Bel Kayması Ameliyatı

Bel kayması ameliyatı, tıp literatüründeki adıyla spondilolistezis cerrahisi, omurganın biyomekanik dengesinin bozulduğu ve sinir dokularının risk altında olduğu durumlarda uygulanan ileri bir nöroşirürji operasyonudur. Omurganın yapısal bütünlüğünü yeniden inşa etmeyi hedefleyen bu cerrahi, hem sinirlerin özgürleştirilmesini hem de kayan omurların birbirine kalıcı olarak bağlanmasını içerir.

Ankara A Life Sağlık Grubu olarak; Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ yerleşkelerimizde bel kayması cerrahisini, 2026 yılının en ileri teknolojileriyle yönetiyoruz. Vizyonumuz, hastalarımıza sadece ağrısız bir yaşam sunmak değil, aynı zamanda omurganın dinamik yapısını en az doku hasarıyla korumaktır. "A Life'ta Sağlığınız Özel" mottomuz çerçevesinde; mikro-cerrahi teknikler, nöromonitörizasyon ve yapay zeka destekli spinal navigasyon sistemlerini kullanarak cerrahi hata payını minimize ediyoruz.

İnsan omurgası, birbirine güçlü bağlar ve eklemlerle tutunmuş omur kemiklerinden oluşan, vücudun ana taşıyıcı kolonudur. Normal şartlarda bu omurlar, bir çekül ipi gibi kusursuz bir hizada dizilmiştir. Ancak spondilolistezis durumunda, omurları birbirine bağlayan "pars interarticularis" bölgesindeki bir çatlak veya yaşa bağlı eklem aşınması nedeniyle üstteki omur, alttakine göre öne doğru kayar.

Bu anatomik bozulma, omurganın içinden geçen sinir kanalının daralmasına ve sinir köklerinin sıkışmasına neden olur. Cerrahide bu durumu Meyerding Sınıflaması ile derecelendiriyoruz. 1. derece kaymalar genellikle fizik tedavi ile izlenirken; 3. ve 4. derece gibi ileri aşamalarda omurga stabilitesini korumak için cerrahi stabilizasyon (vidalanma) kaçınılmaz hale gelir.

Birçok hasta bel ağrısı şikayetiyle başvurduğunda bu iki tabloyu birbirine karıştırmaktadır. Ancak cerrahi yaklaşım açısından aralarında uçurum vardır:

• Bel Fıtığı (Disk Hernisi): Omurlar arasındaki disk materyalinin dışarı çıkarak sinire baskı yapmasıdır. Genellikle "yumuşak doku" problemidir. Çoğu zaman vida takılmasına gerek kalmadan mikroskobik yöntemle çözülür.

• Bel Kayması (Spondilolistezis): Bu bir "kemiksel stabilite" sorunudur. Omurganın taşıyıcı yapısı bozulmuştur. Sadece siniri rahatlatmak yetmez; omurganın mekanik olarak desteklenmesi (enstrümantasyon) şarttır.

Bel kayması, omurganın en hareketli ve en çok yük binen bölgelerinde yoğunlaşır. Aşağıdaki tabloda bu bölgelerin anatomik dağılımını görebilirsiniz:

Bel kayması (spondilolistezis), omurganın statik bir hatası değil, dinamik bir dengesizliğidir. Ameliyat kararını verirken iki temel soruya yanıt arıyoruz: Kayma miktarı ne kadar ve bu kayma hareket halindeyken ilerliyor mu?

Genellikle Evre 1 ve bazen Evre 2 vakalarında; fizik tedavi, korseleme ve enjeksiyon yöntemleri ile sonuç alabiliyoruz. Ancak kayma miktarı %50’yi aştığında veya düşük dereceli olmasına rağmen hastada ciddi güç kaybı, idrar kaçırma veya "kauda ekina" belirtileri başladığında cerrahi stabilizasyon (vidalanma) kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelir. Amacımız, omurganın daha fazla kayarak sinirleri tamamen koparmasını engellemektir.

Dünya genelinde biz spinal cerrahlar, bel kaymasını derecelendirmek için Meyerding Sınıflandırması'nı ortak dil olarak kullanırız. Bu sistemde, alttaki omur kemiğinin üst yüzeyi hayali olarak 4 eşit parçaya bölünür. Üstteki omur kemiğinin arka kenarının bu parçaların hangisinin üzerinde durduğuna bakılarak evreleme yapılır.

Bu sınıflandırma, cerrahi tekniğin seçilmesinde pusulamızdır. Örneğin Evre 1 bir kaymada sadece sinir rahatlatma (dekompresyon) yeterli olabilirken, Evre 3 ve üzerinde omuru eski yerine çekme (redüksiyon) ve güçlü füzyon teknikleri gerekir.

Bel kayması sadece bir sonuçtur; asıl önemli olan bu sonuca neden olan kök sebeptir:

1. İstmik Spondilolistezis: Genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde, omurları birbirine bağlayan "pars" bölgesindeki stres kırıkları (spondilolizis) nedeniyle oluşur. Gençlerde görülen bel ağrılarının en yaygın cerrahi nedenidir.

2. Dejeneratif Spondilolistezis: Yaşlanmaya bağlı olarak disklerin su kaybetmesi ve eklemlerin (faset) kireçlenerek gevşemesi sonucu oluşur. Genellikle 50 yaş üstü kadınlarda daha sıktır ve sıklıkla dar kanal (spinal stenoz) ile beraber seyreder.

3. Travmatik Spondilolistezis: Yüksekten düşme veya trafik kazası gibi şiddetli travmalar sonucu omurganın destek yapılarının aniden kırılmasıyla oluşur. Acil cerrahi müdahale gerektirir.

Tanı koyarken sadece yatarak çekilen MR yeterli değildir. A Life Sağlık Grubu’nun Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ hastanelerinde tanı protokolümüz şunları içerir:

• Dinamik Röntgen (Fleksiyon/Ekstansiyon): Hasta ayaktayken öne ve arkaya eğilerek çekilen bu filmler, omurganın hareket halindeyken "oynayıp oynamadığını" (instabilite) gösterir. Sabit duran bir kayma ile hareketli bir kaymanın cerrahi planı tamamen farklıdır.

• İleri MRG (Manyetik Rezonans): Sinir köklerinin hangi noktada ve ne kadar baskı altında olduğunu, fıtık eşlik edip etmediğini anlamamızı sağlar.

Bel kayması ameliyatlarında cerrahi stratejimiz iki ana kolon üzerine inşa edilir: Stabilizasyon (Halk arasında platin olarak bilinen vida-rod sistemleri) ve Füzyon (Kemiklerin birbirine kaynatılması). Omurganın bozulan dizilimini düzeltmek için kullanılan bu teknikler, hastanın anatomik yapısına, kaymanın derecesine ve eşlik eden dar kanal (stenoz) varlığına göre belirlenir.

Cerrahi başarımızın anahtarı, "kişiselleştirilmiş spinal stabilizasyon" yaklaşımıdır. Her hastanın kemik yoğunluğu ve disk mesafesi farklıdır; bu nedenle tek bir teknik her hastaya uygulanmaz. Ankara'daki uzman kadromuzla, operasyon öncesi 3D modelleme tekniklerini kullanarak hangi füzyon tekniğinin (PLIF, TLIF veya ALIF) hastanın doku sağlığını en üst düzeyde koruyacağını analiz ediyoruz.

Modern spinal cerrahide "platin" tabiri yerini yüksek teknolojili titanyum alaşımlı pedikül vidalarına bırakmıştır. Bu vidalar, omurganın en güçlü kısmı olan pedikül bölgesinden girerek omur kemiğini bir çapa gibi tutar.

• Biyouyumluluk: Titanyum, vücut dokularıyla mükemmel uyum sağlar ve alerjik reaksiyon riskini minimize eder.

• MRI Uyumluluğu: 2026 teknolojisiyle kullanılan bu vidalar, ameliyat sonrası dönemde hastanın MR çekilmesine engel teşkil etmez (artefakt azaltma teknolojisi).

• Stabilite: Vidalar, aralarına yerleştirilen rotlar (çubuklar) sayesinde kayan omuru sabitler ve kemiklerin birbirine kaynaması (füzyon) için gereken hareketsiz ortamı sağlar.

Vidalar takılmadan önce veya eş zamanlı olarak yapılan en kritik işlem dekompresyondur. Bel kayması durumunda, kayan kemik sinir kanalını bir makas gibi daraltır.

• Laminektomi: Sinir üzerindeki baskıyı kaldıran kemik çatının (lamina) bir kısmının çıkarılması.

• Foraminotomi: Sinirlerin omurgadan çıkış tünellerinin (foramen) genişletilmesi.

• Mikro-Cerrahi: Bu işlemlerin tamamı yüksek çözünürlüklü ameliyat mikroskopları altında yapılır. Sinir köküne milimetrik yaklaşımla dokunulmadan, çevresindeki baskı unsurları (kireçlenmiş bağlar ve fıtıklaşmış diskler) temizlenir.

İnterbody füzyon, iki omur arasındaki boşalmış ve çökmüş disk mesafesine "kafes" (cage) adı verilen desteklerin yerleştirilmesidir. Bu kafeslerin yerleştirilme yönü, tekniğin adını belirler.

1. PLIF (Posterior Lumbar Interbody Fusion): Geleneksel yöntemdir. Arkadan, her iki taraftan girilerek yapılır. İki adet kafes yerleştirilir. Genellikle ileri derece kaymalarda tercih edilir ancak sinir köklerinin daha fazla ekarte edilmesini (yana çekilmesini) gerektirebilir.

2. TLIF (Transforaminal Lumbar Interbody Fusion): Günümüzde altın standarttır. Tek taraftan girilir ve sinir köklerinin arasından (foramen bölgesinden) geçilerek disk mesafesine ulaşılır. Sinir dokusuna daha az müdahale edildiği için komplikasyon riski daha düşüktür.

3. ALIF (Anterior Lumbar Interbody Fusion): Karın bölgesinden girilerek yapılan "ön" cerrahidir. Omurganın arka kaslarına hiç dokunulmaz. Daha büyük kafesler yerleştirilebilir, bu da omurganın doğal eğriliğini (lordoz) restore etmek için mükemmeldir.

Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ hastanelerimizde, uygun vakalarda perkütan (kapalı) vida teknolojisini kullanıyoruz. Bu yöntemde:

• Büyük kesiler yerine yaklaşık 1,5 cm'lik küçük deliklerden girilir.

• Kas dokusu kesilmez, sadece aralanır.

• Ameliyat sonrası ağrı belirgin şekilde azdır ve hastalarımız ertesi gün taburcu edilebilir düzeye gelir.

Aşağıdaki tablo, cerrahi karar verme sürecindeki teknik farkları profesyonel bir bakış açısıyla özetlemektedir:

Modern tekniklerle yapılan bel kayması (spondilolistezis) ameliyatlarında başarı oranı literatürde %85 ile %95 arasında seyretmektedir. Buradaki "başarı", ağrının azalması, bacaklardaki güç kaybının durması ve omurga stabilitesinin geri kazanılmasıdır. Ancak bu yüksek oran, komplikasyon riskinin sıfır olduğu anlamına gelmez. Cerrahi riskleri minimize etmek, cerrahın tecrübesi kadar ameliyathane donanımı ve hastanın ameliyat sonrası disipliniyle doğrudan ilişkilidir.

Bel kayması ameliyatının nihai hedefi, vida ve kafes yardımıyla iki kemiği tek bir kemik gibi kaynatmaktır (füzyon). Ancak bazen cerrahi kusursuz olsa bile vücut bu kaynama işlemini gerçekleştiremez; buna pseudoartroz denir.

• Sigara Faktörü: Kaynamama riskini artıran en büyük dış etken tütün kullanımıdır. Sigara, kemik içindeki mikro damarlanmayı bozarak yeni kemik oluşumunu engeller. Ankara'daki birimlerimizde, sigara içen hastalarda kaynamama riskinin içmeyenlere oranla 3-4 kat daha fazla olduğu konusunda dürüst bir uyarıda bulunuyoruz.

Omurga cerrahisinde en hassas alan sinirlerin kendisidir. Ameliyat sırasında sinir köklerinin serbestleştirilmesi esnasında nadir de olsa sinir yaralanmaları veya sinir zarının (dura mater) yırtılmasına bağlı Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) kaçağı görülebilir.

• Yönetim: Dura yırtıkları genellikle ameliyat sırasında saptanır ve mikro-cerrahi yöntemlerle anında dikilir. Sinir yaralanması riskini ise "sıfıra yakın" tutmak için operasyon boyunca sinir iletilerini anlık takip eden Nöromonitörizasyon teknolojisini standart olarak kullanıyoruz.

Vidalar kemiğe tutunsa da, kemik kalitesinin düşük olduğu (osteoporoz) hastalarda zamanla vida gevşemesi görülebilir. Ayrıca, iki omuru birbirine sabitlediğimizde, hareket yükü bu bölgenin hemen üstündeki veya altındaki "sağlıklı" omurlara biner. Bu durum uzun vadede Komşu Segment Hastalığı'na (diğer disklerin erken yıpranması) yol açabilir. Bunu önlemek için hastalarımıza ameliyat sonrası dönemde bel ve karın kaslarını güçlendirecek özel rehabilitasyon programları uyguluyoruz.

Aşağıdaki tablo, olası riskleri ve cerrahi başarımızı korumak için aldığımız önlemleri özetlemektedir:

İyileşme süreci, doku onarımı ve kemik füzyonunun (kaynamasının) aşamalarına göre planlanır. İlk birkaç hafta yumuşak doku iyileşmesi ön plandayken, aylar süren asıl süreç "kemiklerin birbirine kaynatılması" dönemidir. Bu süreçte omurga, dışarıdan gelen darbelere ve yanlış hareketlere karşı korunmasızdır. Ankara’daki kliniklerimizde, hastalarımıza "A Life'ta Sağlığınız Özel" prensibiyle hazırladığımız dijital takip rehberleri sunarak, her aşamada ne yapmaları gerektiğini net bir şekilde tanımlıyoruz.

Modern spinal cerrahi teknikleri (TLIF veya mikro-cerrahi gibi), hastanın uzun süre yatağa bağımlı kalmasını değil, aksine en kısa sürede ayağa kalkmasını hedefler.

• İlk Adım: Ameliyatın türüne bağlı olarak, genellikle operasyondan 6 ila 8 saat sonra veya en geç ertesi sabah hastamızı ayağa kaldırıyoruz.

• Mobilizasyonun Amacı: Erken yürüyüş; akciğerlerin tam kapasite çalışmasını sağlar, damarlarda pıhtı oluşumu (tromboz) riskini minimize eder ve bağırsak hareketlerini düzenler.

• Log-Rolling (Kütük Yuvarlama): Yataktan kalkarken veya yatağa yatarken belin bükülmesini önlemek için vücudun bir bütün halinde (kütük gibi) döndürülmesi tekniği hastaya ilk gün öğretilir. Bu, vidaların ve dikişlerin üzerindeki mekanik yükü en aza indirir.

Bel kayması ameliyatında takılan titanyum vidalar, içeriden stabilizasyon sağlarken, kemik kaynaması tamamlanana kadar dışarıdan bir desteğe ihtiyaç duyulur. Bu noktada lumbosakral (çelik destekli) korse devreye girer.

• Neden Korse?: Korse, belin ani bükülmesini, dönmesini (torsiyon) ve eğilmesini fiziksel olarak kısıtlar. Bir nevi "dış iskelet" görevi görür.

• Kullanım Süresi: Genellikle ameliyat sonrası 4 ila 6 hafta boyunca, ayaktayken ve hareket halindeyken takılması istenir. Yatarken genellikle çıkarılmasına izin verilir.

• Korseye Bağımlılık: Korsenin cerrahın belirttiği süreden daha uzun kullanılması bel kaslarının zayıflamasına (atrofi) neden olabilir. Bu yüzden, füzyon belirtileri radyolojik olarak görüldüğünde kademeli olarak korse kullanımı sonlandırılır.

Füzyon cerrahisinin en büyük düşmanı hareketsizliktir. Ameliyat sonrası 4. haftadan itibaren Ankara’daki uzman fizyoterapistlerimiz eşliğinde rehabilitasyon süreci başlar.

1. Core Stabilizasyon: Karın ve sırt kaslarının (kor bölgesi) güçlendirilmesi, omurgaya binen yükün kaslar tarafından paylaşılmasını sağlar.

2. Esneklik Egzersizleri: Kalça ve bacak kaslarının esnetilmesi, bel üzerindeki gerilimi azaltır.

3. Yasaklı Hareketler: İyileşme süreci boyunca "BLT" (Bending, Lifting, Twisting) kuralı geçerlidir: Eğilme, Ağır Kaldırma, Burkulma. Bu üç hareket, vidaların kemikten sıyrılmasına veya kaynamanın bozulmasına neden olabilir.

Ankara’nın üç stratejik noktası olan Etimesgut, Pursaklar ve Altındağ hastanelerimizde, bel kayması cerrahisini bir "sıfır hata" disipliniyle yönetiyoruz.

1. Uzman Nöroşirürji Kadrosu: Omurga biyomekaniği ve sinir dekompresyonu konusunda binlerce vaka tecrübesine sahip beyin cerrahlarımızla hizmet veriyoruz.

2. Gelişmiş Nöromonitörizasyon: Operasyon boyunca sinir iletimlerini saniyelik olarak takip ediyor, sinir hasarı riskini 2026 standartlarında minimize ediyoruz.

3. Mikroskobik ve Endoskopik Hassasiyet: Tüm sinir rahatlatma (dekompresyon) işlemlerini yüksek çözünürlüklü mikroskoplar altında gerçekleştirerek, sağlıklı dokuyu maksimum düzeyde koruyoruz.

4. Entegre Rehabilitasyon: "A Life'ta Sağlığınız Özel" mottomuz gereği, cerrahi sonrası fizik tedavi sürecini de aynı çatı altında, spinal rehabilitasyon uzmanlarımızla koordine ediyoruz.