Gluten Nedir?

Gluten Nedir?

İçindekiler

Gluten nedir

Gluten, tahıllarda bulunan doğal bir protein karışımıdır. Özellikle buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda yüksek oranda bulunur. Gluten, tahılların hamurunun yapısını oluşturan ve ekmeğin kabarmasını, elastik bir dokuya sahip olmasını sağlayan bir bileşendir.

Gluten, su ile karıştığında esnek bir yapı oluşturur ve bu da hamurun kabarmasını ve şekil almasını kolaylaştırır. Bu nedenle, ekmek, pasta, pizza, makarna gibi birçok unlu mamulde kullanılır. Gluten ayrıca yiyeceklere dokusal bir yapı kazandırır ve lezzet katkısı sağlayabilir.

Gluten Hangi Besinlerde Bulunur?

Gluten, başta buğday olmak üzere bazı tahıllarda bulunan bir protein karışımıdır. Gluten içeren başlıca tahıllar şunlardır:

  • Buğday: Buğday, gluten içeriği en yüksek olan tahıl türüdür. Buğday unu, ekmek, makarna, bulgur, kek, bisküvi, kahvaltılık gevrekler ve birçok unlu mamulde gluten bulunur.
  • Arpa: Arpa da gluten içeren bir tahıl türüdür. Bu nedenle arpa unu ve arpa bazlı ürünler gluten içerir.
  • Çavdar: Çavdar, gluten içeren bir diğer tahıl türüdür. Çavdar ekmeği ve çavdar unu, gluten içeren ürünlerdir.

Kimler Glutensiz Beslenmelidir?

Glutensiz bir beslenme, aşağıdaki gruplardaki kişilere önerilebilir veya gerekebilir:

  • Çölyak Hastaları: Çölyak hastalığı, gluten içeren yiyeceklerin tüketilmesi durumunda ince bağırsaklarda iltihaplanma ve hasara yol açan bir otoimmün hastalıktır. Bu nedenle, çölyak hastaları ömür boyu glutensiz bir diyet uygulamalıdır. Gluten tüketimi, çölyak hastalarının sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir.
  • Gluten İntoleransı veya Hassasiyeti Olanlar: Bazı kişiler, çölyak hastalığına sahip olmasalar bile gluteni sindiremeyebilirler veya gluten hassasiyetine sahip olabilirler. Bu kişiler, gluten tüketimi sonrası sindirim sorunları, karın ağrısı, şişkinlik, baş ağrısı ve diğer semptomlar yaşayabilirler. Bu nedenle, gluten intoleransı veya hassasiyeti olan kişiler glutensiz bir diyeti tercih edebilirler.
  • Glutensiz Diyeti Takip Edenler: Bazı insanlar, çölyak hastalığı veya gluten hassasiyeti olmaksızın, glutensiz bir diyeti tercih edebilirler. Bu tercih kişisel tercihlere veya beslenme alışkanlıklarına dayalı olabilir. Ancak, glutensiz bir diyet uygulamadan önce dikkatli bir şekilde düşünülmesi ve bir beslenme uzmanına veya doktora danışılması önerilir. Çünkü glutensiz bir diyet, bazı temel besin maddelerinin eksikliği ve besin çeşitliliği konusunda zorluklar yaratabilir.

Gluten Diyeti Nedir?

  • Gluten diyeti, çölyak hastaları veya gluten intoleransı/hassasiyeti olan kişilerin uyguladığı bir beslenme planıdır. Bu diyet, gluten içeren yiyeceklerden kaçınmayı ve bu kişilerin sağlığını korumayı amaçlar. İşte gluten diyeti hakkında temel bilgiler:
  • Gluten İçeren Yiyeceklerden Kaçınma: Gluten diyeti, buğday, arpa, çavdar ve bunların türevlerini içeren yiyeceklerden kaçınmayı gerektirir. Bu yiyecekler ekmek, makarna, unlu mamuller, bisküvi, kahvaltılık gevrekler, pizza, çorba gibi birçok gıdada bulunur.
  • Glutensiz Yiyecekleri Tercih Etme: Gluten içermeyen yiyecekler, çölyak hastaları ve gluten intoleransı/hassasiyeti olan kişiler için güvenli bir seçenektir. Bu yiyecekler arasında glutensiz unlar (pirinç unu, mısır unu, amarant unu, vs.), pirinç, mısır, quinoa, patates, et, balık, tavuk, sebzeler, meyveler ve süt ürünleri yer alır.
  • Etiket Okuma: Glutensiz bir diyet uygulayanlar, gıda etiketlerini dikkatle okumalıdır. Gıdalarda gluten içeriği genellikle belirtilir, bu nedenle “buğday içerir” veya “gluten içermez” ibarelerine dikkat etmek önemlidir.
  • Kontaminasyon Riskine Dikkat: Çölyak hastaları için glutensiz bir diyeti uygularken, gluten kontaminasyonundan kaçınmak çok önemlidir. Bu, aynı mutfak ekipmanının veya yüzeylerinin gluten içeren yiyeceklerle temas etmesini önlemeyi içerir.
  • Glutensiz Alternatifler: Glutensiz alternatifler, glutensiz unlar ve nişasta bazlı ürünler gibi gıdalardır. Bu alternatifler, ekmek, kek, pizza ve makarna gibi geleneksel glutenden zengin yiyeceklerin glutensiz versiyonlarını yapmak için kullanılabilir.

Glutensiz Beslenenler İçin Tavsiyeler Nelerdir?

Glutensiz beslenenler için aşağıda bazı tavsiyeler bulunmaktadır:

  • Etiketleri Dikkatle Okuyun: Gıda etiketlerini dikkatle okuyun ve gluten içeren bileşenleri arayın. Özellikle buğday, arpa ve çavdar gibi gluten içeren tahılları belirten ifadeleri arayın. “Gluten içerir” veya “buğday içerir” ibareleri, dikkat etmeniz gereken önemli işaretlerdir.
  • Glutensiz Gıdaları Tanıyın: Gluten içermeyen yiyeceklerin neler olduğunu öğrenin. Bu, pirinç, mısır, patates, quinoa, yulaf (gluten içermeyen türlerini tercih edin), et, balık, tavuk, sebzeler, meyveler ve süt ürünleri gibi gıdaları içerir.
  • Glutensiz Alternatifleri Keşfedin: Glutensiz unlar (pirinç unu, mısır unu, amarant unu gibi), glutensiz makarna, glutensiz ekmek ve glutensiz bisküviler gibi glutensiz alternatifleri deneyin. Bu ürünlerle geleneksel tariflerinizi adapte edebilirsiniz.
  • Gluten Kontaminasyonundan Kaçının: Gluten diyeti uygulayanlar için, kontaminasyon riskini minimize etmek önemlidir. Aynı mutfak ekipmanlarını, kesme tahtalarını ve pişirme araçlarını kullanırken temizlemek veya ayrı kaplarda hazırlamak, glutenin bulaşmasını önlemeye yardımcı olabilir.
  • Restoranlarda Bilinçli Olun: Restoranlarda yemek yerken, gluten içermeyen seçenekleri sormak ve potansiyel kontaminasyon riskini gündeme getirmek önemlidir. Bazı restoranlar, gluten hassasiyeti olan kişilere yönelik özel menüler veya işaretleme sunabilir.
  • Glutensiz Beslenme Planı Oluşturun: Glutensiz bir beslenme planı oluşturarak dengeli ve çeşitli bir diyeti sürdürebilirsiniz. Protein, lif, vitaminler ve mineralleri dengeli bir şekilde almak için farklı glutensiz gıdaları dahil edin.
  • Doktor ve Beslenme Uzmanı İle İletişim Kurun: Glutensiz bir diyeti uygulamadan önce bir doktora veya beslenme uzmanına danışın. Özellikle çölyak hastaları veya gluten intoleransı/hassasiyeti olan kişiler için beslenme planını kişiselleştirmek ve eksik besin maddelerini telafi etmek önemlidir.
  • Bilinçli Alışveriş Yapın: Market alışverişlerinizi planlayarak, glutensiz gıdaları doğru şekilde tanıyın ve seçin. Glutensiz ürünlerin genellikle ayrı bir bölümde bulunduğunu veya özel etiketlerle işaretlendiğini unutmayın.
Hızlı Başvuru Formu
Benzer Makaleler

İlgili Hekimler

Uzm Dyt Helin Ceyhun
Beslenme ve Diyetetik
Uzm. Dyt. Helin Ceyhun
Dyt Nilay Karamehmetoglu
Beslenme ve Diyetetik
Dyt. Nilay Karamehmetoğlu
Diyetisyen Ruveyda Kaya
Beslenme ve Diyetetik
Dyt. Rüveyda Kaya

İlgili Birimler