Akalazya Hastalığı Tedavisi

Yutkunma, çoğu zaman üzerinde düşünmediğimiz, nefes almak kadar doğal bir reflekstir. Ancak bu eylem, kasların ve sinirlerin karmaşık bir uyum içinde çalışmasını gerektirir. Bu uyum bozulduğunda, yutkunamama gibi ciddi ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren durumlar ortaya çıkabilir. Akalazya nedir sorusunun en temel yanıtı; yemek borusunun (özofagus) gıdaları mideye iletme görevini yerine getirememesi durumudur.

Akalazya hastaligi, nadir görülen bir motor fonksiyon bozukluğudur. Normalde, lokmayı yuttuğumuzda yemek borusunda peristaltizm adı verilen dalga benzeri kasılmalar başlar ve lokmayı aşağı iter.

Eş zamanlı olarak, yemek borusunun alt ucundaki kapakçık gevşeyerek gıdanın mideye geçişine izin verir. Hastalarda ise bu mekanizma bozulur. Yemek borusu düzgün kasılamaz ve daha da önemlisi, LES gevşemeyi başaramaz.

Semptomları genellikle yavaş yavaş başlar ve zamanla kötüleşir. Hastaların doktora başvurmasına neden olan en yaygın şikayet, "yediklerim yemek borusunda kalıyor" hissidir. Bu duruma tıp dilinde disfaji (yutma güçlüğü) denir ve hem katı hem de sıvı gıdalara karşı gelişebilir.

Başlıca belirtileri şunlardır:

• Regürjitasyon: Yiyeceklerin mideye ulaşamayıp yemek borusunda birikmesi ve sindirilmemiş halde ağza geri gelmesi.
• Göğüs Ağrısı: Genellikle yemeklerden sonra veya geceleri ortaya çıkan, göğüs kemiğinin arkasında kramp tarzında bir ağrı. Bu ağrı bazen o kadar şiddetlidir ki kalp krizi veya reflü hastalığı ile karıştırılabilir.
• Kilo Kaybı: Yutma güçlüğü ve yemek korkusu nedeniyle yetersiz beslenme sonucu istemsiz kilo kaybı.
• Öksürük ve Akciğer Sorunları: Özellikle gece yatarken, yemek borusunda biriken gıdaların soluk borusuna kaçması (aspirasyon) sonucu kronik öksürük, boğulma hissi ve zatürre gelişebilir.

Bu akalazya belirti ve bulguları, hastanın sosyal yaşamını ciddi şekilde etkiler. Yaşam kalitesinde belirgin bir düşüşe neden olur.

Akalazya neden olur sorusunun kesin yanıtı tam olarak bilinmemekle birlikte, hastalığın temelinde otoimmün bir süreç yattığı düşünülmektedir. Nedenleri arasında, bağışıklık sisteminin, yemek borusunun alt kısmındaki sinir hücrelerini yabancı algılayıp onlara saldırması yer alır.

Bu sinir hücreleri, LES'in gevşemesini sağlayan sinyalleri iletmekle görevlidir. Sinir hücreleri hasar gördükçe, LES gevşeme yeteneğini kaybeder ve sürekli kasılı kalarak gıda geçişini engeller. Hastalık bazı enfeksiyonlar veya genetik yatkınlık sonucu da ortaya çıkabilir, ancak çoğu vaka idiyopatiktir (nedeni bilinmeyen).

Akalazya hastası olan bireyler, semptomları nedeniyle genellikle ilk olarak bir gastroenteroloji uzmanına başvurur. Peki, akalazya hastalığına hangi bölüm bakar? Tanı ve tedavi süreci Gastroenteroloji ve Genel Cerrahi bölümlerinin multidisipliner yaklaşımını gerektirebilir.

Tanı koymak için kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

1. Özofagus Manometrisi (Basınç Ölçümü): Hastalığın tanısında altın standarttır. Yemek borusuna yerleştirilen ince bir kateter ile yutkunma sırasındaki kasılmalar ve LES basıncı ölçülür. Bu test, LES'in gevşemediğini ve yemek borusunda normal kasılmaların olmadığını net bir şekilde gösterir. Hastalığın tipleri de bu testle belirlenir ve tedavi seçimi bu tiplere göre yönlendirilir.
2. Baryumlu Özofagus Grafisi: Hastaya baryum içeren bir sıvı içirilir ve röntgen filmleri çekilir. Yemek borusunun alt kısmının "kuş gagası" şeklinde daraldığı ve üst kısmının gıda birikimi nedeniyle genişlediği görülür.
3. Endoskopi: Yemek borusu ve midenin kamera ile incelenmesidir. Tanı koydurmaz ancak semptomlara neden olabilecek kanser gibi diğer yapısal sorunları dışlamak için mutlaka yapılır.

Tedavisi, hastalığı tamamen iyileştirmeyi değil, LES'teki basıncı düşürerek semptomları hafifletmeyi ve gıda geçişini sağlamayı amaçlar. Hastalığın tedavisi için çeşitli tedavi yöntemleri ve akalazya tedavileri mevcuttur.

Akalazya İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi, genellikle cerrahi veya endoskopik tedavileri kaldıramayacak yaştaki veya ek hastalığı olan bireyler için geçici bir çözüm olarak düşünülür. Akalazya tedavisinde kullanılan ilaçlar (örneğin kalsiyum kanal blokerleri veya nitratlar), LES kaslarını gevşetmeyi amaçlar. Ancak ilaçların tedavisinde ve ilaç tedavisi uygulamalarında başarı oranı düşüktür ve yan etkileri olabilir.

Endoskopik Tedaviler (Botoks ve Balon)

• Botulinum Toksini (Botoks) Enjeksiyonu: Endoskopi sırasında LES kaslarına botulinum toksini enjekte edilir. Bu toksin, kasların kasılmasına neden olan sinir sinyallerini bloke ederek kasın gevşemesini sağlar. Etkisi geçicidir (genellikle 6-12 ay) ve tekrarlanması gerekir.
• Akalazya Balon Tedavisi (Pnömatik Dilatasyon): Endoskopi ile LES'e yerleştirilen özel bir balon hızla şişirilerek buradaki kas lifleri yırtılır ve genişleme sağlanır. Başarı oranı yüksektir ancak işlem sırasında yemek borusunda delinme (perforasyon) riski taşır.

Akalazya Ameliyatı

Ameliyat, özellikle genç hastalarda en etkili ve uzun vadeli tedavi seçeneği olarak kabul edilir.

• Heller Miyotomi: Bu akalazya cerrahi tedavisi veya cerrahi tedavi yöntemi, genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır. Cerrah, LES'teki kas liflerini keserek (miyotomi) kapakçığın kalıcı olarak gevşemesini sağlar. Reflüyü önlemek için genellikle fundoplikasyon adı verilen bir prosedürle birlikte uygulanır.
• POEM (Peroral Endoskopik Miyotomi): Nispeten yeni bir tekniktir. Vücutta kesi yapılmadan, ağızdan endoskopla girilerek yemek borusu duvarının altından ilerlenir ve LES kasları içeriden kesilir.

Akalazya ameliyatı olanlar genellikle hastanede kısa bir süre kalır ve semptomlarda hızlı bir düzelme yaşarlar. Hastaların deneyimlerini paylaştığı akalazya ameliyatı olanların yorumları incelendiğinde, yutma güçlüğünün büyük ölçüde ortadan kalktığı görülür.

Ancak her cerrahi işlem gibi akalazya ameliyatı riskleri ve akalazya ameliyatı sonrası tekrarlama olasılığı mevcuttur.

Beslenme, hem tedavi öncesi hem de sonrası sürecin kilit bir parçasıdır. Peki, akalazya hastaları nasıl beslenmeli?

• Tedavi Öncesi: Yavaş yemek yemek, lokmaları iyice çiğnemek semptomları hafifletebilir. Aynı zamanda yemek sırasında bol su içmek ve gazlı içeceklerden kaçınmak semptomları hafifletebilir. Akalazya beslenme tedavisi, genellikle yumuşak, püre kıvamında gıdaları içerir.
• Ameliyatı Sonrası Beslenme: Hastalar ameliyattan sonra bir süre sıvı ve püre diyet uygular. Yavaş yavaş katı gıdalara geçiş yapılır. Akalazya hastalığına ne iyi gelir sorusunun cevabı, bu süreçte beslenme uzmanının önerilerine harfiyen uymaktır.

Hastaların en çok merak ettiği sorulardan biri "hastalık ölümcül müdür?" sorusudur. Hastalık kendi başına doğrudan ölümcül değildir. Ancak tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Bunlar arasında şiddetli yetersiz beslenme, aspirasyon pnömonisi (akciğer enfeksiyonu) ve yemek borusunda yıllar içinde biriken gıdaların tahrişine bağlı olarak yemek borusu kanseri riskinde artış bulunur.

Bu nedenle hastalığın tedavisi hastalığın belirtilerini kontrol altına almak ve uzun vadeli riskleri azaltmak için şarttır. Tedavi için araştırma yaparken akalazya tedavisi ankara gibi lokasyon bazlı aramalar veya akalazya ameliyatı fiyatları gibi maliyet odaklı sorgulamalar yapılsa da, öncelik her zaman deneyimli bir cerrahi ekip ve donanımlı bir merkez olmalıdır.