Testis Torsiyonu

Testis torsiyonu, testisleri besleyen damar ve sinirlerin bulunduğu kordonun kendi ekseni etrafında dönmesiyle kan akışının kesilmesidir. Testis torsiyonu ne demek sorusunun cevabı; ilk altı saatte müdahale edilmezse organ kaybına yol açan cerrahi bir acildir. Şiddetli ağrı ve şişlikle seyreden bu tablo acil operasyon gerektirir.

Ürolojik aciller arasında en üst sırada yer alan testis torsiyon, tıbbi literatürde spermatik kordun (funiculus spermaticus) rotasyonu sonucu doku beslenmesinin durması olarak tanımlanır. Testisin torba (skrotum) içindeki hareketliliği arttığında veya anatomik bir yatkınlık (Bell-clapper deformitesi) söz konusu olduğunda, testisi besleyen arterler düğümlenerek tıkanır ve iskemi adı verilen doku hasarı süreci başlar.

Testis torsiyonu nedir sorusunu yanıtlarken vurgulanması gereken en hayati nokta, bu tablonun zamana karşı bir yarış olduğudur. Torsiyonun derecesi (testisin kaç tur döndüğü) ve geçen süre, testisin canlılığını koruyup koruyamayacağını belirleyen ana kriterlerdir. Genellikle ergenlik dönemindeki gençlerde ve bebeklerde daha sık gözlemlenen bu durum; aniden başlayan, uykudan uyandıracak kadar şiddetli olan bir ağrı ile karakterizedir.

A Life Sağlık Grubu olarak, testis torsiyonu şüphesiyle başvuran hastalarda tanısal kesinlik için Renkli Doppler Ultrasonografi (RDUS) teknolojisini kullanırken, klinik şüphenin güçlü olduğu her vakada vakit kaybetmeden cerrahi müdahale protokolünü başlatmaktayız. Unutulmamalıdır ki; testisin kurtarılmasında ilk 6 saat "altın saat" olarak kabul edilir. Bu süreden sonra doku ölümü (nekroz) riski hızla artmakta ve cerrahi olarak testisin alınması (orkiektomi) zorunlu hale gelebilmektedir.

Testis torsiyonu belirtileri, genellikle hiçbir ön belirti vermeden, aniden ve çok şiddetli bir şekilde ortaya çıkar. Hastaların büyük bir çoğunluğu, bu durumu "hayatımda hissettiğim en şiddetli acı" olarak tanımlar. Eğer siz veya yakınınız şu an bu satırları okurken bir yandan da tarif edilemez bir ağrı çekiyorsanız, okumayı bırakıp en yakın acil servise başvurmanız hayati önem taşır; çünkü torsiyonda geçen her dakika, doku ölümü riskini artırır.

Bir ağrının basit bir enfeksiyon mu yoksa cerrahi müdahale gerektiren bir torsiyon mu olduğunu anlamak için klinik semptomların analizi kritiktir. Testis torsiyonu belirtileri arasında en ayırt edici olanlar şunlardır:

• Ani ve Şiddetli Ağrı: Genellikle spor yaparken, ani bir hareketle veya hiçbir neden yokken başlar.

• Gece Uykudan Uyandıran Ağrı: Torsiyon vakalarının önemli bir kısmı sabaha karşı, uykunun en derin olduğu evrede gerçekleşir. Bu, uykudaki istemsiz kas kasılmalarının tetiklediği bir durumdur.

• Mide Bulantısı ve Kusma: Ağrının şiddeti o kadar yüksektir ki, vücut otonom bir tepki olarak bulantı ve kusma refleksi geliştirir.

• Skrotal Şişlik ve Renk Değişikliği: İlgili testis torbasında hızlı bir büyüme, kızarıklık ve ilerleyen saatlerde morarma gözlemlenir.

Klinik muayene sırasında uzman hekimin ilk dikkat ettiği nokta testis torsiyonu görüntüsü ve testisin torba içindeki duruşudur. Normal şartlarda testisler dikey bir eksende dururken, torsiyon geliştiğinde şu fiziksel değişimler izlenir:

1. Yüksek Yerleşimli Testis: Kan damarlarının kısalması ve kordonun büzülmesi nedeniyle, etkilenen testis diğerine göre daha yukarıda (kasık kanalına yakın) konumlanır.

2. Yatay Duruş (Horizontal Lie): Testis normal dikey pozisyonunu kaybederek yan yatar bir görüntü alır. Bu, torsiyonun en güçlü görsel kanıtlarından biridir.

3. Ödem ve Cilt Hassasiyeti: Skrotum cildi gergin, parlak ve dokunmaya karşı aşırı hassastır.

Tıbbi literatürde testis torsiyonu bulguları arasında tanısal değeri en yüksek olan test, "Kremasterik Refleks" kontrolüdür. Normal bir erkekte uyluğun iç kısmı hafifçe sıvazlandığında veya çizildiğinde, aynı taraftaki testis koruma refleksiyle yukarı çekilir. Ancak testis torsiyonu gelişen vakalarda bu refleks tamamen kaybolur. A Life Sağlık Grubu olarak, klinik muayenede bu bulguyu saptadığımız anda vakit kaybetmeden Renkli Doppler Ultrasonografi ile kan akımını kontrol ediyor ve operasyon hazırlıklarına başlıyoruz. Tanı koyma sürecinde "Prehn Belirtisi" (testisin yukarı kaldırılmasıyla ağrının azalması) genellikle torsiyonu enfeksiyondan (epididimit) ayırmak için kullanılır; torsiyonda testis yukarı kaldırılsa dahi ağrı azalmaz, aksine artabilir.

Testis ağrısı ile acil servise başvuran hastalar için en kritik süreç ayırıcı tanı aşamasıdır. Birçok vakada testis torsiyonu, testislerin iltihabi bir hastalığı olan epididimit ile karıştırılabilmekte ve bu durum hayati önem taşıyan cerrahi müdahalenin gecikmesine neden olmaktadır. Karşılaştırma tablomuz aşağıdadır:

Aşağıdaki tablo, yaşadığınız ağrının bir "enfeksiyon" mu yoksa "cerrahi bir acil" mi olduğunu anlamanıza yardımcı olacak temel klinik farkları özetlemektedir:

Torsiyon vakalarında, testisi yukarı kaldırmak ağrıyı şiddetlendirirken (Negatif Prehn Belirtisi), iltihabi durumlarda testisin desteklenmesi ağrıyı bir miktar hafifletebilir. Ancak unutulmamalıdır ki; klinik şüphenin olduğu her durumda Renkli Doppler Ultrasonografi ile kan akışının teyit edilmesi altın standarttır.

A Life Sağlık Grubu olarak, "belki geçer" diyerek beklenen her dakikanın testis canlılığını tehlikeye attığını biliyor ve tüm acil başvurularımızda bu ayrımı uzman ürolog kadromuzla saniyeler içinde gerçekleştiriyoruz.

Testis torsiyonu neden olur sorusunun arkasındaki en yaygın suçlu, tıp literatüründe "Bell-clapper" (çan dili) deformitesi olarak bilinen anatomik bozukluktur. Normal şartlarda testis, torba (skrotum) içinde arka duvara sabitlenmiş haldedir ve hareket alanı kısıtlıdır. Ancak bazı bireylerde, testisi çevreleyen zar (tunica vaginalis) testisi ve kordonu çok yüksekten sarar.

Bu durum, testisin torba içinde bir çanın dili gibi serbestçe sallanmasına ve dolayısıyla kendi etrafında dönmesine (torsiyon) zemin hazırlar. Genellikle her iki testiste de bulunan bu deformite, bir tarafta torsiyon geliştiğinde diğer tarafın da koruyucu ameliyatla (orkidopeksi) sabitlenmesi gerekliliğinin temel nedenidir.

Anatomik yatkınlık tek başına yeterli olmayabilir; torsiyonu tetikleyen bazı dış faktörler de mevcuttur:

• Hızlı Büyüme: Ergenlik döneminde testisin hacminin aniden artması.

• Fiziksel Aktivite: Ani hareketler veya spor sırasında yaşanan zorlanmalar.

• Uykudaki Kasılmalar: Gece uykusu sırasında kremaster kasının istemsizce kasılması.

• Soğuk Hava: Vücudun ısıyı korumak için testisleri yukarı çekme refleksi.

Bebeklerde durum yetişkinlerden biraz daha farklı ve tehlikelidir. Bebeklerde testis torsiyonu, özellikle yeni doğan döneminde (antenatal veya neonatal) "ekstravajinal torsiyon" şeklinde görülür. Bebekler ağrılarını dile getiremedikleri için teşhis genellikle fiziksel muayene ile konulur.

Ebeveynlerin Dikkat Etmesi Gereken Bulgular:

• Torbada Sertlik: Testis torbasına dokunulduğunda mermer gibi sert bir kitle hissedilmesi.

• Skrotal Renk Değişikliği: Torbanın koyu kırmızı, mor veya mavi bir renk alması.

• Huzursuzluk ve Beslenme Reddi: Bebeğin açıklanamayan ağlama krizleri ve emmeyi reddetmesi.

Bebeklerde testis torsiyonu bazen anne karnında (antenatal) gerçekleşebilir ve bebek bu durumla doğabilir. Eğer bebek doğduğunda testis torbası çoktan morarmış ve sertleşmişse, bu durum torsiyonun üzerinden uzun süre geçtiğini ve testisin canlılığını yitirmiş olabileceğini gösterir. A Life Sağlık Grubu Nöro-üroloji ve Pediatrik Üroloji uzmanlarımız, bu sinsi tabloyu saniyeler içinde teşhis ederek en uygun cerrahi stratejiyi belirlemektedir.

Testis torsiyonu ameliyatı sonrası ilk 24 saat, doku beslenmesinin geri dönüşünü gözlemlemek adına hastane ortamında takibi gerektiren kritik bir evredir. Ameliyatın başarısı, testisin renginin operasyon masasında pembeye dönmesiyle ölçülse de, tam iyileşme dokuların inflamasyon sürecini tamamlamasıyla gerçekleşir.

Testis torsiyonu ameliyatı sonrası iyileşme süreci, hastanın yaşına ve torsiyonun derecesine bağlı olarak değişkenlik gösterse de genel akış şu şekildedir:

• İlk 48 Saat: Cerrahi bölgede hafif sızı ve dolgunluk hissi normaldir. Bu aşamada bölgeyi darbe ve zorlamalardan korumak esastır.

• İlk 1 Hafta: Dikiş hattının kapanmaya başladığı dönemdir. Sosyal hayata kademeli dönüş başlar ancak ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalıdır.

• 2. Hafta: Genellikle hastalar okul veya masa başı işlerine tamamen dönebilirler.

• 1. Ay: Dokuların mekanik direnci normale döner ve spor aktivitelerine uzman kontrolünde başlanabilir.

Hastalarımızın konforlu bir nekahat dönemi geçirmesi için testis torsiyonu ameliyatı sonrası yapılması gerekenler listesi titizlikle uygulanmalıdır:

1. Destekleyici Çamaşır Kullanımı: Ameliyat bölgesindeki ödemi azaltmak ve testislerin sabit kalmasını sağlamak için ilk 2 hafta suspansuar veya sıkı (ama sıkıştırmayan) pamuklu iç çamaşırları tercih edilmelidir.

2. Hijyen Yönetimi: Cerrahi kesi yerinin ilk 3 gün suyla temas etmemesi, sonrasında ise ılık suyla nazikçe temizlenmesi enfeksiyon riskini minimize eder.

3. Ağır Kaldırmadan Kaçınma: Karın içi basıncı artıran her türlü zorlanma, dikişlerin stabilitesini bozabileceği için ilk 4 hafta ağır sporlardan uzak durulmalıdır.

Hastalarımızın en çok merak ettiği konuların başında gelen testis torsiyonu ameliyatı sonrası cinsellik için tıbbi önerimiz genellikle 3 ila 4 hafta beklenmesi yönündedir. Bu bekleme süresinin nedenleri şunlardır:

• Doku Stabilitesi: Operasyon sırasında testis torba duvarına sabitlendiği (orkidopeksi) için bu dikişlerin dokuyla tamamen bütünleşmesi zaman alır.

• Ağrı Kontrolü: Erken dönemdeki ereksiyonlar veya fiziksel temas, iyileşmekte olan hassas bölgede ağrı ve mikro kanamalara yol açabilir.

• Psikolojik Adaptasyon: Acil bir cerrahi müdahalenin yarattığı travmanın aşılması, cinsel yaşam kalitesini doğrudan etkiler.

Ebeveynlerin ve genç hastaların en büyük endişesi olan testis torsiyonu kısırlık yaparmı sorusu, tamamen müdahale hızıyla ilişkilidir.

• Altın Saat Etkisi: Eğer müdahale ilk 6 saat içinde yapıldıysa, sperm kalitesinin ve hormon üretiminin korunma oranı %90'ın üzerindedir.

• Tek Testis Durumu: Torsiyon nedeniyle testisin alınması (orkiektomi) gerekse bile, diğer sağlıklı testis genellikle vücudun ihtiyacı olan testosteronu ve sperm üretimini tek başına karşılayabilir.

• Anti-Sperm Antikorları: Nadiren de olsa hasarlı testisten kana karışan proteinler bağışıklık sistemini uyarabilir. Bu nedenle operasyon sonrası 6. ayda bir sperm analizi (spermiogram) yapılması, gelecekteki üreme planlaması için uzmanlarımızca önerilmektedir.

Ankara’da testis sağlığı ve acil ürolojik cerrahide A Life Sağlık Grubu; Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ lokasyonlarında 7/24 hizmet vermektedir. Teşhis sürecinde kullandığımız Renkli Doppler Ultrasonografi (RDUS) teknolojisi ile kan akımı anlık olarak izlenmekte ve kesin teşhis saniyeler içinde konulmaktadır.