Kifoz Nedenleri ve Belirtileri

Kifoz, omurganın sırt bölgesinde öne doğru normalden fazla eğrilmesiyle ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Tıp literatüründe “hiperkifoz” olarak da adlandırılır ve halk arasında daha çok “kamburluk” şeklinde bilinir. Normalde omurgamızın sırt bölgesinde yaklaşık 20–40 derecelik doğal bir eğrilik vardır. Ancak bu açı 40 dereceyi geçtiğinde kifoz tanısı konulur.

Çocuklarda en çok postural kifoz yani duruş bozukluğuna bağlı kamburluk görülür. İleri yaşlarda ise kemik erimesi sonucu dorsal kifoz ve boyunda kifoz gibi çeşitler ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ise servikal kifoz yani boyun omurlarında eğrilik söz konusu olabilir. Özetle, kifoz nedir sorusuna yanıt olarak; omurganın öne doğru anormal eğriliğiyle karakterize bir hastalıktır denilebilir.

Kifoz nedenleri çok çeşitlidir ve yaş gruplarına göre farklılık gösterebilir:

• Kötü duruşa bağlı gelişen postural kifoz en sık rastlanan nedenlerdendir. Uzun süre bilgisayar başında yanlış oturmak, ağır çanta taşımak veya sürekli öne eğilmek omurgayı olumsuz etkiler.
• Osteoporoz (kemik erimesi) ileri yaşlarda omur kırıklarına neden olarak dorsal kifoz artmıştır şeklinde bir durum ortaya çıkarır.
• Doğuştan anomaliler, omurganın anne karnında gelişim sürecinde şekil bozukluklarına uğraması ile oluşur.
• Travmalar, düşme veya kaza sonrası omur kırıkları kifoz tablosuna yol açabilir.
• Scheuermann hastalığı, özellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan, omurgada kama şeklinde deformiteye sebep olan bir rahatsızlıktır.
• Enfeksiyonlar ve omurga tümörleri de nadir de olsa kifoz hastalığına sebep olabilir.

Bazı durumlarda kifoz, yan eğrilik ile birlikte görülür ve buna skolyoz kifoz adı verilir.

Kamburluk belirtileri eğriliğin derecesine göre farklı şiddetlerde görülebilir. Hafif olgularda yalnızca öne eğik bir duruş dikkat çekerken, ileri olgularda yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

En sık rastlanan kifoz belirtileri şunlardır:

• Sürekli veya zaman zaman ortaya çıkan sırt ağrısının şiddetlenmesi
• Sırt kaslarının gerginliği ve kolay yorulması
• Omuzların öne düşmesi ve göğsün içe çökük görünmesi
• Uzun süre ayakta durmada zorluk
• İleri dereceli kifozda nefes darlığı ve göğüs boşluğunda daralma
• Estetik kaygılar, özgüven kaybı ve sosyal hayatta kısıtlılık

Kifozun derecesi arttıkça semptomlar da artar. Özellikle 60 derece kifoz seviyesinde şiddetli ağrı, hareket kısıtlılığı ve solunum sorunları görülebilir.

Bir kişide kifoz şüphesi olduğunda ilk adım fizik muayene yapılmasıdır. Doktor hastanın sırt bölgesi değerlendirir, öne eğilme testi uygular ve gözle görülen şekil bozukluklarını inceler. Ancak kesin tanı için radyolojik yöntemler gerekir.

Kifoz derecesi nasıl ölçülür?

• Omurga filmleri (röntgen) çekilir ve “Cobb açısı” yöntemiyle kifozun açısı hesaplanır.
• 40–60 derece arasında olan eğrilikler genellikle hafif-orta seviye kabul edilir.
• 60 derece kifoz ve üzerindeki vakalar ileri seviye kabul edilip cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
• Kifoz dereceleri resimli ölçümler sayesinde hastalar kendi omurga yapısını daha net görebilir.

“Kamburluk için hangi doktor?” sorusu sıkça sorulur. Kifoz tanı ve tedavisinde temel olarak şu bölümler ilgilenir:

• Ortopedi ve Travmatoloji
• Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji)
• İhtiyaç halinde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümü de tedavi sürecine katkıda bulunur.

Kifoz tedavisinde yöntem seçimi, hastanın yaşı, eğriliğin derecesi ve nedenine göre tedavi edilebilir. Tedavi, kişiye özel planlanır ve farklı seçenekler içerir.

1. Egzersiz ve Fizik Tedavi

Kifoz egzersizleri düzenli olarak yapıldığında omurgayı destekleyen kaslar güçlenir, duruş bozuklukları düzelir. Kifoz için egzersizler arasında sırt esnetme hareketleri, plank ve yoga pozisyonları bulunur.

2. Kifoz Korsesi

Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda kifoz korsesi kullanımı oldukça etkilidir. Korseler, eğriliğin ilerlemesini önler ve omurgayı destekler.

3. Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Uzun süre yanlış oturma alışkanlıklarının düzeltilmesi

• Masa başı çalışanlarda ara verip esneme alışkanlığı kazanılması
• “Dik durmaktır” ifadesi, tedavide en önemli motto kabul edilir.

4. Cerrahi Tedavi

İleri dereceli vakalarda kifoz ameliyatı gerekebilir. Özellikle eğriliğin 70–80 dereceyi aştığı, şiddetli ağrı ve solunum problemlerinin olduğu durumlarda tercih edilir.

• Kifoz ameliyatı riskleri arasında enfeksiyon, sinir hasarı ve kanama bulunur.
• Ameliyat sonrası fizik tedavi ve rehabilitasyon şarttır.
• Kifoz ameliyatı ücreti kullanılan tekniklere, hastanenin donanımına ve hastanın durumuna göre değişir.
• Kifoz ameliyatı olanların yorumları, çoğunlukla yaşam kalitesinin arttığını gösterse de, sabırlı olunması gereken bir süreçtir.

Peki kifoz nasıl düzelir? Eğer eğrilik yalnızca kötü duruş alışkanlığına bağlıysa, düzenli egzersiz ve doğru oturma pozisyonu ile tamamen düzelebilir. Ancak yapısal bozukluklar söz konusu olduğunda yalnızca egzersiz yeterli olmaz.

• Hafif ve orta dereceli olgularda kifoz tedavisinde egzersiz, fizik tedavi ve korse kullanımı ön plandadır.
• İleri dereceli ve kalıcı şekil bozuklukları varsa kifoz düzelir mi? sorusunun yanıtı cerrahi müdahaleye bağlıdır.
• Ameliyat sonrasında da düzenli takip ve fizik tedavi devam ettirilmelidir.

Omurga sağlığında hem kifoz ve lordoz kavramları önemlidir. Kifoz öne doğru, lordoz ise bel ve boyun bölgesinde arkaya doğru aşırı eğriliktir. İki durum da postür bozukluğu, ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Bazen kifoz ile lordoz aynı kişide birlikte de görülebilir.

• Çocukluk çağından itibaren doğru oturma alışkanlığı kazandırmak
• Düzenli spor ve egzersiz yapmak
• Kemik sağlığı için yeterli kalsiyum ve D vitamini almak
• Uzun süre masa başında çalışanların her saat başı esneme molası vermesi
• Omurga sağlığı için uygun yatak ve yastık kullanmak

Kifoz hastalarında tedavi süreci, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Ortopedi uzmanı, fizik tedavi uzmanı ve gerekirse cerrah birlikte çalışır. Tedavi seçenekleri kişiye özel olarak belirlenir.

Bazı durumlarda ameliyat sonrasında bile egzersiz ve fizik tedaviye devam etmek gerekir. Böylece hem kamburluk görünümü azalır hem de ağrı kontrol altına alınır.

Kifoz, yalnızca estetik değil, aynı zamanda sağlık açısından da önem taşıyan bir omurga rahatsızlığıdır. Erken tanı, düzenli egzersiz ve doğru tedavi yöntemleri ile ilerlemesi durdurulabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Unutulmamalıdır ki, duruş bozukluğu fark edildiğinde vakit kaybetmeden uzman hekim kontrolüne başvurmak, tedavi başarısını büyük ölçüde artırır.

A Life Sağlık ile omurga sağlığınız için en doğru tanı ve tedavi yöntemlerine ulaşabilirsiniz.