Düşük Göz Kapağı Ameliyatı (Ptosis)

Tıbbi terminolojide Ptozis (Blefaroptozis), üst göz kapağı kenarının normal seviyesinden (genellikle korneanın üst kenarının 1-2 mm altından) daha aşağıda konumlanmasıdır. Bu durum, cildin sarkmasıyla oluşan "dermatoşalazis" (fazla deri) tablosundan tamamen farklıdır. Ptozis, göz kapağını yukarı kaldıran mekanizmanın doğrudan yetersizliğidir.

Ptozis ameliyatı, bu mekanizmanın cerrahi olarak kısaltılması, güçlendirilmesi veya askılanması işlemidir. Ameliyatın birincil amacı, göz kapağı kenarını pupilla (göz bebeği) ekseninin üzerine çıkararak görme alanını açmak ve iki kapak arasındaki simetriyi sağlamaktır. Doğumsal (konjenital) olabileceği gibi, yaşlanma, travma veya kontakt lens kullanımına bağlı olarak kasın yerinden ayrılması (aponevrotik ptozis) sonucu da gelişebilir.

Üst göz kapağının dinamik hareketini sağlayan ana motor güç, Musculus Levator Palpebrae Superioris (Levator kası) yapısıdır. Bu kas, orbitanın (göz çukuru) derinliklerinden başlar ve göz kapağının iskeletini oluşturan tarsal plak adı verilen sert dokuya tutunur.

Levator kası, göz açma eyleminin yaklaşık 15-18 mm'lik dikey hareketinden sorumludur. Kasın tarsal plağa tutunduğu yer olan "aponevroz" bölgesi zamanla gevşediğinde veya ayrıldığında, kasın gücü kapağa tam olarak iletilemez. Bu durum, arabanın gaz pedalına basılmasına rağmen vitesin boşa geçmesi gibi bir etki yaratır; beyin kası kassa da kapak yukarı kalkmaz. Ek olarak, sempatik sinir sistemiyle kontrol edilen Müller kası da kapağa yaklaşık 2 mm'lik bir ek kaldırma gücü sağlar. Oküloplastik cerrahideki uzmanlık, bu iki kasın ve çevre dokuların mikimetrik dengesini doğru analiz etmekte yatar.

Ptozis hastaları kliniğimize genellikle iki temel şikayetle başvurur: "Göremiyorum" ve "Yorgun görünüyorum".

Fonksiyonel Açıdan Görme Alanı Daralması: Göz kapağı, pupillayı (göz bebeğini) örtmeye başladığında özellikle üst görme alanı ciddi şekilde daralır. Bu durum, adeta bir şapka siperliğiyle gezmek gibidir. Hastalar, görme alanını açabilmek için farkında olmadan şu telafi mekanizmalarını kullanırlar:

• Alın Kaslarının (Frontalis) Aşırı Kullanımı: Kaşları sürekli havaya kaldırmak alında derin ve erken kırışıklıklara, akşam saatlerinde ise şiddetli gerilim tipi baş ağrılarına neden olur.

• Çene Yukarı Pozisyonu: Üstten daralan görüşü dengelemek için başı geriye atarak bakmak, zamanla kronik boyun ağrılarına yol açar.

Estetik Açıdan "Yorgun Bakış" Şikayeti: Kapak düşüklüğü, kişinin olduğundan daha yaşlı, uykusuz veya üzgün görünmesine neden olur. Göz kapağı kıvrımının kaybolması veya asimetrik olması, yüzdeki canlı ifadeyi maskeler. Özellikle tek taraflı vakalarda oluşan asimetri, sosyal ilişkilerde özgüven kaybına dahi yol açabilir.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda, ptozis tanısında sadece fizik muayene ile yetinmiyoruz. Modern Dijital Görüntülemeli Görme Alanı Testleri ve Marginal Reflex Distance (MRD) ölçümleri ile düşüklüğün derecesini milimetrenin onda biri hassasiyetle belirliyoruz. Bu ileri teşhis imkanları, cerrahi planlamanın hatasız yapılmasına ve ameliyat sonrası en doğal sonucun elde edilmesine olanak tanır. Unutulmamalıdır ki; ptozis sadece bir dış görünüş problemi değil, yaşam konforunu doğrudan etkileyen bir sağlık sorunudur.

Ptozis, etiyolojik kökenine göre temel olarak ikiye ayrılır: Konjenital (Doğuştan) ve Edinsel (Sonradan oluşan). Bu ayrım, cerrahi tekniğin seçiminde ve takibin aciliyetinde belirleyici rol oynar. Doğuştan gelen vakalarda sorun genellikle kasın gelişimsel yetersizliğiyken, sonradan oluşan vakalarda kasın yerinden ayrılması, sinirsel felçler veya kas hastalıkları ön plandadır.

Bebeklerde görülen ptozis, genellikle Levator palpebrae superioris kasının anne karnındaki gelişimi sırasında kas liflerinin yerini yağ ve bağ dokusuna bırakması (distrofi) sonucu oluşur. Kas, kapağı yeterince kaldıramadığı gibi, aşağı bakışta da gevşeyemez ve kapak yukarıda asılı kalır.

Ambliyopi (Göz Tembelliği) Krizi: Yetişkinlerde ptozis bir yaşam kalitesi sorunu olsa da, bebeklerde cerrahi bir aciliyet arz edebilir. Eğer düşük olan kapak, göz bebeğinin (pupilla) merkezini örtüyorsa, o gözden beyne giden görüntü engellenir. Bebeklik dönemi, görme yollarının geliştiği en kritik evredir. Beyin, bu engelli gözden gelen bulanık görüntüyü yok saymaya başlar ve ambliyopi (göz tembelliği) gelişir. Eğer müdahale edilmezse, kapak ameliyatla kaldırılsa dahi o göz ömür boyu az görmeye devam edecektir. Bu nedenle, pupilla aksını kapatan ciddi vakalarda cerrahi için "okul çağı" beklenmez, erken müdahale ile görme aksı açılır.

Hayatın ilerleyen evrelerinde "göz kapağı neden düşer?" sorusunun yanıtı, doku yıpranmasından sistemik hastalıklara kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Edinsel ptozisler, altta yatan nedene göre alt kırılımlara ayrılır.

Yetişkinlerde gördüğümüz ptozis vakalarının en yaygın nedeni Aponevrotik (İnvolutional) ptozisdir. Bu, levator kasının gücünü kaybetmesi değil, kasın göz kapağına tutunduğu tendon benzeri yapının (aponevroz) yaşla birlikte gevşemesi, incelmesi veya tamamen ayrılmasıdır.

• Doku Gevşemesi: Yaşlandıkça yerçekimi ve doku elastikiyetinin kaybı ile tendon yerinden kayar. Hasta kasını kassa bile, aradaki bağlantı koptuğu için kapak kalkmaz.

• Kontakt Lens ve Travma: Uzun süreli sert kontakt lens kullanımı veya şiddetli göz ovuşturma alışkanlığı, genç yaşlarda bile bu tendonun erken ayrılmasına ve ptozise yol açabilir. Bu hastalar genellikle uykudan uyandıklarında kapaklarının daha açık olduğunu, gün sonunda ise yorulduklarını ifade ederler.

Burada sorun mekanik değil, "elektrik" veya "motor" sistemindedir. Bu tür ptozisler, bazen hayati bir hastalığın ilk belirtisi olabilir.

• Nörojenik Ptozis (Sinir Felci): Göz kapağını kaldıran kasın siniri olan 3. kafa çifti (Okülomotor sinir) felç olduğunda kapak düşer. Eğer buna göz bebeğinde büyüme veya çift görme eşlik ediyorsa, beyin içindeki bir anevrizmanın (damar genişlemesi) habercisi olabilir. Ayrıca sempatik sinir sistemi hasarında görülen Horner Sendromu, daha hafif ama belirgin bir ptozis yaratır.

• Miyojenik Ptozis (Kas Hastalığı): Myasthenia Gravis bu grubun en tipik örneğidir. Sinir ve kas arasındaki iletişimin bozulduğu bu hastalıkta, kapak sabahları iyidir ancak gün içinde yoruldukça düşer. Bu hastaları muayene ederken, yukarı bakışta kapağın yorulup yavaşça aşağı süzüldüğünü izlemek tanı koydurucudur.

• Mekanik Ptozis: Göz kapağındaki bir tümörün, kistin veya aşırı ödemin yarattığı ağırlık nedeniyle kapağın yerçekimine yenik düşmesidir.

Ankara A Life Sağlık Grubu'ndaki muayenelerimizde, sadece "kapak kalkmıyor" demiyoruz; nörolojik testler, kas yorgunluk analizleri ve dijital ölçümlerle bu alt nedenleri tek tek eliyoruz. Unutmayın, ptozis tanısı doğru konulmazsa, yapılacak ameliyatın tekniği de eksik kalacaktır.

Göz kapağındaki estetik ve fonksiyonel bozulmaları anlamak için basit bir analoji kullanalım: Göz kapağını bir pencere, üzerindeki deriyi ise perde, kapağı kaldıran kası (levator) ise perdeyi yukarı çeken mekanizma olarak düşünün.

• Ptozis (Göz Kapağı Düşüklüğü): Sorun perde mekanizmasındadır. Perde ne kadar kısa olursa olsun, mekanizma bozuk olduğu için pencere (göz) yeterince açılmaz. Burada asıl mesele göz kapağı kenarının (margin) aşağıda olmasıdır.

• Dermatoşalazis (Göz Kapağı Sarkması): Sorun perdenin çok uzun olmasındadır. Mekanizma sağlamdır ancak perde pencerenin önüne yığılarak görüşü kapatır. Bu durumun çözümü Üst Blefaroplasti işlemidir.

Yanlış teşhis, başarısız bir ameliyatın ilk adımıdır. Eğer ptozis olan bir hastaya sadece blefaroplasti (deri alımı) yapılırsa, göz kapağı kenarı hala aşağıda kalacak ve hastanın bakışlarındaki o "yorgun" ifade asla geçmeyecektir. Hatta fazla deri alındığı için daha sonra ptozis ameliyatı yapmak teknik olarak çok daha zor hale gelecektir.

Bir oküloplastik cerrah olarak muayene sırasında ilk baktığım değer MRD-1 (Marginal Reflex Distance) ölçümüdür. Göz bebeğinin merkezindeki ışık yansıması ile üst göz kapağı kenarı arasındaki mesafeyi ölçeriz.

• Eğer bu mesafe 4-5 mm altındaysa, plevra (deri) ne kadar sarkık olursa olsun, işin içinde bir Ptozis var demektir.

• Sadece deri sarkması olan bir hastada kapak kenarı doğru yerdedir ancak üzerindeki deri katlantısı pupilla (göz bebeği) eksenini kapatarak yalancı bir düşüklük (psödoptozis) yaratır.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda cerrahi planlamayı yaparken, "Sadece deriyi mi almalıyız, yoksa kapağı kaldıran levator kasını da tamir etmeli miyiz?" sorusuna bu milimetrik ölçümlerle yanıt veriyoruz.

Bazen sorun ne kasta ne de kapak derisindedir; sorun kaşın kendisindedir. Yaşla birlikte kaş yapısı aşağı doğru yer değiştirdiğinde, tüm dokuları gözün üzerine doğru iter. Hasta göz kapağında ağırlık hisseder ancak cerrahi müdahalenin kaşa (Kaş Askılama) yapılması gerekir. Kaş düşüklüğü olan birine sadece göz kapağı ameliyatı yapmak, kaşın daha da aşağı inmesine ve sonucun doğal görünmemesine yol açabilir.

40 yaş üstü pek çok hastamızda ptozis ve deri sarkması bir arada görülür. Bu durumda en ideal yaklaşım, aynı seansta hem kasın onarılması hem de fazla derinin uzaklaştırılmasıdır.

Kombine Cerrahinin Avantajları:

1. Fonksiyonel İyileşme: Kas onarımı ile görme alanı tamamen açılır.

2. Estetik Kusursuzluk: Blefaroplasti ile deri fazlalığı ve varsa yağ fıtıklaşmaları (torbalanmalar) giderilir.

3. Tek İyileşme Süreci: İki farklı işlem için iki ayrı iyileşme süreci yaşamak yerine, yaklaşık 7-10 gün içinde her iki sorundan da kurtulmak mümkündür.

Ptozis cerrahisinde temel strateji, kapak açıcı mekanizmanın yolunu kısaltarak veya başka bir kas grubundan destek alarak kapağı yukarı taşımaktır. Cerrahide üç ana yol vardır: Cilt yoluyla dıştan müdahale, konjonktiva yoluyla içten (izsiz) müdahale ve alın kasına askılama yöntemi. Hangi yöntemin seçileceği, ameliyat öncesi yapılan levator fonksiyonu ölçümlerine dayanır.

Levator cerrahisi, ptozis vakalarının yaklaşık %80'inde uygulanan en yaygın ve etkili yöntemdir. Özellikle yaşa bağlı kapak düşüklüklerinde (aponevrotik) veya orta dereceli doğumsal vakalarda tercih edilir.

Uygulama Süreci:

1. Cilt Kesisi: Göz kapağının doğal katlanma çizgisinden milimetrik bir kesi yapılır. Bu sayede ameliyat izi iyileşme sonrası kapak kıvrımı içinde gizlenir.

2. Kasın Serbestleştirilmesi: Göz kapağını kaldıran levator kası ve onun kapağa tutunan tendonu (aponevroz) bulunur.

3. Kısaltma ve Sabitleme: Kasın tendon yapısı gevşemişse, tendon daha aşağıya, kapağın iskeleti olan tarsal plağa dikilerek sağlamlaştırılır (Advancement). Eğer kasın kendisi zayıfsa, kasın bir kısmı çıkarılarak boyu kısaltılır (Resection).

4. Sonuç: Motorun bağlantısı güçlendirildiğinde, kas en ufak bir kasılmada kapağı etkili bir şekilde yukarı çeker.

Hafif dereceli (1-2 mm) düşüklüğü olan ve levator kas gücü çok iyi olan hastalar için "izsiz" bir çözüm sunan teknik Mülleroplastidir. Bu yöntem, özellikle kozmetik beklentisi yüksek hastalarda ve kapak seviyesinin bir miktar değişkenlik gösterdiği vakalarda mükemmel sonuç verir.

Cerrahi Detaylar:

• İçten Müdahale: Ameliyat göz kapağının iç yüzeyinden (konjonktiva tarafından) yapılır. Ciltte hiçbir kesi veya dikiş izi olmaz.

• Müller Kasının Rolü: Kapaktaki ikincil kaldırıcı kas olan Müller kası ve üzerindeki doku bir miktar kısaltılır.

• Avantajı: Dışarıdan bakıldığında ameliyat olduğu anlaşılmaz, iyileşme süreci levator cerrahisine göre çok daha hızlıdır (ortalama 3-5 gün).

Levator kasının hiç çalışmadığı (0-4 mm fonksiyon) ağır doğumsal ptozis vakalarında veya nörojenik felçlerde, bozuk bir motoru tamir etmek imkansızdır. Bu durumda kapağı kaldırmak için başka bir motora ihtiyaç duyulur: Frontalis (Alın) Kası.

Askılama Mantığı:

• Bağlantı Kurma: Göz kapağı ile kaşın hemen üzerindeki alın kası arasına biyolojik veya sentetik bir "askı" yerleştirilir.

• Materyal Seçimi: En yaygın olarak silikon çubuklar veya hastanın kendi bacağından alınan doku (fascia lata) kullanılır. 2026 teknolojisiyle geliştirilen esnek silikonlar, kapağın doğal hareketine daha iyi uyum sağlar.

• Çalışma Prensibi: Hasta kaşını yukarı kaldırdığında, askı vasıtasıyla göz kapağı da yukarı kalkar. Bu yöntem, görme ekseni kapalı olan bebeklerde göz tembelliğini önlemek için hayat kurtarıcıdır.

Ptozis ameliyatının en zorlu aşamasından biri simetriyi yakalamaktır. Göz kapağı, milimetrik hataları hemen belli eden bir bölgedir. Bu nedenle operasyonu genellikle lokal anestezi altında (sedasyon destekli) gerçekleştirmeyi tercih ederiz.

• Kooperatif Cerrahi: Ameliyat sırasında hastayı uyandırarak "Gözünüzü açın, yukarı bakın, kapatın" gibi komutlar veririz. Hastanın bakış pozisyonuna göre dikişlerin gerginliğini milimetrik olarak ayarlarız.

• Hering Kanunu Kontrolü: Beyin her iki kapağa eşit sinyal gönderir. Bir kapağı kaldırdığınızda, bazen diğer kapak kendini bırakabilir. Ameliyat sırasında bu dengeyi kontrol etmek, operasyon sonrası sürpriz asimetrileri engellemenin tek yoludur.

• Kapak Kavisi: Sadece kapağın yüksekliği değil, kavisinin (contour) doğal olması da önemlidir. Dikiş noktalarını kapağın yay şeklini bozmayacak şekilde stratejik noktalara yerleştiririz.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda cerrahi tecrübemizi, dijital ölçümleme ve intraoperatif (ameliyat sırası) testlerle birleştiriyoruz. Amacımız, hastanemizden ayrıldığınızda sadece "açık" değil, simetrik, canlı ve fonksiyonel bir bakışa sahip olmanızdır. A Life'ta Sağlığınız Özel mottosuyla, bakışlarınızdaki estetik ve fonksiyonel kusursuzluğu mühürlemek için buradayız.

Ptozis ameliyatı genellikle lokal anestezi altında yapıldığı için hastalarımız aynı gün taburcu edilir. İlk 24-48 saat, dokuların operasyon travmasına tepki verdiği en kritik dönemdir. Bu süreçte doğru bakım, hem ödemin hızla dağılmasını sağlar hem de dikiş hattının estetik bir şekilde kaynaşmasına yardımcı olur.

Ameliyattan sonraki ilk 3 gün kapaklarda şişlik (ödem) ve hafif morarma görülmesi tamamen normaldir. Bu durum yapılan cerrahinin bir parçasıdır ve kalıcı değildir.

• Soğuk Kompres Protokolü: İyileşmenin altın kuralı "buz" uygulamasıdır. Ameliyattan hemen sonra başlayarak ilk 48-72 saat boyunca, saat başı 10-15 dakika süreyle soğuk kompres uygulanmalıdır. Buzun doğrudan cilde temas etmemesi, temiz bir gazlı bez üzerinden uygulanması dikişleri korumak için hayati önem taşır.

• Pozisyon: İlk birkaç gün uyurken başın vücuttan yüksekte (iki yastıkla) tutulması, yerçekimi yardımıyla ödemin aşağı inmesini sağlar.

• Dikişlerin Alınması: Göz kapağındaki dikişler genellikle ameliyattan sonraki 7. günde cerrahınız tarafından alınır. Kullanılan dikişler çok ince olduğu için alınma işlemi ağrısız bir prosedürdür.

Ptozis cerrahisinde dürüstçe paylaşılması gereken en teknik detay, ameliyat sonrası erken dönemde görülen Lagophthalmos, yani göz kapağının tam kapanmaması durumudur.

Göz kapağını yukarı kaldıran kası kısalttığımızda veya güçlendirdiğimizde, kapak yeni pozisyonuna alışana kadar uyku sırasında 1-2 mm açık kalabilir. Bu durum genellikle 2-4 hafta içinde ödemlerin dağılması ve kasın esneklik kazanmasıyla düzelir. Ancak bu geçici süreçte gözün kurumasını önlemek cerrahın ve hastanın en önemli görevidir.

• Koruyucu Jeller ve Damlalar: Gözün yüzeyini (korneayı) nemli tutmak için gün içinde yoğun gözyaşı damlaları, gece yatarken ise daha kıvamlı koruyucu jeller kullanılmalıdır.

• Gece Bakımı: Gözün açık kaldığı durumlarda gece yatarken gözün üzerine şeffaf bir kapama uygulanması veya nemli bir ortam yaratılması, kornea sağlığını korumak için dürüstçe uygulanması gereken bir zorunluluktur.

Ptozis ameliyatı sonrası iyileşme hızı kişiden kişiye değişmekle birlikte genel takvim şu şekildedir:

1. İlk 3 Gün: İstirahat dönemi. Gözleri yormaktan (kitap okuma, ekran kullanımı) kaçınılmalıdır.

2. 7. Gün: Dikişler alınır. Morlukların büyük kısmı makyajla veya güneş gözlüğüyle kamufle edilebilecek düzeye iner. Birçok hastamız bu aşamada iş hayatına dönebilir.

3. 2. Hafta: Ödemler %70-80 oranında dağılır. Hafif egzersizlere ve göz makyajına başlanabilir.

4. 1. Ay: Kapak seviyesi ve simetri netleşir. Havuz, deniz ve ağır sporlara izin verilir.

Ankara A Life Sağlık Grubu’nda cerrahi ekibimiz, iyileşme sürecinizi düzenli kontrol randevularıyla denetler. Unutulmamalıdır ki ptozis ameliyatı sonrası kapak yüksekliğinin oturması için geçen bu süre, ömür boyu sürecek canlı ve fonksiyonel bakışların bedelidir. A Life'ta Sağlığınız Özel mottosuyla, iyileşme yolculuğunuzda her sorunuzda yanınızdayız.

Ankara’da hastane seçimi yaparken dikkat edilmesi gereken en kritik nokta, ameliyatı gerçekleştirecek hekimin "Oküloplastik Cerrahi" yani göz kapağı ve çevresindeki estetik-fonksiyonel anatomiye odaklanmış bir uzman olmasıdır. Göz kapağı, milimetrik hataları kaldıramayan, beyin-sinir-kas dengesinin en hassas olduğu bölgedir. Sadece deriyi değil, kapağı kaldıran iç mekanizmayı da doğru yönetebilen cerrahlar, revizyon (düzeltme) ihtiyacını minimize eder.

Ankara’nın kalbinde; Etimesgut, Sincan ve Yenimahalle bölgelerinden kolayca ulaşılabilen yerleşkelerimizde, hastalarımıza "Butik Sağlık Hizmeti" sunuyoruz. A Life'ta Sağlığınız Özel felsefesiyle, ameliyat öncesi dijital görme alanı testlerinden ameliyat sırası milimetrik simetri ayarlamalarına kadar her adımı titizlikle kurguluyoruz. 2026 teknolojisine sahip ameliyathanelerimizde, dikişsiz ve hızlı iyileşen cerrahi tekniklerle hastalarımızı kısa sürede sosyal hayatlarına uğurluyoruz.