Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid, makat bölgesindeki (anal kanal) dışkı kontrolüne yardımcı olan damarsal yastıkçıkların, çeşitli nedenlerle aşırı basınç altında kalarak sarkması, genişlemesi ve iltihaplanmasıdır. Halk arasında basur olarak bilinen bu durum, aslında anal kanalın doğal venöz yapılarının patolojik bir forma dönüşmesidir. Konumuna göre rektumun içinde (iç hemoroid) veya anüsün dış çevresinde (dış hemoroid) gelişen bu dokular; kanama, kaşıntı ve ağrı gibi yaşam kalitesini düşüren belirtilerle kendini gösterir.

Hemoroid türleri, genişleyen damar paketlerinin anal kanaldaki yerleşim yerine göre temel olarak İç (İnternal) Hemoroid ve Dış (Eksternal) Hemoroid olarak ikiye ayrılır. Bu ayrım, makat içindeki "dentat çizgi" adı verilen anatomik sınıra göre yapılır. Ayrıca, iç hemoroidler sarkma derecelerine göre 4 farklı evrede sınıflandırılırken; damar içinde kan pıhtısı birikmesi durumunda ise Tromboze Hemoroid adı verilen, oldukça ağrılı özel bir klinik tablo gelişir.

• İç Hemoroidler: Makat kanalının içinde, ağrı sinirlerinin az olduğu bölgede gelişirler. Genellikle ağrısızdırlar ve kendilerini dışkılama sırasında görülen parlak kırmızı kanama ile belli ederler.

• Dış Hemoroidler: Makat ağzının hemen çevresinde, deri altında bulunurlar. Bu bölge ağrı sinirleri bakımından zengin olduğu için dış hemoroidler çok daha hassastır. Genellikle kaşıntı, yanma ve ele gelen şişlikler ile karakterizedirler.

• Tromboze Hemoroid: Hem iç hem de dış hemoroidlerde görülebilen, damar içinde kanın pıhtılaşmasıyla oluşan durumdur. Aniden gelişen, zonklayıcı ve şiddetli bir ağrıya neden olur. Makat kenarında mor/mavi renkli, sert ve dokunmaya duyarlı bir şişlik fark edilir. Acil tıbbi müdahale gerektiren bir tablodur.

Hem iç hem de dış hemoroidlerde görülebilen, damar içinde kanın pıhtılaşmasıyla oluşan durumdur. Aniden gelişen, zonklayıcı ve şiddetli bir ağrıya neden olur. Makat kenarında mor/mavi renkli, sert ve dokunmaya duyarlı bir şişlik fark edilir. Acil tıbbi müdahale gerektiren bir tablodur.

Hemoroid, anal kanaldaki toplardamarların üzerindeki intra-abdominal (karın içi) basıncın kronik olarak artması sonucu bu damarların genişlemesi, şişmesi ve destek dokularının zayıflayarak sarkmasıyla oluşur. Temel mekanizma, toplardamar duvarlarının esnekliğini yitirerek "varis benzeri" yapılar oluşturmasıdır. Bu basınç artışının en yaygın nedeni kronik kabızlık ve şiddetli ıkınma olsa da; beslenme alışkanlıklarından yaşam tarzına, gebelikten genetik yatkınlığa kadar pek çok faktör basur oluşumunu tetikler.

Hemoroid gelişimi genellikle tek bir nedene bağlı kalmaz; aşağıdaki faktörlerin birleşimi süreci hızlandırır:

• Kronik Kabızlık ve Ikınma: Sertleşmiş dışkıyı boşaltmak için yapılan aşırı ıkınma, makat bölgesindeki damarlara doğrudan mekanik baskı uygular.

• Düşük Lifli (Posasız) Beslenme: Yetersiz meyve, sebze ve tam tahıl tüketimi dışkı hacmini azaltarak bağırsak pasajını zorlaştırır.

• Sedanter (Hareketsiz) Yaşam: Gün boyu oturarak çalışmak (ofis çalışanları, şoförler), anal bölgedeki kanın kalbe dönüşünü yavaşlatarak damarlarda göllenmeye (venöz staz) neden olur.

• Gebelik ve Doğum: Büyüyen rahim ana toplardamarlara baskı yapar. Ayrıca doğum sırasındaki yoğun ıkınma mevcut damar paketlerini kalıcı olarak sarkıtabilir.

• Ağır Kaldırmak: Spor salonunda veya iş hayatında yapılan kontrolsüz ağır kaldırmalar karın içi basıncı aniden yükseltir.

• Yaşlanma: Zamanla damar duvarlarını ve anal yastıkçıkları yerinde tutan bağ dokusu zayıflar.

Hemoroid (basur) belirtileri, hemoroidin türüne (dış veya iç) ve şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. İşte hemoroidlerin en yaygın belirtileri:

• Ağrı ve Rahatsızlık: Dış hemoroidler genellikle anüs çevresinde ağrı ve rahatsızlık hissi yaratır. Özellikle dışkılama sırasında bu ağrı artabilir.

• Kanama: Dışkılama sırasında veya sonrasında rektal kanama görülebilir. Kan, genellikle kırmızı renkte ve dışkının üzerinde meydana gelir.

• Kaşıntı: Anüs çevresinde kaşıntı hissi, hemoroidlerin belirtilerinden biridir. Kaşıntı, tahrişe veya iltihaba bağlı olarak gelişebilir.

• Şişlik veya Kitle: Anüs çevresinde, dış hemoroidlerin oluşturduğu bir şişlik veya kitle hissedilebilir. Bu kitle, ağrı veya rahatsızlık ile birlikte olabilir.

• Dışkılama Zorluğu: Hemoroidler bazen dışkılama sırasında rahatsızlık hissine neden olarak, tuvalete gitme isteğini engelleyebilir.

• Prolapsus: İç hemoroidler, dışkılama sırasında anal kanaldan dışarı sarkabilir. Bu durumda hemoroid, dışkılamanın ardından kendi kendine geri dönebilir ya da elle itilmesi gerekebilir.

• Üzerine Otururken Rahatsızlık: Uzun süre oturulduğunda anüs çevresinde hissedilen rahatsızlık, hemoroidlerle ilişkilendirilebilir.

Belirtiler yaşandığında, bir sağlık uzmanıyla görüşmek önemlidir. Çünkü hemoroidlerden kaynaklanan belirtiler, diğer sağlık sorunlarıyla da ilişkili olabilir. Erken tedavi, hemoroidlerin kontrol altına alınmasına ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir.

Hemoroid tanısı, uzman bir Genel Cerrah tarafından yapılan fiziksel muayene ve hastanın şikayetlerinin dinlenmesi (anamnez) ile konulur. Tanı süreci genellikle makat bölgesinin dış gözlemi ve parmakla yapılan rektal muayene ile başlar. İç hemoroidlerin evresini belirlemek ve diğer bağırsak hastalıklarını dışlamak amacıyla; anal kanalı görüntüleyen anoskopi veya daha derin inceleme sağlayan rektosigmoidoskopi gibi minimal invaziv görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Hemoroid teşhisinde izlenen standart prosedürler şunlardır:

1. Hasta Öyküsü (Anamnez): Kanamanın rengi (parlak kırmızı mı, koyu mu?), ağrının şiddeti ve tuvalet alışkanlıkları sorgulanır.

2. Fiziksel Muayene: Dış hemoroidlerin, çatlakların (fissür) veya apselerin tespiti için anal bölge dışarıdan incelenir.

3. Dijital Rektal Muayene: Cerrahın eldiven kullanarak makat içini parmakla kontrol etmesidir. Bu işlemle anormal kitleler ve iç hemoroidlerin varlığı araştırılır.

4. Anoskopi: Yaklaşık 5-10 cm’lik kısa bir tüp yardımıyla anal kanalın ışık altında detaylıca incelenmesidir. İç hemoroidlerin evresini belirlemede en kesin yöntemdir.

5. Kolonoskopi veya Sigmoidoskopi: Eğer hasta 40 yaş üzerindeyse veya kanama şikayeti varsa, kanamanın kaynağının kolon kanseri veya polipler olmadığını teyit etmek için kalın bağırsağın üst kısımları incelenir.

Erken ve doğru tanı, hemoroidin ameliyatsız yöntemlerle (Lazer, Bant Ligasyonu vb.) tedavi edilme şansını artırır. A Life Sağlık Grubu’nda mahremiyet esas alınarak gerçekleştirilen uzman muayeneleri ile şikayetlerinizin gerçek nedeni kısa sürede belirlenir.

Basur şikayetlerini azaltmak ve bölgedeki baskıyı dindirmek için yapılabilecek en etkili uygulamalar; dışkıyı yumuşatan bol lifli beslenme, bağırsak hareketlerini destekleyen yeterli su tüketimi ve anal sfinkter kaslarını gevşeten ılık oturma banyolarıdır. Evde uygulanan bu yöntemler başlangıç evresindeki hemoroidlerde (Evre 1 ve 2) yüksek oranda rahatlama sağlarken; kronikleşen, kanamalı veya ileri evre basurlarda en kalıcı çözüm Lazerle Hemoroid (LHP) gibi dikişsiz ve ağrısız tıbbi prosedürlerdir.

Hemoroid semptomlarını (ağrı, kaşıntı, şişlik) ev konforunda hafifletmek için Basura Ne İyi Gelir? Sayfamızdan Ayrıntılı Bilgi Alabilirsiniz.

Hemoroid (basur), hastalığın evresine göre farklı yaklaşımlarla iyileşir. Erken evrelerde (1. ve 2. derece) lif odaklı beslenme, günlük 2.5-3 litre su tüketimi ve ılık oturma banyoları şikayetleri büyük oranda dindirir. Ancak geçmeyen kanama, sarkma ve şiddetli ağrı durumlarında basur; Lazerle Hemoroidoplasti (LHP), Lastik Bant Ligasyonu veya Skleroterapi gibi dikişsiz modern tıbbi prosedürlerle kalıcı olarak geçer. Tedavinin başarısı, hem mevcut pakelerin yok edilmesine hem de kabızlık gibi kök nedenlerin ortadan kaldırılmasına bağlıdır.

Hafif şiddetteki belirtileri baskılamak ve iyileşme sürecini başlatmak için şu adımlar atılmalıdır:

• Beslenme Disiplini: Bağırsak dostu lifli gıdalar (yulaf, tam tahıllar, taze sebzeler) tüketilerek dışkının damarları zedelemeden geçmesi sağlanmalıdır.

• Hidrasyon: Yeterli su içilerek sindirim kanalının nemli tutulması, kabızlık kaynaklı ıkınmayı önler.

• Termal Rahatlama (Oturma Banyosu): Günde birkaç kez yapılan ılık su banyoları, bölgedeki damar basıncını düşürür ve spazmı çözer.

• Fiziksel Hareketlilik: Günlük kısa yürüyüşler bağırsak peristaltizmini destekleyerek toplardamar göllenmesini engeller.

Evde uygulanan yöntemlerin yetersiz kaldığı kronik vakalarda, hastanede uygulanan modern çözümler şunlardır:

• Lazerle Tedavi (LHP): Hemoroid dokusunun lazer enerjisiyle içeriden kapatılmasıdır. Kesme ve dikiş olmadığı için en hızlı iyileşme sağlayan yöntemdir.

• Bant Ligasyonu (Boğma): Sarkmış basur memesinin köküne lastik halka takılarak kan akışının kesilmesi ve dokunun düşürülmesi işlemidir.

• Skleroterapi: Genişlemiş damar içine büzücü ilaç enjekte edilerek pakelerin sönmesi sağlanır.

Çok ileri evre (Evre 4) veya komplikasyon gelişmiş vakalarda, sarkan dokuların cerrahi olarak çıkarılması (Hemoroidektomi) gerekebilir.

Hemoroid oluşumunu önlemenin temel yolu, anal kanaldaki toplardamarlar üzerindeki baskıyı minimize etmek ve bağırsak pasajını yumuşatmaktır. Bunun için en etkili strateji; günlük 25-30 gram lif (posa) tüketmek, günde en az 2.5 - 3 litre su içmek ve tuvalette 5 dakikadan fazla kalmayarak şiddetli ıkınmadan kaçınmaktır. Bu temel alışkanlıklar, dışkının yumuşak kalmasını sağlayarak damar duvarlarının genişlemesini ve sarkmasını (basur pakelerinin oluşumunu) %80 oranında engelleyebilir.

Hastalık henüz başlamadan veya başlangıç aşamasındayken şu önlemleri almak hayati önem taşır:

• Beslenme Disiplini (Lif ve Su Dengesi): Sert dışkı, hemoroidin bir numaralı sebebidir. Dışkıyı yumuşatmak için:

  • Tam Tahıllar: Beyaz ekmek yerine tam buğday, çavdar veya yulaf tercih edin.

  • Sebze ve Meyve: Her öğünde mutlaka yeşil yapraklı sebze tüketin; kabuklu yenebilen meyveleri (elma, armut, erik vb.) kabuğuyla yiyin.

  • Baklagiller: Haftada en az 2-3 gün mercimek, nohut veya fasulye gibi yüksek lifli baklagillere yer verin.

• Doğru Tuvalet Alışkanlıkları: Tuvalette geçirilen süre ve yapılan hatalar damar sağlığını doğrudan etkiler:

  • İhtiyacı Ertelemeyin: Tuvalet hissi geldiğinde bekletmek, dışkının kurumasına ve sertleşmesine neden olur.

  • Dijital Detoks: Tuvalete telefon veya kitapla girmeyin. Uzun süre oturur pozisyonda kalmak anal bölgeye binen yer çekimi basıncını artırır.

  • Ikınmayı Bırakın: Dışkılama sırasında nefesinizi tutarak kendinizi zorlamayın; bu hareket damarların şişmesine yol açar.

• Aktif Yaşam ve Egzersiz: Hareketsizlik bağırsakların tembelleşmesine, ağır kaldırmak ise basıncın artmasına neden olur:

  • Yürüyüş: Günlük 30 dakikalık tempolu yürüyüşler bağırsak hareketlerini tetikler.

  • Kilo Kontrolü: İdeal kilonuzu korumak, pelvik bölgeye binen toplam yükü azaltır.

• Oturma Süresini Sınırlayın: Sürekli oturarak çalışan (ofis çalışanları, şoförler vb.) bireylerde kan makat bölgesinde göllenir. Her saat başı 5 dakikalık kısa kalkışlar ve hafif esneme hareketleri bu basıncı dağıtır.

Koruyucu önlemlere rağmen makatta kanama, elinize gelen şişlik veya geçmeyen bir huzursuzluk hissediyorsanız, bu durum hemoroidin başladığını veya başka bir sorunun habercisi olduğunu gösterebilir. A Life uzmanları, erken teşhis ile ameliyata gerek kalmadan yaşam kalitenizi artıracak çözümler sunmaktadır.

Hemoroid tedavisi, hastalığın evresine ve semptomların şiddetine göre basamaklı bir yaklaşımla planlanır. Başlangıç seviyesindeki vakalarda (Evre 1-2) lifli beslenme, bol sıvı alımı ve sıcak oturma banyoları gibi konservatif yöntemler yeterli olurken; kanamalı ve sarkmış hemoroidlerde (Evre 2-3) Lazerle Hemoroidoplasti (LHP) veya Lastik Bant Ligasyonu gibi minimal invaziv (ameliyatsız) çözümler tercih edilir. İleri derece ve komplikasyon gelişmiş vakalarda (Evre 4) ise cerrahi müdahale (hemoroidektomi) en kesin çözüm yoludur.

• Konservatif ve Medikal Tedaviler: Ameliyat gerektirmeyen durumlarda hastanın yaşam kalitesini artırmaya yönelik uygulamalardır:

  • Diyet Düzenlemesi: Dışkıyı yumuşatmak için günlük lif miktarının 25-30 grama çıkarılması.

  • Topikal İlaçlar: Kaşıntı ve ağrıyı dindiren, ödem çözücü kremler ve fitiller.

  • Flebotanik İlaçlar: Damar duvarını güçlendirerek kanamayı ve şişliği azaltan ağızdan alınan tabletler.

  • Sıcak Oturma Banyosu: Sfinkter kaslarını gevşeterek bölgesel basıncı düşürme.

• Ameliyatsız Girişimsel Yöntemler: Modern proktolojide kesi ve dikiş gerektirmeden uygulanan bu yöntemler, hastaların aynı gün taburcu olmasına imkan tanır:

  • Lazerle Hemoroidoplasti (LHP): Hemoroid pakesinin içine lazer fiberi ile girilerek damarın içeriden söndürülmesi işlemidir. Sinir uçlarına zarar vermediği için ağrı minimaldir.

  • Lastik Bant Ligasyonu (RBL): Hemoroid memesinin köküne lastik halka takılarak kan akışının kesilmesi ve dokunun kendiliğinden dökülmesi.

  • Skleroterapi (Enjeksiyon): Genişlemiş damar içine kurutucu bir madde verilerek hemoroidin küçültülmesi.

• Cerrahi Tedavi Yöntemleri: Klasik veya teknolojik cerrahi yöntemler genellikle Evre 4 veya akut tromboze vakalarda uygulanır:

  • Hemoroidopeksi (Stapler - Longo Yöntemi): Sarkan dokuların özel bir aletle yukarı çekilip dikişsiz şekilde zımbalanması.

  • Klasik Hemoroidektomi: Hasarlı dokuların cerrahi olarak çıkarılması.

Hastanemizde "Hemoroidde Kişiye Özel Tedavi" prensibi uygulanmaktadır. Uzman cerrahlarımız, hastanın evresine en uygun modern yöntemi seçerek nüks (tekrarlama) riskini minimize eden ve hastayı kısa sürede iş hayatına döndüren çözümler sunar. Özellikle dikişsiz ve ağrısız bir süreç sunan Lazer Teknolojisi, proktoloji birimimizin öncelikli tercihidir.