Şaşılık Ameliyatı

Gözlerin paralelliğini kaybederek farklı eksenlere yönelmesi durumu olan şaşılık (strabismus), toplumda genellikle sadece estetik bir kusur gibi algılansa da aslında beynin görme merkezini, derinlik algısını (stereopsis) ve bireyin psikososyal gelişimini doğrudan etkileyen karmaşık bir oftalmolojik tablodur. Modern tıp teknolojileri, mikro-cerrahi yöntemler ve ileri anestezi teknikleri sayesinde günümüzde şaşılık ameliyatı, bebeklikten ileri yetişkinliğe kadar her yaş grubunda %95’in üzerinde başarı oranıyla uygulanabilmektedir.İlaç veya gözlük tedavisiyle sonuç alınamayan vakalarda, şaşılık ameliyatı gözlerin paralel duruşunu sağlayan en etkili ve kalıcı yöntemdir.

Göz küresinin senkronize hareketi, her bir gözde bulunan ve ekstraoküler kaslar olarak adlandırılan altı adet kasın milimetrik uyumuyla gerçekleşir. Bu kaslar, beynin görme merkezindeki sinirsel uyarılarla tam bir koordinasyon içinde çalışarak her iki gözün aynı noktaya odaklanmasını sağlar. Bu süreçteki en ufak bir sapma, beynin iki farklı görüntü almasına ve dolayısıyla çift görmeye (diplopi) yol açar.

Gözü Hareket Ettiren Temel Kaslar ve Görevleri:

1. İç Rektus (Medial Rectus): Gözün buruna doğru (adüksiyon) hareketini sağlar. 3. kafa siniri tarafından kontrol edilir.
2. Dış Rektus (Lateral Rectus): Gözün kulağa doğru (abdüksiyon) hareketini sağlar. 6. kafa siniri (Abdusens) tarafından kontrol edilir.
3. Üst Rektus (Superior Rectus): Temel görevi gözü yukarı kaldırmaktır (elevasyon).
4. Alt Rektus (Inferior Rectus): Gözü aşağı indirir (depresyon).
5. Üst Oblik (Superior Oblique): Gözün içe dönmesini (intorsiyon) ve aşağı bakışını koordine eder. 4. kafa siniri (Troklear) tarafından yönetilir.
6. Alt Oblik (Inferior Oblique): Gözün dışa dönmesini (ekstorsiyon) ve yukarı bakışını destekler.

Sinirsel Kontrol (İnervasyon) ve Beyin Bağlantısı

Göz kasları, beynimizden gelen 3., 4. ve 6. kafa sinirleri aracılığıyla yönetilir. Şaşılık, bu sinirsel iletimdeki bir felç, kasların fiziksel yapısındaki dengesizlik veya beyindeki görme merkezinin görüntüleri birleştirememesi (füzyon kaybı) sonucu oluşur. Beyin, bu uyumsuzluğu gidermek için bir gözden gelen görüntüyü baskılar (supresyon), bu da çocukluk çağında ambliyopi (göz tembelliği) gelişiminin ana nedenidir.

Şaşılık, kaymanın yönüne ve ortaya çıkış biçimine göre çok sayıda alt türe ayrılır. Cerrahi başarının ilk adımı, kaymanın tipini doğru belirlemektir.

A. Yatay Kaymalar (Horizontal Strabismus)

• Ezotropya (İçe Kayma): Gözlerin birbirine doğru bakmasıdır. En sık görülen türdür.

  • İnfantil Ezotropya: Yaşamın ilk 6 ayında gelişir. Genellikle yüksek açılıdır ve erken cerrahi gerektirir.

  • Akomodatif Ezotropya: 2-4 yaşlarında, genellikle yüksek hipermetropiye bağlı gelişir. Gözlükle tamamen düzelme ihtimali yüksektir.

• Ekzotropya (Dışa Kayma): Gözlerin dışa doğru yönelmesidir.

  • İntermitan (Aralıklı) Ekzotropya: En yaygın dışa kayma türüdür. Çocuk yorgunken, hastayken veya uzağa bakarken ortaya çıkar.

B. Dikey ve Dönemsel Kaymalar

• Hipertropya ve Hipotropya: Gözün birinin yukarıda veya aşağıda olmasıdır. Genellikle üst oblik kas felci (4. sinir felci) ile ilişkilidir.

• Özel Sendromlar: Duane Sendromu (sinirsel iletim bozukluğu), Brown Sendromu (tendon kısıtlılığı) ve Moebius Sendromu gibi karmaşık tablolar, özel cerrahi teknikler gerektirir.

Bebeklerde burun kökünün basık ve geniş olması, göz kapaklarının iç kısmındaki deri kıvrımları (epikantus), gözlerin içe kayıyormuş gibi görünmesine yol açar.

• Tanı: Uzman bir hekim, pupilla üzerindeki ışık yansımasının merkezde olup olmadığını kontrol eden Hirschberg Testi ile ayrımı yapar.

• Risk: Yalancı şaşılık tanısı konan çocukların bir kısmında ilerleyen yıllarda gerçek şaşılık gelişebilir; bu nedenle periyodik kontroller aksatılmamalıdır.

Şaşılık gelişimi multifaktöriyeldir:

• Genetik Faktörler: Aile öyküsü en güçlü risk faktörüdür.

• Kırma Kusurları: Hipermetropi içe, miyopi ise bazen dışa kaymayı tetikler.

• Nörolojik Sorunlar: Serebral palsi, Down sendromu ve beyin tümörleri.

• Yetişkinlerde: Diyabet, hipertansiyon ve tiroid (Graves) hastalıkları kas sinirlerini etkileyerek aniden gelişen çift görmeye (diplopi) neden olabilir.

Cerrahi planlama için milimetrik ölçümler şarttır.

1. Prizmatik Örtme Testi (Prism Cover Test): Kayma açısının prizmalar yardımıyla Prizm Diyoptri  cinsinden tüm bakış yönlerinde ölçülmesidir.

2. Stereopsis Testleri: Derinlik algısının derecesini ölçer (Titmus Fly testi).

3. Sinoptofor Muayenesi: İki gözün birlikte çalışma (füzyon) potansiyelini belirler.

4. Damlalı Muayene: Göz kaslarını felç ederek gerçek kırma kusurunu ortaya çıkarır.

Ameliyat, göz küresinin dışında bulunan kasların boyunu veya yapışma yerini değiştirme işlemidir.

A. Kas Resesyonu (Gevşetme - Recession)

Fazla çalışan kasın yapışma yeri skleradan ayrılır ve daha geriye dikilir. Bu işlem kasın kaldıraç gücünü azaltır.

B. Kas Rezeksiyonu (Güçlendirme - Resection)

Zayıf kalan kasın bir kısmı kesilip çıkarılır ve kas tekrar orijinal yerine dikilir. Kas kısalıp gerginleştiği için daha güçlü çeker.

C. Ayarlanabilir Dikiş Tekniği (Adjustable Sutures)

Özellikle yetişkinlerde ve nüks riski olan vakalarda kullanılır. Ameliyat sırasında dikişler geçici bir düğümle bırakılır. Operasyondan birkaç saat sonra hasta uyanıkken muayene edilir; minimal kayma varsa dikişler kaydırılarak mükemmel paralellik sağlanır.

D. Katlama (Plication) ve Transpozisyon

• Katlama: Kas kesilmeden kendi üzerine katlanarak dikilir; doku beslenmesini korur.

• Transpozisyon: Felçli bir kasın görevini yapabilmesi için sağlam kasların yönü o bölgeye kaydırılır.

Botulinum Toksini, her vakada cerrahiye alternatif olmasa da şu durumlarda tercih edilir:

• Ani gelişen sinir felçlerinde çift görmeyi baskılamak için.

• Ameliyat sonrası kalan minimal kaymaları düzeltmek için.

• Küçük açılı kaymalarda cerrahi riski almamak için. Etkisi genellikle 4-6 ay sürer, ancak beynin uyum sağlamasıyla kalıcı düzelme de görülebilir.

Çocuklarda şaşılık tedavisi bir "zamanla yarış" sürecidir.

• Supresyon: Beyin, kayan gözden gelen görüntüyü siler.

• Göz Tembelliği: Eğer 7-10 yaşına kadar tedavi edilmezse, görme yetisi kalıcı olarak düşük kalır.

• Cerrahi Zamanlaması: 6. aydan itibaren, kayma sabitse cerrahi planlanmalıdır. Derinlik algısının gelişimi için erken cerrahi kritiktir.

Yetişkin hastalar genellikle "bu yaştan sonra düzelmez" korkusuyla doktora başvurmazlar. Oysa yetişkinlerde:

• Sosyal Rehabilitasyon: Göz teması kuramama sorunu kariyer ve sosyal ilişkileri olumsuz etkiler.

• Çift Görme Tedavisi: Sonradan gelişen şaşılıklarda cerrahi, görüntüyü birleştirerek yaşam kalitesini artırır.

• Baş Pozisyonu: Bazı hastalar tek görmeyi sağlamak için başlarını eğik tutarlar; ameliyat bu duruş bozukluğunu da giderir.

Başarılı bir cerrahi için hastanın hazırlığı kritik önemdedir:

• Hazırlık: Operasyon günü hasta 8 saatlik açlık ile hastaneye kabul edilir.

• Anestezi: Çocuklarda genel, yetişkinlerde lokal veya genel anestezi uygulanır.

• Süre: İşlem genellikle 30-50 dakika sürer.

• Taburcu: Şaşılık cerrahisi günübirlik bir işlemdir; hasta aynı gün evine dönebilir.

İlk 24-48 Saat:

• Gözde kızarıklık, batma ve sulanma normaldir.

• Göz kapağında hafif şişlik (ödem) görülebilir.

• Bakım: Gözü kapatmaya gerek yoktur. Basit ağrı kesicilerle konfor sağlanır.

İlk 1 Hafta:

• Antibiyotikli ve steroidli damlalar düzenli kullanılmalıdır.

• Enfeksiyon riskine karşı göze 7 gün boyunca musluk suyu değdirilmemelidir.

• 3. günden itibaren ekran kullanımı (yormamak kaydıyla) serbesttir.

2-4 Hafta:

• Dikişler kendiliğinden erimeye başlar (alınmalarına gerek yoktur).

• Gözdeki pembeleşme solar.

• Kısıtlamalar: Havuz, deniz, sauna ve ağır spor aktiviteleri 1 aya kadar yasaktır.

Ciddi komplikasyonlar %1’in altındadır:

• Düzeltme Hataları: Gözün az veya fazla düzelmesi; 6 ay sonra revizyon gerekebilir.

• Enfeksiyon: Damla kullanımıyla kolayca önlenir.

• Granülom: Dikiş yerinde oluşan küçük doku reaksiyonu; genellikle damla ile geçer.

• Çift Görme: İlk birkaç gün beyin uyum sağlayana kadar normaldir.

Şaşılık sadece estetik bir sorun değildir. Göz kaslarının uyumsuz çalışması, beynin görüntüleri birleştirmek için sürekli çaba sarf etmesine neden olur. Bu durum, özellikle gün sonunda artan şiddetli göz ağrısı, yorgunluk ve baş ağrısı şikayetlerine yol açar. Şaşılık ameliyatı, kas dengesini sağlayarak bu kronik ağrıları kalıcı olarak ortadan kaldırır.

Fiyatlar şunlara göre değişkenlik gösterir:

• Müdahale edilecek kas sayısı.

• Tek veya çift göz olması.

• Kullanılacak teknik (Ayarlanabilir dikiş vb.).

• Hastanenin teknolojik altyapısı ve cerrahın uzmanlık seviyesi.

A Life Sağlık Grubu olarak, şaşılık problemi yaşayan hastalarımıza modern tıbbi teknolojilerle en etkili tedavi yöntemlerini sunmaktayız. Şaşılık, gözlerin aynı hizaya bakmaması durumudur ve tedavi edilmediği takdirde görme sorunlarına yol açabilir. Deneyimli göz doktorlarımız, her hastanın durumunu detaylı bir şekilde değerlendirerek kişiye özel tedavi planları oluşturur.

A Life Sağlık Grubu'nda Şaşılık Ameliyatı Yöntemleri:

• Göz kası ameliyatları: Göz kaslarının kuvvetini ayarlayarak gözlerin hizalanmasını sağlar.
• Minimal invaziv cerrahi teknikler: Daha küçük kesilerle yapılan bu yöntemler, daha az doku hasarı ve daha hızlı iyileşme sağlar.

A Life Sağlık Grubu Farkı:

• Uzmanlık ve Hassasiyet: Deneyimli göz cerrahlarımızla, kaslar üzerinde milimetrik hesaplamalar yaparak %95’e varan başarı oranıyla operasyonlarımızı gerçekleştiriyoruz.

• Doku Dostu Mikro-Cerrahi: En son teknoloji mikro-cerrahi yöntemlerle, dikiş izi bırakmayan ve iyileşme sürecini hızlandıran minimal invaziv teknikler uyguluyoruz.

• Fonksiyonel İyileşme: Sadece estetik düzelme değil; derinlik algısını geri kazandıran ve şaşılığa bağlı kronik göz ağrılarını ortadan kaldıran bütüncül bir tedavi sunuyoruz.