Zatürre Nedir? Zatürre Belirtileri Nelerdir?

Tıbbi adı pnömoni olan bu hastalık, akciğerlerde iltihaplanmaya neden olur. Bu iltihap, bakteri, virüs veya mantar gibi mikroplardan gelir. Halk arasında sıkça sorulan “Zatürre ne demek?” sorusunun yanıtı şudur: Akciğerlerin sağlıklı çalışmasını bozan ciddi bir enfeksiyondur.

Solunum yolunu etkileyen bu tablo tedavi edilmezse ölümcül olabilir. “Zatürre bulaşıcı mıdır?” sorusu da kritik önemdedir. Çünkü öksürük, hapşırık veya normal konuşma sırasında damlacıklar yayılır. Bu damlacıklar sağlıklı kişilere hastalığı geçirebilir.

Zatürre hastalığı nedir sorusu özellikle risk grupları açısından daha da önem kazanır. Bebekler, 65 yaş ve üzeri bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik enfeksiyon hastalığı olanlar risk altındadır.

Bu nedenle zatürreden korunma büyük önem taşır. Grip aşısı olmak, pnömokok aşısı yaptırmak ve hijyen kurallarına uymak, hastalığın riskini azaltır. Bu, hem bireysel hem de toplumsal korunmada etkilidir.

Zatürre nasıl olur? Bulaşma sebepleri birkaç farklı yolla açıklanabilir:

• Öksürme ve Hapşırma: Damlacık enfeksiyonu yoluyla.
• Konuşma ve Nefes Verme: Yakın temasta olan kişilere solunum yoluyla.
• Doğrudan Temas: Eller, kişisel eşyalar veya öpüşme yoluyla.
• Dolaylı Temas: Enfekte kişinin öksürdüğü yüzeylere dokunma sonrası.
• Aspirasyon: Gıda veya sıvının yanlışlıkla solunum yoluna kaçmasıyla.

Özellikle toplu yaşam alanlarında yaşayanlarda zatürre salgını şeklinde yayılım görülebilir.

Zatürre neden olur? Hastalığın temelinde, akciğerlerdeki hava keseciklerinin yani alveollerin iltihaplanması vardır. Bu tablo genellikle zatürre başlangıcı ile ortaya çıkar. En sık neden bakterilerdir.

Özellikle Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae gibi bakteriler yaygındır. Ayrıca Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae ve Staphylococcus aureus da sık görülür.

Bunun dışında viral zatürre de yaygındır. İnfluenza, RSV, COVID-19, adenovirüs ve rinovirüsler başlıca sorumludur. Daha az görülen mantar kaynaklı zatürre, genellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde görülür. Pneumocystis jirovecii, Histoplasma capsulatum ve Aspergillus fumigatus en bilinen örneklerdir.

Diğer nedenler arasında aspirasyon (mide içeriğinin akciğere kaçması), yabancı cisimler ve kimyasal tahriş ediciler sayılabilir. Halk arasında sık sorulan “zatürre soğuktan mı olur?” sorusunun cevabı ise hayırdır. Soğuk hava tek başına zatürreye neden olmaz.

Ancak soğuk havalar, grip gibi soğuk algınlığı enfeksiyonlarını kolaylaştırır. Bu durum, bağışıklığı zayıflatır ve hastalığın ortaya çıkma riskini artırır. Özellikle riskli gruplarda bağışıklığı güçlü tutmak ve koruyucu önlemleri uygulamak bu nedenle çok önemlidir.

Türleri, nedenine ve bulaşma şekline göre sınıflandırılır:

• Bakteriyel, Viral ve Mantar Kaynaklı
• Toplum Kökenli, Hastane Kökenli, Ventilatörle İlişkili
• Lobar, Bronkopnömoni, İnterstisyel
• Yürüyen Zatürre: Hafif seyreder, grip gibi belirtiler gösterir.

Akciğerlerdeki hava keseciklerinin iltihaplanmasıdır ve birçok farklı şekilde sınıflandırılabilir.

Nedenine Göre Pnömoni:

• Bakteriyel Pnömoni
• Viral Pnömoni
• Mantar Pnömoni

Edinme Şekline Göre Pnömoni:

• Toplum Kökenli Pnömoni
• Hastane Kökenli Pnömoni
• Ventilatörle İlişkili Pnömoni

Etkilenen Akciğer Bölgesine Göre Pnömoni:

• Lobar Pnömoni
• Bronkopnömoni
• İnterstisyel Pnömoni

Pnömonin Diğer Çeşitleri:

• Aspirasyon Pnömoni
• Kimyasal Pnömoni
• Yürüyen Pnömoni

Zatürre belirtileri nelerdir? Hastalığın bulguları kişiden kişiye değişebilir ve hem etkenin türüne hem de kişinin bağışıklık durumuna bağlıdır.

En sık görülen zatürre belirtileri şunlardır:

• Öksürük (kuru veya balgamlı)
• Ateş
• Titreme
• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Halsizlik
• İştahsızlık
• Kas ve eklem ağrıları
• Baş ağrısı

 Özellikle ileri yaşta bilinç bulanıklığı da tabloya eklenebilir.

Çocuklarda zatürre, yüksek ateş, hızlı nefes alıp verme, öksürük, hırıltı, karın ağrısı ve morarma ile seyreder. Bebeklerde zatürre belirtileri arasında ise emmeyi reddetme, huzursuzluk, aşırı uyku hali ve hızlı solunum yer alır.

Bazı olgularda ateşsiz zatürre belirtileri görülebilir; bu durum çoğunlukla yaşlılarda veya bağışıklığı zayıf kişilerde ortaya çıkar. Daha hafif ve uzun süren vakalarda sinsi zatürre belirtileri görülür. Bu belirtiler arasında halsizlik, kilo kaybı, düşük ateş ve inatçı öksürük vardır.

Zatürre kimi zaman zatürre bronşit belirtileri ile karışabilir; her ikisinde de öksürük ve balgam görülür. Ancak tedavi edilmezse ağır vakalar zatürre ölüm belirtileri gösterebilir. Bu durum; oksijen düşüklüğü, ciddi solunum sıkıntısı ve çoklu organ yetmezliğiyle kendini belli eder. Dolayısıyla, belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurmak hayati önem taşır.

Pnömoni Teşhisi, hastanın belirtileri, fizik muayene bulguları ve bazı tetkiklerin sonuçlarına dayanarak konulur ve yardımcı olur. Teşhiste kullanılan yöntemler:

• Akciğer grafisi (röntgen)
• Kan testleri
• Balgam kültürü
• Nabız oksimetresi
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Bronkoskopi
• Plevra sıvısı analizi
• Fizik muayene

Pnömoni teşhisi ve tedavisi, deneyimli bir sağlık uzmanı tarafından yapılmalıdır. “Zatürre nasıl anlaşılır?” sorusunun yanıtı bu testler sayesinde netleşir.

Zatürre aşısı, pnömokok bakterisinin neden olduğu zatürre ve menenjit gibi ciddi enfeksiyonlara karşı korur. Halk arasında pnömokok aşısı olarak bilinir.

İki türü vardır: Konjuge aşı (PCV, Prevenar 13) bebek ve çocuklara uygulanır, uzun süreli koruma sağlar. Polisakkarit aşı (PPSV, Pneumovax 23) ise 2 yaş üstü çocuklar ve yetişkinlerde kullanılır, daha geniş kapsama sahiptir.

Aşı, belirli gruplar için önerilmektedir.

• 65 yaş ve üzeri kişiler için.
• Kronik hastalığı olanlar için.
• Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler için.
• Sigara içenler için.
• Kalabalık yerlerde yaşayanlar için.

Hastalığın ağır seyrini önler, zatürreden korunma için en etkili yollardan biridir.

• Zatürre ilaçları doktor kontrolünde kullanılmalıdır: Yan etkiler ve yanlış tedavi riskleri nedeniyle ilaçlar sadece hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
• Zatürre nasıl geçer? Doğru tanı konulup uygun tedavi (antibiyotik tedavisinin zamanında başlanması, antiviral veya destekleyici bakım) uygulanarak geçer.
• Zatürre kalıcı mıdır? Hayır, uygun tedaviyle tamamen iyileşir ancak bazı ağır vakalarda akciğerde iz bırakabilir.
• Zatürre akciğerde kitle yapar mı? Uzun süren ve tedavi edilmeyen durumlarda radyolojik olarak kitle benzeri görüntüler oluşabilir.
• Zatürre soğuktan mı olur? Tek başına soğuk etken değildir, fakat bağışıklığı zayıflatarak hastalığın gelişmesine zemin hazırlar.
• Zatürre bulaşıcı mı? Evet, damlacık yoluyla öksürük, hapşırık veya yakın temasla kolayca yayılır.
• Zatürre geçirenlerin yorumları: Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir; bazıları hafif atlatırken bazıları ağır geçirebilir.
• Zatürre öldürür mü? Evet, özellikle tedavi edilmezse veya risk gruplarında gelişirse ölümcül olabilir.
• Zatürre ne zaman tehlikelidir? Bağışıklığı zayıf kişilerde, çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı olanlarda ciddi komplikasyonlara yol açtığında tehlikelidir.
• Zatürre kaç günde geçer? Hastalığın şiddetine göre değişmekle birlikte hafif vakalar 1–3 haftada, ağır vakalar ise birkaç ayda iyileşebilir.
• Zatürre soğuktan mi olur? Tek başına soğuk zatürreye neden olmaz, ancak bağışıklığı zayıflatarak hastalığın ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Erken teşhis ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Belirtileri fark ettiğiniz anda vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurmak hayat kurtarıcı olabilir.

A Life Sağlık Grubu, deneyimli doktorlara sahiptir. Modern laboratuvarları ile hizmet verir. Zatürre ve diğer solunum yolu hastalıklarında güvenilir sağlık hizmeti sunar.