Arpacık Nedir? Arpacık Nasıl Geçer?

Göz sağlığı, yaşam kalitemizi doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Ancak zaman zaman göz kapaklarımızda beliren küçük ama son derece rahatsız edici şişlikler, günlük hayatımızı zorlaştırabilir. İşte bu noktada halk arasında en sık karşılaşılan göz problemlerinden biri olan "arpacık" devreye girer.

Sabah uyandığında göz kapağında ağrılı bir yumru hisseden pek çok kişinin ilk aklına gelen sorudur. Tıbbi literatürde "hordeolum" olarak adlandırılan bu akut rahatsızlık, göz kapağındaki yağ bezlerinde veya kirpik köklerine yerleşir. Bu durum, bakteriyel bir enfeksiyon sonucunda gelişir.

A Life Sağlık Grubu olarak bu rehberde sorularınızı yanıtlayacağız. Evde arpacık tedavisi güvenli midir ve tıbbi tedavisi nasıl uygulanır gibi merak edilen tüm soruları detaylarıyla yanıtladık.

Arpacık göz kapağında kırmızı ve ağrılı bir yumru olarak ortaya çıkar. Bu yumru, en hassas bölgelerde yerleşir ve genellikle içi irin dolu bir sivilceye benzer. Göz kapaklarımız, gözün nemlenmesini sağlayan ve gözyaşının buharlaşmasını önleyen yağları salgılayan binlerce mikroskobik bezle doludur.

Bu bezlerin kanalları tıkandığında ve içeride bakteriler hapsolduğunda enfeksiyon başlar. Göz kapağındaki şişlik hızla büyür, kızarır ve dokunulduğunda şiddetli ağrı verir.

Yerleşim yerine göre iki ana kategoriye ayrılır ve arpacık türleri tedavi yaklaşımını değiştirebilir:

1. Eksternal (Dış Arpacık): En sık görülen türdür. Göz kapağı kenarında, kirpiklerin hemen dibinde oluşur. Zeis veya Moll bezlerinin enfeksiyonudur. Genellikle dışa doğru uç verir, sarı bir baş oluşturur ve kendiliğinden patlayarak iyileşme eğilimindedir.
2. İnternal (İç Arpacık): Göz kapağının iç kısmında bulunan Meibomian yağ bezlerinin enfeksiyonudur.

Göz içinde arpacık olarak da tarif edilen bu tür, dışarıdan bakıldığında daha az belirgin olabilir. Ancak göz kapağının içine baskı yaptığı için genellikle daha ağrılıdır. İyileşme süreci dış arpacığa göre daha uzundur. Eğer tedavi edilmezse kistleşerek şalazyon adı verilen sert bir kitleye dönüşme riski daha yüksektir.

Bu sorunun cevabı genellikle cilt floramızda doğal olarak bulunan ancak fırsat bulduğunda enfeksiyona yol açan bakterilerde gizlidir. Vakaların %90-95'inden Staphylococcus aureus adlı bakteri sorumludur. Ancak bakterinin varlığı tek başına yeterli değildir. Bakterinin yağ bezine girip çoğalması için uygun bir ortam oluşması gerekir.

Arpacık oluşumunda rol oynayan ve riski artıran temel faktörler şunlardır:

• Hijyen Eksikliği: En yaygın nedeni, hijyen kurallarına yeterince uyulmamasıdır. Ellerin yıkanmadan göz çevresinde dolaştırılması, gözlerin kirli ellerle ovuşturulması bakterilerin transferine neden olur.
• Makyaj Alışkanlıkları: Göz makyajı ile uyumak, gözeneklerin tıkanmasına yol açan en büyük hatalardan biridir. Ayrıca tarihi geçmiş veya başkalarıyla paylaşılan makyaj malzemelerinin kullanımı, bakteri yükünü artırarak enfeksiyon riskini zirveye taşır.
• Blefarit (Kirpik Dibi İltihabı): Kronik bir göz rahatsızlığı olan blefarit, kirpik diplerinde kepeklenme ve yağlanmaya neden olur. Bu durum, yağ bezlerinin ağzını tıkayarak arpacığa zemin hazırlar.
• Cilt Hastalıkları: Rosacea (gül hastalığı) veya seboreik dermatit gibi cilt sorunları olan kişiler risk altındadır. Bu kişilerde yüzdeki yağ dengesi bozuk olduğu için durum, daha sık görülür.
• Kontakt Lens Kullanımı: Lens kullanıcıları el hijyenine dikkat etmeli ve lenslerini yeterince dezenfekte etmelidir. Aksi takdirde, bakteriler doğrudan göz yüzeyine taşınır ve enfeksiyon riski oluşur.
• Stres ve Bağışıklık Sistemi: Yorgunluk, uykusuzluk ve yoğun stres dönemlerinde vücut direnci düşer. Bağışıklık sistemi zayıfladığında, vücut bakterilerle savaşmakta zorlanır ve gözde çıkan arpacık gibi enfeksiyonlar daha kolay gelişir.

Belirtileri genellikle aniden başlar ve hasta tarafından kolayca fark edilir. Enfeksiyonun ilk saatlerinde göz kapağında arpacık oluşacak bölgede hafif bir hassasiyet hissedilir. İlerleyen saatlerde tablo şu şekilde gelişir:

• Lokalize (bölgesel) kızarıklık, ısı artışı ve ödem.
• Göz kapağının tamamına yayılabilen şişlik.
• Dokunmakla artan keskin ağrı ve hassasiyet.
• Gözde batma, yanma ve sanki gözde kum varmış gibi yabancı cisim hissi.
• Gözde sulanma, çapaklanma ve ışığa karşı hassasiyet.
• Bulanık görme (Şişlik korneaya baskı yaparsa).
• Genellikle 2-3 gün içinde şişliğin tam ortasında sivilce ucuna benzeyen sarı veya beyaz irinli bir nokta oluşması.

Hastaların en çok merak ettiği ve internette en sık arattığı konu "nasıl geçer" sorusudur. Genellikle bağışıklık sisteminin müdahalesiyle 1 hafta içinde kendiliğinden iyileşme eğilimindedir. Ancak bu süreci hızlandırmak, ağrıyı hafifletmek ve enfeksiyonun yayılmasını önlemek için doğru bakım şarttır. İşte uygulayabileceğiniz yöntemler:

1. Evde Arpacık Tedavisi ve Sıcak Kompres

Evde tedavisi için en etkili, en güvenli ve en önemli yöntem sıcak kompres uygulamasıdır.

• Nasıl Yapılır? Temiz bir havluyu veya gazlı bezi, elinizi yakmayacak sıcaklıktaki suyla ıslatın.
• Uygulama: Islak ve sıcak bezi, kapalı göz kapağınızın üzerinde tutun. Bu uygulamayı günde 3-4 kez, her seferinde 10-15 dakika boyunca tekrarlayın. Bez soğudukça tekrar sıcak suyla ıslatın.
• Faydası: Sıcaklık, sertleşmiş yağları yumuşatır, kan dolaşımını artırır ve tıkalı gözeneklerin açılarak irinin doğal yollarla boşalmasını kolaylaştırır. Bu yöntem gözde çıkan arpacığa ne iyi gelir sorusunun bir numaralı yanıtıdır.

2. Göz Kapağı Hijyeni

Göz hijyenine her zamankinden daha fazla dikkat edilmelidir. Genellikle göz kapağının kenarında biriken çapaklar ve bakteriler temizlenmelidir. Bunun için göz yakmayan bebek şampuanları veya eczanelerde satılan özel göz kapağı temizleme solüsyonları/mendilleri kullanılabilir. Kirpik diplerine nazikçe masaj yaparak yapılan bu temizlik, iyileşme sürecini destekler.

3. Medikal Tedavi (İlaçlar)

Eğer evde uygulanan yöntemler yeterli olmazsa veya enfeksiyon şiddetliyse bir göz doktoruna başvurulmalıdır. Doktorunuz enfeksiyonu kontrol altına almak için şunları reçete edebilir:

• Arpacık Kremi (Pomad): Gece yatmadan önce göz içine veya kirpik diplerine sürülen antibiyotikli merhemlerdir.
• Arpacık İçin Göz Damlası: Gündüzleri kullanılan antibiyotikli damlalar, enfeksiyonun göze yayılmasını önler.
• Arpacık İlacı (Oral Antibiyotik): Enfeksiyonun göz kapağının geneline yayılması (preseptal selülit) ciddi bir tehlike işaretidir. Hastanın genel durumunun etkilendiği bu gibi durumlarda, ağızdan alınan antibiyotikler ile tedaviye başlamak gerekebilir. Arpacık için ilaç kullanımı mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Çok Önemli Uyarı: Asla ve asla sıkmaya, iğneyle delmeye veya patlatmaya çalışmayın! Bu durum, enfeksiyonun göz çukuruna ve beyni besleyen damarlara yayılmasına neden olabilir. Bu yayılma, hayati tehlike yaratabilecek ciddi komplikasyonlara yol açar.

Çoğu zaman, düzenli olarak uygulanan sıcak kompres ve topikal ilaçlarla iyileşir. Ancak bazı durumlarda, özellikle iç arpacıklarda, enfeksiyon geçse bile geride sert, ağrısız bir kitle kalabilir. Buna "şalazyon" (kist) denir.

Şişliğin 2-3 hafta geçmesine rağmen inmemesi, sertleşmesi veya görmeyi etkileyecek boyuta ulaşması kritik işaretlerdir. Bu gibi durumlarda, arpacık ameliyatı olarak bilinen cerrahi müdahale gerekebilir.

• İşlem: Lokal anestezi altında yapılır. Göz kapağının iç kısmından milimetrik bir kesi yapılarak içerideki birikmiş yağ ve iltihap boşaltılır.
• Süre: Yaklaşık 5-10 dakika sürer.
• Sonuç: Dikiş atılmasına gerek yoktur, göz kapağında iz kalmaz ve hasta aynı gün normal hayatına dönebilir. Bu işlem, arpacığın tedavi edilmesinde son ve kesin çözümdür.

Arpacık Kaç Günde Geçer? sorusunun yanıtı kişiden kişiye ve türüne göre değişir. Dış arpacıklar genellikle 2-4 gün içinde uç verir, patlar ve 1 hafta içinde tamamen iyileşir. İç arpacıkların iyileşmesi ise daha uzun sürebilir ve tamamen kaybolması birkaç haftayı bulabilir.

Arpacık Bulaşıcı mı? Hayır, grip veya konjonktivit (kırmızı göz hastalığı) gibi hava yoluyla bulaşan bir hastalık değildir. Ancak, enfeksiyona neden olan bakteriler temas yoluyla yayılabilir. Hastanın kullandığı havlu, yastık kılıfı veya makyaj malzemesini kullanmak, bakterinin başka bir kişiye geçmesine neden olabilir. Bu yüzden kişisel eşyaların ayrılması önemlidir.

Arpacık Tekrarlar mı? Evet, tekrarlayabilir. Altta yatan blefarit gibi bir durum varsa veya hijyen kurallarına dikkat edilmezse bu durum sık sık tekrarlayabilir. Tekrarlayan arpacıklarda mutlaka bir göz doktoruna görünmek ve altta yatan sebebi araştırmak gerekir.

Basit bir sivilce gibi görünse de bu durum yanıltıcıdır. Göz gibi hassas bir organda oluştuğu için dikkatli yaklaşılması gereken bir sağlık sorunudur. Geçer diye beklerken vakit kaybetmek yerine, özellikle;

• Göz kapağı tamamen kapanacak kadar şişerse,
• Kirpiklerde dökülme başlarsa,
• Ateş, halsizlik gibi sistemik belirtiler varsa,
• Görme kalitesi bozulursa, zaman kaybetmeden Göz Doktorundan randevu almalısınız.

A Life Sağlık Grubu Göz Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü olarak, arpacıkların tedavisinde modern tıbbın tüm imkanlarını kullanıyoruz. Uzman hekimlerimiz, detaylı muayene ile tipini belirler ve size en uygun tedavi yöntemlerinin planlamasını yapar. Amacımız sadece mevcut enfeksiyonu tedavi etmek değildir. Aynı zamanda koruyucu önlemlerle sorunun tekrarını engellemek ve göz sağlığınızı korumaktır.

Unutmayın, gözleriniz dünyaya açılan pencerelerinizdir ve en iyi bakımı hak ederler. A Life Sağlık Grubu ile sağlıklı bakışlar dileriz.