Grafisi Tekrarlanabilir mi?

Akciğer grafisi düşük radyasyon dozu içerir ve hekim gerekli gördüğünde, hastalığın seyrini izlemek veya tedaviye yanıtı değerlendirmek için tekrarlanabilir. Ancak tıbbi zorunluluk olmadıkça radyasyona maruz kalmamak için çekimler gerekli durumlarda yapılır.

4.Akciğer Grafisi Ne Kadar Sürede Hazır Olur?

Akciğer grafisi çekimi genellikle saniyeler sürer. Görüntünün dijital ortamda hazırlanması hızlıdır, ancak akciğer grafisi raporunun uzman bir radyolog tarafından yorumlanması ve yazılması genellikle birkaç saat sürebilir, ancak acil durumlarda hemen sonuçlandırılır.

Akciğer grafisi, solunum yolu hastalıklarından kalp sorunlarına kadar birçok durumun erken teşhisi ve takibinde kritik bir rol oynar. Doğru teknikle çekilmesi ve uzmanlar tarafından detaylı yorumlanması, başarılı bir tedavi sürecinin başlangıcıdır.

A Life Sağlık Grubu ile güvenilir ve son teknoloji görüntüleme yöntemleriyle doğru tanıya ulaşarak sağlığınızı güvence altına alabilirsiniz.