Obezite Nedir?

Obezite Nedir?

İçindekiler

Obezite

Obezite, vücutta aşırı miktarda yağ birikimiyle karakterize edilen bir sağlık durumudur.

Obezite genellikle enerji alımı ile harcaması arasındaki dengesizlikten kaynaklanır. Fazla kalori alımı, fiziksel aktivitenin azalması veya metabolik faktörler gibi çeşitli etkenler obeziteye katkıda bulunabilir. Ayrıca genetik yatkınlık, hormonal dengesizlikler, psikolojik faktörler ve çevresel etmenler de obeziteyi etkileyebilir.

Obezite ayrıca yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir ve bireyin günlük aktivitelerini kısıtlayabilir.

Obezite Neden Olur?

Obezitenin ortaya çıkmasına birden fazla faktör katkıda bulunabilir. İşte obezitenin nedenlerinden bazıları:

  • Beslenme Alışkanlıkları: Yüksek miktarda kalori içeren, işlenmiş gıdalarla zenginleştirilmiş beslenme alışkanlıkları obeziteye yol açabilir. Fast food, şekerli içecekler, yağlı atıştırmalıklar gibi enerji yoğun gıdaların tüketimi, kilo artışını tetikleyebilir.
  • Fiziksel Aktivite Eksikliği: Modern yaşam tarzı genellikle hareketsizlikle ilişkilidir. Oturarak yapılan işler, araç kullanma alışkanlığı, asansör kullanımı gibi faktörler, enerji harcamasını azaltarak obezite riskini artırabilir.
  • Genetik Yatkınlık: Genetik faktörler obeziteye yatkınlığı etkileyebilir. Aile geçmişinde obezite olan bireylerde obezite riski daha yüksek olabilir. Ancak genetik yatkınlık, obeziteye yol açan beslenme ve yaşam tarzı faktörleriyle etkileşime girebilir.
  • Metabolik Faktörler: Bazı metabolik bozukluklar, hormon dengesizlikleri veya tiroit problemleri gibi durumlar obeziteyi tetikleyebilir.
  • Psikolojik Faktörler: Stres, depresyon, anksiyete gibi psikolojik faktörler, bazı kişilerde aşırı yeme davranışlarına yol açabilir ve obeziteyi destekleyebilir.
  • İlaç Kullanımı: Bazı ilaçlar, örneğin antidepresanlar, kortikosteroidler, antipsikotikler gibi bazı ilaçlar kilo artışına yol açabilir ve obezite riskini artırabilir.
  • Sosyoekonomik Faktörler: Sosyoekonomik durum, obezite riskini etkileyebilir. Daha düşük gelir seviyesi, sınırlı kaynaklar, sağlıksız besinlere daha fazla erişim ve düşük fiziksel aktivite düzeyiyle ilişkilendirilebilir.

Obezite genellikle bu faktörlerin karmaşık bir etkileşimi sonucunda ortaya çıkar. Her bireyin obeziteye yatkınlığı farklı olabilir ve obeziteye katkıda bulunan faktörler kişiden kişiye değişebilir.

Obezite Belirtileri Nelerdir?

Obezitenin belirtileri ve semptomları bireyler arasında farklılık gösterebilir

  • Aşırı Kilolu veya Obez Olmak: Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplamasıyla belirlenen aşırı kilo veya obezite durumu. VKİ, kilonun boyun karesine bölünmesiyle elde edilen bir değerdir.
  • Vücut Şekli ve Hacmi: Bel, karın ve kalça bölgelerinde artış, vücut şeklinde değişiklikler ve genel olarak vücudun daha büyük ve dolgun görünmesi.
  • Nefes Darlığı: Hafif fiziksel aktivitelerde dahi nefes darlığı yaşama, nefes alıp vermede zorlanma veya solunum sıkıntısı çekme.
  • Yorgunluk ve Halsizlik: Fiziksel aktivitelerde zorlanma, günlük aktivitelerde yorgunluk hissi ve sürekli halsizlik.
  • Eklem Ağrıları: Özellikle diz, kalça, ayak bileği ve bel bölgelerinde ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığı.
  • Uyku Sorunları: Uyku apnesi gibi uyku bozuklukları, horlama, uyku sırasında solunum duraklamaları, uykuda sık sık uyanma ve yeterli uyku alamama.
  • Yüksek Tansiyon: Sürekli yüksek kan basıncı (hipertansiyon) ve buna bağlı baş ağrıları, baş dönmesi veya bulanık görme.
  • Yüksek Kan Şekeri ve Tip 2 Diyabet: Yüksek kan şekeri seviyeleri, aşırı susama, sık idrara çıkma, açlık hissi, kilo kaybı veya kilo alımı gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
  • Sindirim Sorunları: Reflü, hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık ve safra taşları gibi sindirim sistemi sorunları.
  • Ruhsal Durum ve Özsaygı Sorunları: Obezite, depresyon, anksiyete, düşük özsaygı ve beden imajı sorunlarına neden olabilir.

Bu belirtiler, obezite durumunda sıklıkla görülebilen semptomlardır. Obeziteye bağlı olarak gelişebilecek diğer sağlık sorunları ve komplikasyonlar da bu belirtilerle birlikte ortaya çıkabilir.

Obezite İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Obeziteye yatkınlığı artıran bir dizi risk faktörü bulunmaktadır. Bu faktörler, obezite gelişme olasılığını artıran bireysel, çevresel ve genetik etmenlerden kaynaklanabilir. İşte obezite için risk faktörlerinden bazıları:

  • Genetik Faktörler: Genetik yatkınlık, obezite riskini artırabilir. Aile üyelerinde obezite olan bireyler, obezite geliştirme olasılığı daha yüksek olabilir.
  • Yaş: Yaş ilerledikçe, obezite riski artar. Metabolizma hızının azalması ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birlikte kilo kontrolü zorlaşabilir.
  • Cinsiyet: Kadınlarda obezite riski erkeklere göre biraz daha yüksektir. Özellikle gebelik ve menopoz dönemleri, kadınlarda kilo alımına yatkınlığı artırabilir.
  • Yaşam Tarzı: Düşük fiziksel aktivite seviyesi, dengesiz beslenme, fast food tüketimi, yüksek kalorili içeceklerin aşırı tüketimi, düzensiz uyku, stresli yaşam tarzı ve fiziksel aktivitenin azalması gibi faktörler obezite riskini artırır.
  • Beslenme Alışkanlıkları: Yüksek miktarda şeker ve yağ içeren işlenmiş gıdaların, fast foodların ve abur cuburların aşırı tüketimi, obezite riskini artırır.
  • Psikososyal Faktörler: Stres, depresyon, anksiyete ve duygusal yeme gibi psikososyal faktörler obezite ile ilişkilidir. Duygusal yeme, stresle başa çıkmak için aşırı yeme eğilimini artırabilir.
  • İlaç Kullanımı: Bazı ilaçlar, kilo artışı veya metabolizma değişikliklerine neden olarak obezite riskini artırabilir. Örneğin, antidepresanlar, kortikosteroidler, antipsikotik ilaçlar ve bazı tiroid ilaçları obezite ile ilişkilendirilebilir.
  • Ekonomik Durum: Düşük sosyoekonomik seviye, obezite riskini artırabilir. Sınırlı kaynaklar ve daha az erişim, sağlıklı besinlere ve fiziksel aktivite imkanlarına erişimi sınırlayabilir.
  • Uyku Bozuklukları: Uyku apnesi ve uyku bozuklukları, obezite riskini artırabilir. Uyku eksikliği, hormonal dengesizliklere yol açarak iştahı artırabilir ve kilo alımına katkıda bulunabilir.

Obezite Derecesi Nasıl Belirlenir?

Obezitenin derecesi, vücut kitle indeksi (VKİ) kullanılarak belirlenebilir. VKİ, kişinin kilosunu, boyunun metre cinsinden karesine bölen bir hesaplama yöntemidir. VKİ, obezitenin düzeyini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan bir ölçüttür. VKİ değerleri obezite derecesini belirlemek için aşağıdaki kategorilere ayrılabilir:

  • Normal Kilolu: VKİ 18.5 ila 24.9 arasında ise birey normal kilolu olarak kabul edilir.
  • Hafif Obez: VKİ 25 ila 29.9 arasında ise birey hafif obez olarak kabul edilir.
  • Orta Düzeyde Obez: VKİ 30 ila 34.9 arasında ise birey orta düzeyde obez olarak kabul edilir.
  • Şiddetli Obez: VKİ 35 ila 39.9 arasında ise birey şiddetli obez olarak kabul edilir.
  • Morbid Obez: VKİ 40 veya daha yüksek ise birey morbid obez olarak kabul edilir.

Obezite derecesi, VKİ değerine dayanırken, bireyin genel sağlık durumu ve obezite ile ilişkili diğer faktörler de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, obezitenin değerlendirilmesi ve derecelendirilmesi için bir sağlık uzmanıyla görüşmek önemlidir. Sağlık uzmanı, VKİ’yi değerlendirerek ve hastanın tıbbi geçmişini göz önünde bulundurarak obezite derecesini belirlemek ve uygun tedavi planını önermek için en iyi kaynaktır.

Obezite Komplikasyonları Nelerdir?

Obezite, bir dizi ciddi sağlık sorununa neden olabilen bir durumdur.

  • Tip 2 Diyabet: Obezite, insülin direncini artırarak tip 2 diyabet riskini artırır. Yüksek kan şekeri seviyeleri ve insülin dengesizlikleri, diyabetin gelişmesine katkıda bulunur.
  • Kalp Hastalıkları: Obezite, yüksek kan basıncı (hipertansiyon), yüksek kolesterol ve trigliserid seviyeleri gibi faktörlerle birlikte kalp hastalıkları riskini artırır. Kalp krizi, kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı ve inme gibi durumlar obezite ile ilişkilendirilebilir.
  • Yüksek Tansiyon: Obezite, kan damarlarında artan basınç ve yüksek kan hacmi nedeniyle hipertansiyon riskini artırır. Yüksek tansiyon, kalp-damar sağlığına zarar verir ve diğer sağlık sorunlarını tetikleyebilir.
  • Uyku Apnesi: Obezite, uyku apnesi adı verilen bir durumu tetikleyebilir. Uyku apnesi, uyku sırasında solunum duraklamaları ve düzensiz solunum paternleri ile karakterizedir. Bu durum, uyku kalitesini bozabilir, yorgunluk, halsizlik ve diğer uyku bozukluklarına yol açabilir.
  • Solunum Sorunları: Obezite, solunum sistemi üzerinde ekstra yük oluşturarak solunum güçlüğüne neden olabilir. Astım, bronşit ve diğer solunum sorunları obezite ile ilişkili olabilir.
  • Eklem Problemleri: Aşırı kilo, eklem üzerinde ekstra yük oluşturarak eklem ağrısı, osteoartrit ve hareket kısıtlılığına neden olabilir. Özellikle diz, kalça ve ayak bileği gibi büyük eklemler bu sorunlardan etkilenebilir.
  • Sindirim Sorunları: Obezite, reflü hastalığı, safra taşları, karaciğer yağlanması ve karaciğer hastalıkları gibi sindirim sistemi sorunlarına yol açabilir.
  • Kanser: Obezite, bazı kanser türlerinin gelişme riskini artırabilir. Bu kanser türleri arasında meme kanseri, kolorektal kanser, böbrek kanseri, karaciğer kanseri ve pankreas kanseri bulunur.
  • Ruhsal ve Psikososyal Sorunlar: Obezite, düşük özsaygı, depresyon, anksiyete ve diğer ruhsal sorunların gelişme riskini artırabilir.

Obezite Nasıl Önlenir?

  • Sağlıklı Beslenme: Dengeli ve besleyici bir diyet benimsemek obeziteyi önlemenin önemli bir adımıdır. Sebze, meyve, tam tahıllar, protein kaynakları ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme planı izlemek önemlidir. Ayrıca işlenmiş gıdalar, şekerli atıştırmalıklar ve yağlı yiyeceklerin tüketimini sınırlamak gerekir.
  • Düzenli Fiziksel Aktivite: Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz veya 75 dakika yoğun şiddette aerobik egzersiz yapmak, fiziksel aktivite düzeyini artırmak ve kilo kontrolünü sağlamak için önemlidir. Ayrıca kas kuvveti ve esneklik çalışmaları da dahil olmak üzere çeşitli egzersiz türlerini içeren bir program uygulamak faydalıdır.
  • Porsiyon Kontrolü: Porsiyonları kontrol etmek, fazla kalori alımını önlemek için önemlidir. Yiyecekleri dikkatli bir şekilde ölçmek ve yemeklerde kontrollü olmak obezitenin önlenmesine yardımcı olur.
  • Su Tüketimi: Su içmek, susuzluğu önler, tokluk hissi sağlar ve sağlıklı bir metabolizma için önemlidir. Şekerli içeceklerin tüketimini azaltmak ve suyu tercih etmek obezite önlemede etkilidir.
  • Stres Yönetimi: Stres, aşırı yeme eğilimine yol açabilir. Stres yönetimi tekniklerini kullanmak, stres seviyelerini azaltmak ve sağlıklı bir yaşam tarzını sürdürmek için önemlidir. Egzersiz, meditasyon, derin nefes alma ve hobilerle uğraşmak gibi stres azaltıcı aktiviteler faydalı olabilir.
  • Uyku Düzenine Dikkat: Yeterli uyku almak, hormonal dengenin korunmasına ve iştah kontrolünün sağlanmasına yardımcı olur. Her gece 7-9 saat uyku almak obeziteyi önlemeye yardımcı olabilir.
  • Destek ve Motivasyon: Obeziteyi önlemek veya kilo vermek konusunda destek ve motivasyon almak önemlidir. Sağlıklı bir yaşam tarzına yönelik destek gruplarına katılmak veya bir sağlık uzmanından yardım almak, motivasyonu artırabilir ve hedeflere ulaşmayı kolaylaştırabilir.

Obezite Cerrahisi Nedir?

Obezite cerrahisi, kilo verme amacıyla cerrahi müdahalelerin uygulandığı bir tedavi yöntemidir. Obezite cerrahisi, obezite ile ilişkili sağlık sorunlarını hafifletmek veya ortadan kaldırmak, kilo kaybını sağlamak ve yaşam kalitesini artırmak için kullanılır. Aşırı kilolu veya morbid obez bireylerde kilo kaybını hedefleyen obezite cerrahisi, diyet ve egzersiz gibi diğer kilo kaybı yöntemleri etkisiz kaldığında düşünülür.

Obezite cerrahisi farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir ve en uygun yöntem, bireyin durumuna ve sağlık durumuna bağlı olarak belirlenir. Bazı yaygın obezite cerrahisi yöntemleri şunlardır:

  • Mide Küçültme Ameliyatı (Sleeve Gastrektomi): Bu yöntemde, midenin büyük bir bölümü çıkarılır ve tüp şeklinde bir mide oluşturulur. Bu, mide hacmini azaltır ve daha küçük miktarlarda yemek tüketilmesine yardımcı olur.
  • Ayarlanabilir Mide Bandı (Mide Bandı): Mideye yerleştirilen bir bant, midenin üst kısmını daraltarak mide hacmini azaltır. Bant, mide boşaldıkça sıkıştırılıp gevşetilebilir.
  • Gastrik Bypass: Bu prosedürde, mide küçültülür ve bağırsağın bir kısmı atlanarak yiyeceklerin doğrudan ince bağırsağın daha aşağı kısımlarına ulaşması sağlanır. Bu hem mide hacmini azaltır hem de besin emilimini azaltır.
  • Biliopankreatik Diverter (BPD): Bu prosedürde, midenin bir kısmı çıkarılır ve ince bağırsaklar yeniden yönlendirilir. Bu yöntemde hem mide hacmi azaltılır hem de besin emilimi kısıtlanır.

Obezite cerrahisi, kilo vermeyle birlikte obeziteye bağlı sağlık sorunlarının iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Ancak obezite cerrahisi ciddi bir prosedürdür ve bir multidisipliner sağlık ekibi tarafından yönetilmelidir. Cerrahi öncesi değerlendirme, cerrahi sonrası takip ve yaşam tarzı değişiklikleri gerektirir. Obezite cerrahisi adaylığı, bir sağlık uzmanı tarafından bireysel değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.

Obezite Cerrahisini Kimler Yaptırabilir?

Obezite cerrahisi, kilo verme amacıyla cerrahi prosedürlerin uygulandığı bir tedavi seçeneğidir. Obezite cerrahisini düşünen bireyler için genellikle aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur:

  • Vücut Kitle İndeksi (VKİ): Obezite cerrahisi için VKİ, önemli bir faktördür. Genellikle VKİ 40 ve üzeri olan bireyler (morbid obezite) obezite cerrahisine aday olabilir. VKİ 35-40 aralığında olan bireyler de, obeziteyle ilişkili sağlık sorunları (örneğin diyabet, hipertansiyon) varsa veya yaşam kalitesi önemli ölçüde etkileniyorsa obezite cerrahisi düşünülebilir.
  • Diğer Kriterler: Obezite cerrahisi düşünen bireylerde aşağıdaki kriterler de değerlendirilir:
  • Yaş: Genellikle 18-65 yaş aralığındaki bireyler obezite cerrahisine aday olabilir.
  • Obezite Süresi: Obezitenin uzun süreli olması, cerrahi için bir faktördür.
  • Diğer Tedavi Girişimleri: Bireyin obeziteyi yönetmek için diyet, egzersiz ve medikal yöntemlere uygun bir şekilde deneme yapmış olması önemlidir.
  • Sağlık Durumu: Bireyin genel sağlık durumu, obezite ile ilişkili komplikasyonlar ve sağlık sorunları değerlendirilir.
  • Psikolojik Durum: Bireyin obezite cerrahisi öncesinde ve sonrasında psikolojik destek ve uyum açısından değerlendirilmesi önemlidir.

Obezite cerrahisi, ciddi bir prosedür olduğundan dolayı karar verme süreci dikkatli bir şekilde yapılmalıdır. Obezite cerrahisi adaylığı, bir multidisipliner sağlık ekibi tarafından değerlendirilmeli ve bireye özgü bir yaklaşım benimsenmelidir. Uygun bir cerrahi prosedürün belirlenmesi ve prosedür sonrası takip sağlanması önemlidir. Obezite cerrahisi düşünen bireyler, bir sağlık uzmanına başvurmalı ve uygun tedavi seçenekleri hakkında danışmalıdır.

Obezite Tedavileri Nelerdir?

Obezitenin tedavisi, bireyin kilo vermesini ve kilo kaybını sürdürmesini hedefleyen kapsamlı bir yaklaşım gerektirir. Obezite tedavisi genellikle aşağıdaki yöntemlerin bir kombinasyonunu içerir:

  • Diyet ve Beslenme: Sağlıklı bir beslenme planı oluşturmak ve dengeli bir diyet uygulamak obezitenin tedavisinde temel adımlardandır. Kalori alımını kontrol etmek, besin öğelerinin dengesini sağlamak, porsiyonları kontrol etmek ve sağlıklı yiyecekleri tercih etmek önemlidir. Diyetisyen veya beslenme uzmanından destek almak, doğru beslenme alışkanlıklarını öğrenmek ve uygulamak için yardımcı olabilir.
  • Fiziksel Aktivite: Düzenli fiziksel aktivite, kilo verme ve kilo kontrolünü desteklemek için önemlidir. Haftada en az 150 dakika orta şiddetli aerobik egzersiz veya 75 dakika yoğun şiddetli aerobik egzersiz yapmak, fiziksel aktivite düzeyini artırmak için hedeflenmelidir. Ayrıca kas kuvveti egzersizleri ve esneklik egzersizleri de faydalı olabilir.
  • Davranış Değişikliği: Sağlıklı bir yaşam tarzını benimsemek ve kilo vermek için davranış değişikliği stratejileri kullanmak önemlidir. Yeme alışkanlıklarını farkındalıkla yönetmek, porsiyon kontrolü, duygusal yemeyle başa çıkmak ve hedefler belirlemek gibi stratejiler obezitenin tedavisinde etkili olabilir. Psikolojik destek almak, motivasyonu artırabilir ve başarıyı destekleyebilir.
  • Medikal Yaklaşımlar: Bazı durumlarda, obeziteyi tedavi etmek için ilaç tedavisi kullanılabilir. Bu ilaçlar, iştahı bastırmak, yağ emilimini engellemek veya metabolizmayı hızlandırmak amacıyla kullanılabilir. Ancak ilaç tedavisi mutlaka bir sağlık uzmanının yönlendirmesi ve denetimi altında olmalıdır.
  • Obezite Cerrahisi: Aşırı kilolu veya morbid obez bireylerde kilo kaybını hedefleyen obezite cerrahisi bir seçenek olabilir. Mide hacminin azaltılması veya bağırsak emiliminin azaltılması gibi yöntemlerle kilo kaybı sağlanır. Ancak obezite cerrahisi, kilo verme yöntemleri arasında son çaredir ve bir sağlık uzmanının değerlendirmesi ve önerisi gereklidir.

Obezite Tedavisi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Obezite tedavisi sonrasında, başarılı bir sonuç elde etmek ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek için bazı önemli noktalara dikkat etmek gerekmektedir. İşte obezite tedavisi sonrasında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar:

  • Beslenme: Cerrahi veya konservatif tedavi sonrası beslenme düzenine uyum sağlamak önemlidir. Diyetisyen veya beslenme uzmanının önerilerine uyarak sağlıklı ve dengeli bir beslenme planı oluşturmak önemlidir. Protein, vitamin ve mineral alımına dikkat etmek, porsiyon kontrolü yapmak ve sağlıklı yiyecekleri tercih etmek önemlidir.
  • Fiziksel Aktivite: Düzenli fiziksel aktiviteye başlamak ve bir egzersiz rutini oluşturmak önemlidir. Cerrahi sonrası uygun fiziksel aktivite seviyesi belirlenmelidir. Hekimin veya fizyoterapistin önerilerine uygun olarak uygun egzersizleri seçmek ve düzenli olarak yapmak önemlidir.
  • Sıvı Tüketimi: Cerrahi sonrası sıvı alımına dikkat etmek gerekmektedir. Bol su içmek, vücudun hidrasyonunu sağlamak ve idrar çıkışını artırmak için önemlidir. Ancak, bazı obezite cerrahisi prosedürlerinde sıvı alımı sınırlı olabilir veya özel kurallara tabi olabilir. Cerrahinizin önerilerine uygun olarak sıvı alımını düzenlemek önemlidir.
  • Vitamin ve Mineral Takviyeleri: Obezite cerrahisi sonrası bazı vitamin ve mineral eksiklikleri görülebilir. Doktor veya diyetisyen tarafından önerilen vitamin ve mineral takviyelerini düzenli olarak almak önemlidir.
  • Psikolojik Destek: Obezite cerrahisi sonrasında psikolojik destek almak önemlidir. Beden imajıyla ilgili sorunlar, beslenme alışkanlıklarında değişiklikler, duygusal zorluklar gibi konularda psikolog veya danışman yardımı almak faydalı olabilir.
  • Takip ve Kontroller: Cerrahi sonrası düzenli takip ve kontroller yapmak önemlidir. Doktorunuzun önerdiği takip programına uymak, laboratuvar testlerini yaptırmak ve düzenli olarak kontrolleri gerçekleştirmek sağlığınızı izlemek ve gerektiğinde müdahale etmek için önemlidir.
Hızlı Başvuru Formu
Benzer Makaleler

İlgili Hekimler

Uzm Dyt Helin Ceyhun
Beslenme ve Diyetetik
Uzm. Dyt. Helin Ceyhun
Dyt Nilay Karamehmetoglu
Beslenme ve Diyetetik
Dyt. Nilay Karamehmetoğlu
Diyetisyen Ruveyda Kaya
Beslenme ve Diyetetik
Dyt. Rüveyda Kaya

İlgili Birimler