Lökosit Esteraz Nedir?

Lökosit esteraz, idrarda lökosit (beyaz kan hücresi) varlığını taramak için kullanılan, çubuk (dipstik) testinin ölçtüğü bir enzim aktivitesidir. Nötrofiller başta olmak üzere lökositlerin salgıladığı bu enzim, idrar örneğinde bulunduğunda test pedi renk değiştirir. Bu sayede lökosit esteraz idrar analizi hızlı bir “iltihap göstergesi” görevi görür ve çoğu zaman idrar yolu enfeksiyonu şüphesini güçlendirir. Kısaca “lökosit esteraz ne demek?” sorusunun yanıtı: idrardaki beyaz hücrelerden kaynaklanan enzim aktivitesinin kalitatif (negatif/iz/1+/2+/3+) tespiti demektir.

Bu test tek başına tanı koydurmaz. İdrarda lökosit yüksekliği saptandığında nitrit, eritrosit, bakteri, protein ve klinik bulgularla birlikte yorumlanır. Gerekli durumlarda idrar kültürü altın standarttır. Yani idrar tahlili lökosit esteraz sonucu, klinik tablo ve mikroskopi ile bir araya geldiğinde anlam kazanır.

Lökosit, bağışıklık sisteminin savunma hücresidir; nötrofil, lenfosit, monosit, eozinofil ve bazofillerden oluşur. İdrarda bu hücrelerin görülmesi pyüri olarak adlandırılır ve çoğu kez üriner sistemde bir iltihabi yanıta işaret eder. Bu yanıt en sık idrar yolu enfeksiyonu ile ilişkilidir; ancak taş, prostatit, üretrit, interstisyel nefrit, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ya da örnek alma kontaminasyonu da tabloya yol açabilir.

Lökosit yüksekliği nedir? sorusu iki düzeyde ele alınır: Kanda WBC yüksekliği (sistemik inflamasyon) ve idrarda lökosit yüksekliği (lokal üriner inflamasyon). Piyelonefrit gibi üst sistem enfeksiyonlarında ikisi birlikte de yükselebilir. Bu nedenle klinik tablo, ateş ve yan ağrısı gibi bulgular eşliğinde değerlendirme yapılır.

Lökosit esteraz testi, idrar çubuğundaki özel pedin lökosit enzimini tanıyıp renk değiştirmesi prensibine dayanır. Renk yoğunluğu lökosit esteraz aktivitesinin kabaca derecesini (eser/iz–1+–2+–3+) yansıtır. Sonuç, aynı örnekte bakılan nitrit ve mikroskopi (HPF’de lökosit sayısı) ile birlikte raporlanır; çünkü nitrit pozitifliği, belirli bakterilerin varlığını destekler ve idrarda lökosit esteraz pozitif bulgusu ile birlikte enfeksiyon olasılığını artırır.

Örnek kalitesi testi doğrudan etkiler. Orta akım–temiz yakalama yapılmazsa vajinal akıntı, deri florası veya semen bulaşı ile yanlış pozitif sonuç görülebilir. Çok yoğun idrar, glikozüri, askorbik asit (C vitamini) varlığı ya da idrarın uzun süre beklemesi ise yanlış negatif sonuçlara yol açabilir. Bu yüzden her lökosit esteraz idrarda sonucu, örnekleme tekniği ve klinik bağlamla birlikte düşünülmelidir.

Lökosit esteraz pozitif ne demek / lökosit esteraz pozitif nedir? İdrarda lökosit kaynaklı enzim saptandığını, yani pyüri olasılığının yüksek olduğunu gösterir. Bu durum, özellikle dizüri, sık idrara çıkma, acil işeme hissi gibi semptomlar varsa idrar yolu enfeksiyonu lehinedir. İdrarda lökosit esteraz pozitif ne demek? sorusunun pratik karşılığı tam da budur; fakat kesin tanı için mikroskopi ve gerekirse kültür gerekir.

Lökosit esteraz negatif ne demek / lökosit esteraz negatif nedir? Testte enzim saptanmadığını anlatır; ama bu her zaman pyürinin olmadığı anlamına gelmez. Çok yoğun idrar, yüksek C vitamini, erken evre enfeksiyon gibi durumlarda idrarda lökosit esteraz negatif iken mikroskopide birkaç lökosit görülebilir. Bu nedenle raporu tek kalem üzerinden okumak yerine tüm parametrelerle bir arada değerlendirmek önemlidir.

Raporlarda lökosit esteraz eser (trace/iz) ifadesi, enzim aktivitesinin çok düşük düzeyde tespit edildiğini gösterir. Semptomsuz bireylerde bu çoğu zaman klinik olarak anlamlı değildir ve tekrar örnek, doğru örnekleme tekniği ile kontrollerde silinebilir. Semptom varsa mikroskopi ve kültürle teyit istenir.

“Lökosit esteraz kaç olmalı? / lökosit esteraz değeri kaç olmalı?” sorusunun net bir sayısal karşılığı yoktur; test kalitatif/yarı kantitatif raporlanır. Sağlıklı bireyde beklenen negatif sonuçtur. İz–1+–2+–3+ artışı, pyüri olasılığının ve çoğu senaryoda enfeksiyon ihtimalinin yükseldiğine işaret eder; nihai karar kültür ve klinikle verilir.

Lökosit esteraz yüksekliği en sık sistit/piyelonefrit gibi enfeksiyonlarda görülür. Bu duruma nitrit pozitifliği, bakteriüri ve mikroskopide lökosit artışı eşlik eder. Taş–tıkanıklık ve mekanik irritasyon da hem lökosit hem eritrosit artışına yol açabilir. Üretrit, prostatit (erkeklerde), vulvovajinit (kadınlarda) ve interstisyel nefrit (bazı ilaçlar sonrası) de diğer nedenlerdir.

Lökosit esteraz düşüklüğü genellikle klinik sorun değildir; burada “düşüklük” denildiğinde çoğu kez negatif ya da iz sonuç kastedilir. Ancak semptomatik hastada negatif sonuç alındıysa yanlış negatif olasılığı düşünülmeli; örnek tekrar edilmeli, mikroskopi ve gerektiğinde kültür yapılmalıdır. Bu yaklaşım özellikle gebelikte önemlidir.

Lökosit esteraz pozitif hamilelik raporlarında, kontaminasyonu azaltmak için örnek orta akım–temiz tekniğiyle alınmalıdır. Gebelikte asemptomatik bakteriüri bile komplikasyon riskini artırabileceği için kültürle doğrulama ve gebeliğe uygun antibiyotik seçimi esastır. Ateş, yan ağrısı, bulantı gibi üst sistem bulguları varsa piyelonefrit açısından acil değerlendirme gerekir.

Gebelikte tekrarlayan pozitifliklerde vulvovajinal akıntı kontaminasyonu sık tuzaktır. Bu nedenle doğru örnekleme ve klinik–laboratuvar uyumu kritik önemdedir. Tedavi sonrası test of cure (kültür kontrolü) de planlanabilir.

• İdrarda lökosit esteraz pozitif: Enzim var, pyüri olası. Semptom + nitrit/bakteri eşliği enfeksiyon lehine.
• İdrarda lökosit esteraz negatif ne demek: Enzim yok; ancak klinik güçlü ise mikroskopi/kültürle teyit edin.
• Lökosit esteraz eser: Çok düşük aktivite; semptomsuzda çoğu zaman önemsiz, semptom varsa doğrulama gerekir.
• Lökosit + eritrosit birlikte: Taş, tümör, travma veya glomerüler patoloji olasılıkları; klinik ve görüntüleme ile ayrım.
• İdrarda lökosit esteraz pozitif ne demek: Pratikte enfeksiyon olasılığı; karar için kültür–mikroskopi eşlik etmeli.

Sonucun güveni örnek kalitesi ile başlar. Kadınlarda önden arkaya temizlik, ilk akımı klozete bırakıp orta akımı steril kaba almak, erkeklerde ilk damlaları da kaba yönlendirmek gerekir. Örnek en geç 2 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalı; bekleyen idrarda hücreler parçalanır, lökosit esteraz testi yanıltıcı olabilir.

Laboratuvarda dipstik taramayı mikroskopi izler. Mikroskopide 0–5 lökosit/HPF erişkinler için genellikle normal kabul edilir; bu sınırlar laboratuvar referanslarına göre değişebilir. Şüpheli durumlarda kültür ile etken ve antibiyotik duyarlılığı belirlenir.

• Lökosit Esteraz Ne Demek?

İdrarda lökositlerden salınan enzim aktivitesinin dipstik (çubuk) testle saptanmasıdır; pratikte “idrarda beyaz kan hücresi var mı?” sorusuna hızlı bir tarama yanıtı verir. Sonuç genellikle negatif/iz/1+/2+/3+ şeklinde raporlanır ve artan derece, pyüri olasılığının yükseldiğini düşündürür. Ancak bu test yarı kantitatiftir; kesin tanı için mikroskopi ve gerekirse idrar kültürü ile birlikte yorumlanmalıdır.

• Lökosit Esteraz Pozitif Ne Demek?

Pozitiflik, idrarda lökosit varlığını destekler ve enfeksiyon olasılığını akla getirir; özellikle nitrit pozitifliği ve dizüri–sık idrara çıkma gibi semptomlarla beraber olduğunda anlamı güçlenir. Yine de vajinal akıntı, kötü örnekleme veya uzun süre beklemiş idrar yanlış pozitif sonuç verebilir. Bu nedenle pozitif dipstik, mikroskopi ve (gerekiyorsa) kültür ile doğrulanmalıdır; tek başına antibiyotik başlamak için yeterli kabul edilmez.

• Lökosit Esteraz Negatif Ne Demek?

Test pedinde enzim saptanmamıştır; fakat bu, pyürinin mutlaka yok olduğu anlamına gelmez. Çok yoğun idrar, yüksek C vitamini alımı, erken evre enfeksiyon ya da antibiyotiğe erken başlama gibi durumlarda yanlış negatif olabilir. Klinik şüphe yüksekse örneği doğru teknikle tekrarlamak, mikroskopi ve kültürle desteklemek en doğrusudur.

• Lökosit Esteraz Kaç Olmalı?

Sağlıklı bireyde negatif beklenir; “iz/1+/2+/3+” giderek artan enzim aktivitesini gösterir, ama sayısal bir “eşik değer” yoktur. Dipstik derecesi çoğu zaman mikroskopideki lökosit/HPF ile uyumludur. Yine de ilişki bire bir değildir ve laboratuvarların referans aralıkları değişebilir. Bu yüzden raporu kendi referansı ve klinik bağlam içinde okumak gerekir.

• İdrarda Lökosit Esteraz Pozitif Hamilelikte Ne Anlama Gelir?

Gebelikte asemptomatik bakteriüri bile önemlidir; pozitiflik varsa kültürle doğrulama yapılır ve gebeliğe uygun antibiyotik seçilir. Tedavi edilmezse piyelonefrit, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riski artar; bu nedenle tedavi sonrası kontrol kültürü (test of cure) önerilebilir. Örneklemede vajinal akıntı kontaminasyonunu azaltmak için orta akım–temiz teknik şarttır.

• İdrarda Lökosit Yüksekliği Her Zaman Enfeksiyon mu?

Hayır. Taş/obstrüksiyon, prostatit/üretrit, ilaçlara bağlı interstisyel nefrit, kateter varlığı, yakın dönemdeki endoürolojik işlemler ve hatta kontaminasyon da lökosit artışı yapabilir. Proteinüri + dismorfik eritrosit gibi bulgular glomerüler hastalık lehine olabilir; yan ağrısı ve mikroskopik hematüri taş düşündürür. Bu nedenle karar, öykü–muayene–mikroskopi–kültür ve gerekirse görüntüleme eşliğinde verilir.