Karaciğer Enfeksiyonu Nedir?

Karaciğer enfeksiyonu, karaciğer dokusunun mikroorganizmalar (virüs, bakteri, mantar ya da parazit) nedeniyle etkilenmesi ve bunun sonucunda iltihap ve hasar gelişmesidir. En sık nedenler viral hepatitler (A, B, C, D, E), bakteriyel karaciğer apsesi ve safra yollarından kaynaklanan kolanjit, bağışıklığı zayıf kişilerde ise karaciğer mantar enfeksiyonudur. Karaciğer sağlığını anlamak için önce konum ve tipik yakınmalar:

• Karaciğer ne tarafta? Sağ üst karın bölgesinde, kaburgaların altında.

• Karaciğer ağrısı nasıl olur? Genellikle künt, baskı tarzında sağ üst kadran ağrısı; bazen sağ omza vurabilir. Ancak her karaciğer hastalığında ağrı olmaz.

“Karaciğerde sorun olduğu nasıl anlaşılır?” sorusunun yanıtı belirtiler + testlerdir.
Karaciğer hastalığı belirtileri (genel):

• Yorgunluk, iştahsızlık, bulantı

• Sağ üst kadranda ağrı/dolgunluk

• Sarılık (göz akında ve ciltte sararma), kaşıntı

• Koyu idrar, aç renkli dışkı

• Ateş (özellikle enfeksiyonlarda)

• Karında şişlik (asit), bacaklarda ödem

• Kolay morarma/kanama, odaklanma güçlüğü (ileri evre)

Tanı için kan testleri (ALT, AST, ALP, GGT, bilirubin, INR), viral belirteçler, ultrason/BT-MR ve gerekirse elastografi ya da biyopsi kullanılır.

Karaciğer enfeksiyonu belirtileri nedenine göre değişir ama sık görülenler:

• Ateş, titreme

• Sağ üst kadran ağrısı ve hassasiyet

• Sarılık, koyu idrar, soluk dışkı

• Bulantı-kusma, iştahsızlık, kilo kaybı

• Terleme, halsizlik

• Bakteriyel apsede: Yüksek ateş, üşüme-titreme, belirgin ağrı

• Kolanjitte: Ateş + sarılık + sağ üst kadran ağrısı üçlüsü görülebilir

Karaciğer enfeksiyonu ölümcülmüdür? Evet, gecikmiş bakteriyel kolanjit, büyük karaciğer apsesi ya da fulminan viral hepatit hızlı şekilde karaciğer yetmezliği ve sepsise ilerleyebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile risk belirgin düşer. Aşağıdaki acil uyarılarda beklemeyin: hızla artan sarılık, bilinç bulanıklığı, kontrolsüz kusma, kanama eğilimi, titreme ile yüksek ateş.

Karaciğer enfeksiyonu bulaşıcı mıdır?

• Viral hepatitlerden A ve E genellikle gıdayla/suyla; B, C ve D ise kan-cinsel temas/doğum yoluyla bulaşabilir (B’ye karşı aşı vardır).

• Bakteriyel apse veya kolanjit bulaşıcı değildir; çoğu zaman safra yolu tıkanıklığı/taş, bağırsak kaynaklı bakteriler ya da komşu odaktan yayılımla gelişir.

• Mantar/Parazit enfeksiyonları toplumda bulaşla değil, bağışıklık zayıflığı ya da çevresel maruziyetle ilişkilidir.

Karaciğer enfeksiyonu nedenleri:

• Viral: Hepatit A–E, ayrıca EBV/CMV gibi hepatotrop olmayan virüsler de enzim yükseltebilir.

• Bakteriyel: Karaciğer apsesi, kolanjit, bakteriyemi/sepsis sırasında karaciğer tutulumu.

• Mantar: Özellikle nötropeni, uzun süreli antibiyotik, damar içi kateter, kemoterapi alan hastalarda Candida ve nadiren Aspergillus.

• Paraziter: Amebik apse, kist hidatik (Echinococcus).

• Alkole bağlı: “Alkolden dolayı karaciğer enfeksiyonu” ifadesi tıbben doğru değildir; alkol iltihap (alkolik hepatit) yapar, enfeksiyona yatkınlığı artırır ama bulaşıcı değildir.

Enfeksiyon karaciğer enzimlerini yükseltir mi? Evet.

• Viral enfeksiyon karaciğer enzimlerini yükseltir mi? Hepatit A–E direkt yükseltir; influenza, COVID-19, EBV/CMV gibi sistemik virüsler de ALT/AST’yi geçici artırabilir.

• İdrar yolu enfeksiyonu karaciğer enzimlerini yükseltir mi? Özellikle ateşli ve yaygın (pyelonefrit/sepsis) durumlarda enzimler hafif–orta düzeyde yükselebilir; tablo düzelince çoğu kez geriler. Kalıcı yükseklik ayrı değerlendirilmelidir.

• Viral hepatitler (A–E)

• Bakteriyel karaciğer apsesi (tek/çoklu), kolanjit

• Karaciğer mantar enfeksiyonu (mikroapseler; bağışıklığı baskılı hastalarda)

• Amebik apse, kist hidatik (paraziter)

Her birinin tanı ve tedavi yolu farklıdır; gastroenteroloji/hepatoloji koordinasyonunda ilerlenir.

Karaciğere hangi bölüm bakar?

• İlk ve temel başvuru: Gastroenteroloji/Hepatoloji

• Enfeksiyon odağı belirginken: Enfeksiyon Hastalıkları

• Girişim gerekirse: Girişimsel Radyoloji (apse drenajı), gerektiğinde Genel Cerrahi

• Çocuk hastalar: Çocuk Gastroenterolojisi

Karaciğer enfeksiyonu tedavisi iki eksende yürür: nedene yönelik ve destek.

1. Nedene yönelik

• Viral: Hepatit A/E genellikle destekle düzelir; B için uygun olguda antiviraller; C için kısa süreli doğrudan etkili antiviral rejimler.

• Bakteriyel: Geniş spektrumlu antibiyotik + gerekirse apse drenajı / safra yolu tıkanıklığında endoskopik drenaj (ERCP).

• Mantar: Antifungal tedavi (flukonazol/ekleri), bağışıklık durumunun düzeltilmesi.

• Paraziter: Amebik apsede metronidazol; kist hidatikte albendazol ± cerrahi.

2. Destek tedavisi

• Alkol ve gereksiz ilaç/bitkisel ürünlerden kaçınma

• Yeterli sıvı, dengeli beslenme, uyku

• Ağır olgularda hastanede yakın izlem, sıvı–elektrolit/idame tedavileri

Karaciğer enfeksiyonu bitkisel tedavi konusunda uyarı: “Doğal” ürünlerin önemli kısmı karaciğere zarar verebilir veya ilaçlarla etkileşebilir. Hekim onayı olmadan kullanmayın.

Karaciğer nakli sonrası enfeksiyon riski, bağışıklık baskılayıcı ilaçlar nedeniyle yüksektir. Erken dönemde bakteriyel, ilerleyen dönemde viral (CMV, HBV/HCV reaktivasyonu) ve mantar enfeksiyonları görülebilir. Ateş, üşüme, sarılık, karın ağrısı gibi bulgular acil bildirilmelidir; çoğu hastaya koruyucu ilaç ve yakın takip planı verilir.