Fıtık Ameliyatı

Bel fıtığı, bel omurları arasındaki disklerin yırtılarak sinir köklerine baskı yapması sonucu oluşan; şiddetli bel ağrısı, bacaklara vuran ağrı (siyatik), uyuşukluk ve ileri seviyelerde güç kaybı ile seyreden bir sağlık sorunudur. Günümüzde cerrahi teknolojiler, devasa dikiş izlerini ve uzun yatak istirahatlerini geride bırakmış; yerini Mikrocerrahi ve Tam Kapalı (Endoskopik) yöntemlere bırakmıştır.

Bu rehberde, bel fıtığı ameliyatı tekniklerinden iyileşme sürecindeki altın kurallara kadar merak ettiğiniz her şeyi bulacaksınız.

Bel fıtığı tanısı alan hastaların yaklaşık %90'ı fizik tedavi, ilaç ve istirahat ile iyileşir. Ancak bazı durumlarda cerrahi müdahale "tek seçenek" haline gelir.

Cerrahi Gerektiren "Kırmızı Bayrak" Belirtileri:

• İlerleyici Güç Kaybı: Ayakta veya bacakta belirgin zayıflama (Düşük ayak başlangıcı).

• Cauda Equina Sendromu: İdrar veya dışkı kaçırma, cinsel fonksiyon bozukluğu ve eyer bölgesinde uyuşma (Acil cerrahi gerektirir).

• Dayanılmaz Ağrı: En az 6-8 hafta süren, her türlü konservatif tedaviye rağmen geçmeyen ve yaşam kalitesini sıfırlayan ağrılar.

• MR Bulgularıyla Uyumlu Nörolojik Kayıp: Fıtığın siniri tamamen ezdiği durumlar.

Günümüzde bel fıtığı cerrahisinde ana hedef; fıtığı temizlerken çevre dokulara (kas, kemik, ligament) minimum zarar vermektir.

Günümüzde "Altın Standart" kabul edilen yöntemdir.

• İşlem: Yaklaşık 1.5 - 2 cm'lik küçük bir kesiden girilir. Yüksek çözünürlüklü ameliyat mikroskobu kullanılarak sinir dokusu ve fıtık net bir şekilde görüntülenir.

• Avantajı: Sinir hasarı riski minimumdur. Mikroskop altındaki 20-40 kat büyütme sayesinde cerrah, fıtığı milimetrik hassasiyetle temizler.

En minimal invaziv yöntemdir.

• İşlem: Yaklaşık 0.5 cm'lik tek bir delikten kamera ile girilerek yapılır. Kas dokusu kesilmez, sadece aralanarak geçilir.

• Avantajı: Dikiş yoktur, kanama yok denecek kadar azdır. Hasta ameliyattan 2 saat sonra ayağa kalkar ve aynı gün taburcu olabilir.

Fıtığın henüz yırtılmadığı (bulging/protrüzyon) durumlarda, disk içine iğne ile girilerek hacmin küçültülmesi işlemidir. Her fıtık tipi için uygun değildir.

• Anestezi: Genellikle genel anestezi tercih edilir; ancak bazı vakalarda spinal anestezi (belden uyuşturma) de mümkündür.

• Nöromonitörizasyon: Modern kliniklerde ameliyat sırasında sinir sinyalleri sürekli takip edilir. Bu, sinir hasarı riskini %0'a yaklaştıran bir güvenlik önlemidir.

• Süre: Tek seviye bir fıtık ameliyatı mikrocerrahi ile genellikle 45-60 dakika sürer.

Fıtık ameliyatı öncesinde, doktorunuz size ameliyat hakkında detaylı bilgi verecek ve aşağıdaki hazırlıkları yapmanızı isteyecektir:

• Kan testleri: Kan sayımı, kan pıhtılaşma testleri ve diğer gerekli kan testleri yapılacaktır.
• İdrar testi: İdrar yolu enfeksiyonunu dışlamak için idrar testi yapılabilir.
• Elektrokardiyogram (EKG): Kalp ritminizi değerlendirmek için EKG çekilebilir.
• Göğüs röntgeni: Akciğerlerinizi değerlendirmek için göğüs röntgeni çekilebilir.
• İlaçlar: Kullanmakta olduğunuz ilaçlar hakkında doktorunuza bilgi verin. Bazı ilaçların ameliyattan önce kesilmesi gerekebilir. Özellikle aspirin ve diğer kan sulandırıcılar kanama riskini artırabileceği için ameliyattan bir süre önce kesilmelidir.
• Sigara ve alkol: Ameliyattan en az iki hafta önce sigara ve alkol kullanımını bırakın.
• Açlık: Ameliyattan önce belirli bir süre aç kalmanız gerekecektir. Bu süre, genellikle ameliyattan 8 saat öncesini kapsar.

Ameliyatın başarısını, cerrahın elinden sonra hastanın disiplini belirler.

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromu, ameliyat sonrası ağrının geçmemesi veya tekrarlamasıdır.

• Nedenleri: Yetersiz temizlik, yanlış seviye seçimi veya hastanın ameliyat sonrası koruma kurallarına uymaması.

• Önleme: Mikrocerrahi kullanımı ve ameliyat sonrası "Fıtık Okulu" eğitimleri ile bu risk %95 oranında azaltılabilir.

Fıtık ameliyatı sonrası iyileşme süreci, fıtığın türüne, büyüklüğüne ve yapılan ameliyat yöntemine bağlı olarak değişir. Genellikle, hastalar ameliyattan sonra aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir ve birkaç hafta içinde normal aktivitelerine dönebilirler.

Ameliyat sonrası dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Ağrı yönetimi: Ameliyat sonrası ağrı için ağrı kesiciler verilecektir. Ağrınızı kontrol altında tutmak için ilaçlarınızı düzenli olarak almanız önemlidir.
• Yara bakımı: Ameliyat yarasının temiz ve kuru tutulması önemlidir. Doktorunuz veya hemşireniz size yara bakımı konusunda talimatlar verecektir.
• Aktivite kısıtlaması: Ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizlerden bir süre kaçınmanız gerekebilir. Doktorunuz size ne zaman normal aktivitelerinize dönebileceğiniz konusunda bilgi verecektir.
• Kabızlık: Ameliyat sonrası kabızlık yaşayabilirsiniz. Bol sıvı tüketin ve lifli gıdalar yemeye çalışın. Gerekirse, doktorunuz size dışkı yumuşatıcı bir ilaç reçete edebilir.
• Düzenli kontroller: Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kontrollerinize gidin. Bu kontrollerde, iyileşme süreci izlenecek ve olası komplikasyonlar erken teşhis edilecektir.

• Yatış Pozisyonu: Yan yatarken dizlerin arasına yastık koymak veya sırtüstü yatarken dizlerin altına destek koymak bel kavisini korur.

• Eğilme ve Kalkma: Asla belden bükülerek eğilmeyin. Her zaman dizlerinizi kırarak (çömelerek) iş yapın.

• Oturma: Bel desteği olan sandalyeler tercih edin ve her 30 dakikada bir ayağa kalkıp esneyin.

Fıtık ameliyatı genellikle güvenli bir işlemdir, ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı riskleri ve komplikasyonları vardır. Bunlar şunlardır:

• Kanama: Ameliyat sırasında veya sonrasında kanama olabilir.
• Enfeksiyon: Ameliyat bölgesinde enfeksiyon gelişebilir.
• Ağrı: Ameliyat sonrası ağrı olabilir, ancak bu genellikle ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir.
• Fıtığın tekrarlaması: Nadir durumlarda, fıtık ameliyattan sonra tekrarlayabilir.
• Sinir hasarı: Ameliyat sırasında sinirlere zarar verilebilir ve bu da uyuşma veya karıncalanmaya neden olabilir.
• Bağırsak veya mesane problemleri: Nadir durumlarda, ameliyat bağırsak veya mesane problemlerine neden olabilir.